مقاله اهمیت و ضرورت عفاف و حجاب در جامعه اسلامی

word قابل ویرایش
10 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
10700 تومان

اهمیت و ضرورت عفاف و حجاب در جامعه اسلامی

چکیده:

حجاب و عفاف همواره بخشی عمده از رسالت انبیاء و اولیاء ادیان و علما بوده است زیرا حفظ حجاب و عفاف به حذف بسیاری از گناهان کمک می کند و رعایت حجاب اسلامی، به تهذیب و تزکیه نفس و ملکات نفسانی پرداخته و قرب الهی را نصیب انسان می کند مسئله ی حجاب که یک دستور دینی است و از مسائل مهم جامعه ماست و با بسیاری از مسائلی پیوند خورده، دارای ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی شده است . این مسئله از آن جهت که خطابش با زنان است ، به نیمی از جمعیت جامعه مربوط است و از آن جهت که در تنظیم روابط زن و مرد نقش دارد به همه افراد جامعه مربوط میشود حجاب به معنا پوشش بیرونی و عفاف به معنا پوشش درونی ، این دو عامل باعث سلامت جامعه است و در صورت نبود این دو موجب به وجود آمدن مشکلات و اثرات مخرب زیادی درجامعه خواهد شد بنابراین رعایت و ترویج عفاف و حجاب در جامعه اسلامی یکی از دغدغههای امروز جامعه اسلامی به شمار میرود که یکی از موضوعات حساس در جنگ نرم نیز همین موضوع است که از سوی مقام معظم رهبری و بسیاری از علما بارها مورد تأکید قرار گرفته است.مقاله حاضر تحت عنوان اهمیت و ضرورت عفاف و حجاب در جامعه اسلامی درصدد است اهمیت و ضرورت عفاف و حجاب در جامعه اسلامی را مورد بررسی قرار دهد. طرح آن توصیفی بوده با هدفی کاربردی و به روش اطلاعات اسناد کتابخانهای و مصاحبه و مشاهده انجام شده است، ابزار اندازه گیری تحقیق را نیز کلیه منابع علمی و کتب عفاف و حجاب تشکیل می دهد که مباحث اصلی از آنها استخراج شده است، نتایج نشان داد که در عرصه حاضر عفاف و حجاب نه تنها از ارکان و عوامل اصلی پیشرفت و توسعه هر کشوری محسوب شده بلکه بقا و دوام هر جامعه ای در گرو عفاف و حجاب می باشد.

واژگان کلیدی: عفاف، حجاب، جامعه اسلامی

-۱ مقدمه

حجاب همواره بخشی عمدهای از رسالت انبیاء و اولیاء ادیان و علما بوده است به طوری که یکی از وظایف علمای دین و جامعه مقوله عفاف است. اساس اسلام سعادت و نجات آدمی است و باورهای دینی و احکام اخلاقی و فقهی در احکام الهی مربوط به پوشش زن نیز با این فلسفه و حکمت حکیمانه صادر شده است همانطور که بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، حجاب بانوان در ادارهها و سطح کشور را از اولویتهای برنامه-های فرهنگی نظام شمردند و ذرهای در این امر نرمش از خود نشان ندادند، چرا که بی حجابی و بندو باری را به حق ترفند استعمار برای تخریب و به نابودی کشیدن نسل کشورها میدانستند (۷) ایشان میفرمایند توجه داشته باشید حجابی که اسلام قرار داده است برای حفظ ارزشهای شماست هرچه را که خدا دستور فرموده است- چه برای مرد و چه برای زن-برای این است که آن ارزشهای واقعی که اینها دارند و ممکن است به واسطه وسوسههای شیطانی یا دستهای فاسد استعمار پایمال شوند این ارزشها زنده بشوند .(۸)

-۲ اهمیت و ضرورت عفاف و حجاب

بیشک یکی از شایع ترین شبه قضاوتهای که در عرصه فرهنگ عمومی از سوی عوام و خواص صورت میگیرد به موضوع وضعیت پوشش و آرایش زنان و مردان مربوط میشود. اهمیت حجاب و پوشش اسلامی تا جایی است که خداوند متعال در بسیاری از سورههای قرآن از آن به عنوان یک ضرورت یاد میکند و آن را حافظ انسان در برابر بسیاری از بیماریهای جسمی و روانی میداند از نظر اسلام حجاب فقط اختصاص به زن ندارد بلکه نوعی پرده است که در روابط میان زن و مرد وجود دارد حجاب و عفاف به عنوان یکی از آموزههای حیات بخش قرآن کریم سنت نورانی رسول رب العالمین و خاندان مطهر صلوات االله علیه و علیهم اجمعین در فرهنگ ملی و اسلامی ما از جایگاه رفیعی برخوردار است .(۱۶) استقرار بسیاری از شئونات اسلامی در حیات فردی و اجتماعی انسان در سایه حاکمیت فرهنگ عفاف و حجاب امکان پذیر است. تنها با وجود عفاف و حجاب اسلامی در بستر روابط اجتماعی است که میتوان انتظار داشت جامعه از امنیت و سلامت کافی برای برقرای اخلاق الهی و رشد و شکوفایی فضایل انسانی برخوردار گردد. ایجاد جامعهای برخوردار از محیط امن و سالم که محل حضور گوهر انسانیت انسان اعم از زن و مرد و حریم آرام سیر انسان به سوی هدف متعالی خلقت خویش و نیل به تکامل و قرب الهی باشد تنها در سایه حجاب و عفاف اجتماعی میسر خواهد بود .(۱۶)

-۳ عفاف

واژه عفاف با کسر حرف اول از ریشه (عف) به معنی برخورداری از آنچه حلال نیست و خوداری از سخن یا عمل ناپسند یا به اصلاح دیگر واژه عربی است که با فرهنگ اسلامی و دینی وارد زبان فارسی شده است عفاف را به معنای خود نگهداری و باز داشتن نفس انسانی از محرمات و خواهشهای شهوانی دانسته اند .(۱)

-۴ حجاب

واژه حجاب به معنای پرده، حاجب، پوشیدن، پنهان کردن و منع از وصول است ( راغب اصفهانی). حجاب پوششی است که از طریق واقع شدن در پشت پرده، تحقق می یابد. به کارگیری کلمه حجاب در خصوص پوشش زن اصطلاحی نسبتا جدید است نه اینکه کلمه حجاب از ابتدا در رابطه با پوشش زن در مقابل نامحرم باشد .(۱۱)

حجاب اسلامی : عبارت است از حفظ حیای زن، اولا با چشم فرو بستن از نگاه به نامحرم، ثانیا پوشاندن اندام با چادر، پس حجاب درلغت به معنای مانع، پرده وپوشش آمده است ولی هر پوششی حجاب نیست بلکه آن پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد(.(۱۱

-۵ آثار و اهمیت حجاب

موفقیتهای معنوی: حجاب بالهای فرشتههای زمین است، زن پوشیده از بین خود و خدای خود، خداوند را برگزیده است و از بین احکام دین و خواستههای نفس به احکام دین رو کرده است.

مصونیت وآرامش زن: زنی که دیده نشود مورد طمع قرار نمیگیرد امنیت وآرامش خاطر از آثار بارز حجاب اسلامی است انسان در پناه محافظ، احساس آرامش بیشتری دارد پوشش دینی نیز نگهبان زن از نگاههای آلوده و آسیبهای احتمالی است که به زن مصونیت وآرامش می بخشد وهرچه این پوشش کاملتر گردد درصد امنیت وحفاظت آن بالاتر می رود.

سلامت وزیبایی : حجاب اسلامی تجلی زیبایهای معنوی زن است بدون شک حجاب دینی، زن را از آفات و بیماریهای بسیاری بیمه میکند و میتواند طراوت و جمال او را پایدار سازد زحمت حجاب حق بیمهای است که زن برای حفظ آرامش و سلامت آرامش خود میپردازد زیرا حجاب پردهای است که از ورود تیرهای نگاه سخنان بیهوده و مشکلات دیگر به درون محیط امن او جلوگیری میکند زن بیحجاب آسیب پذیر است وقتی که زن از حجاب دینی خود خارج میگردد آفات فراوانی سلامت او را از بین می برد . حجاب زن را پاینده تر، سالمتر وپاکیزه تر نگاه می دارد.

کاهش مفاسد: پوشیدگی زنان و رفتار متین جوانان در اجتماع همواره سدی محکم در برابر وسوسه های شیطانی بوده است مقایسه آمار جنایات جنسی در جامعه نشان میدهد که زنانی که دارای پوشیدگی و محجب هستند نقش مهمی در کاهش مفاسد اجتماعی دارند زیرا بسیاری از جنایات جنسی، با عفت و پاکدامنی جوانان و حجاب زنان از بین میرود وقتی که عفت در نگاه و رفتار و کردار وجود داشته باشد تحریکات جنسی هیجانات وعشقهای کاذب که بسیاری از جوانان را گرفتار کرده است نیز از میان می رود و سلامت اخلاقی نیز برجامعه حاکم می شود .(۱۲)

-۶ عفاف در قرآن کریم

عفاف به دو صورت (یستعفف) و (تعفف) در قرآن کریم و مجموعا در چهار آیه مبارکه آمده است. عفاف با توجه به متن آیات معانی گوناگون میپذیرد که میتوان به این صورت آن را بیان نمود.

-۱ عفت به معنای خویشتن داری در اظهار نیاز -۲ عفت به معنای خویشتن داری و خود داری از تصرف مال -۳ عفت به معنای پاک دامنی

-۴ عفاف به معنای پوشیدن چادر .(۱۳)

-۷ آثار و فواید حجاب

حجاب و پوشش در ابعاد مختلف، دارای آثار و فواید زیادی است که بعضی از مهم ترین فواید آن عبارتند از:-۱ فایده حجاب در بعد فردی -۲ فایده حجاب در بعد خانوادگی -۳ فایده حجاب در بعد اجتماعی(.(۱۶

-۸ رابطه حجاب و عفاف

حجاب در کتاب های لغت به معنای پوشش، پرده و مانع آمده است به نگهبان حاجب میگویند چون مانع ورود اغیار و بیگانگان در یک حریم و محیط خاص میگردد بنابراین حجاب و پوشش زن نیز به منزله یک حاجب و مانع در مقابل افراد نامحرم است که قصد نفوذ در حریم ناموس دیگران را دارند. دیدیم که همین مفهوم منع و امتناع در ریشه لغوی عفت نیز وجود دارد بنابراین دو واژه (حجاب) و (عفت) در اصل معنای منع و امتناع مشترک اند. تفاوتی که بین منع و بازداری حجاب و عفت است تفاوت بین ظاهر و باطن است، یعنی منع و بازداری در حجاب مربوط به ظاهر است ولی منع و بازداری در عفت مربوط به باطن و درون است چون عفت یک حالت درونی است ولی با توجه به این که تاثیر ظاهر بر باطن و تاثیر باطن بر ظاهر یکی از ویژگیهای عمومی انسان است بنابراین بین حجاب و پوشش ظاهری و عفت و بازداری باطنی انسان تاثیر و تاثر متقابل است بدین ترتیب که هرچه حجاب و پوشش ظاهری بیشتر و بهتر باشد این نوع حجاب در تقویت و پرورش روحیه باطنی بیشتر باشد باعث حجاب و پوشش ظاهری بیشتر و بهتر در مواجهه با نامحرم میگردد .(۱۶)

پوشش ظاهری یکی از علامتها و نشانههای عفاف است و بین مقدار عفاف و حجاب رابطه تاثیر و تاثر متقابل وجود دارد. بعضی نیز رابطه عفاف و حجاب را از نوع رابطه ریشه و میوه دانستهاند با این تعبیر که حجاب میوه عفاف و عفاف ریشه حجاب است. برخی افراد ممکن است حجاب ظاهری داشته باشند ولی عفاف و طهارت باطنی را در خویش ایجاد نکرده باشند. این حجاب تنها پوسته و ظاهری است از سوی دیگر افرادی ادعای عفاف کرده و با تعبیری مثل من قلب پاک دارم خدا با قلبها کار دارد خود را گرم میکنند چنین انسانهایی باید در قاموس اندیشه خود این نکته اساسی را بنگارند که درون پاک بیرونی پاک می پرواند و هرگز قلب پاک موجب بارور شدن میوه ناپاک بی حجابی نخواهد شد .(۱۶)

-۹ تاثیر متقابل حجاب و عفاف بر یکدیگر

حجاب و عفاف به صورت متقابل و دو سویه بر یکدیگر اثر گذار و از همدیگر اثر پذیرند از یک طرف عفاف و تسلط بر غریزه خود آثاری دارد که متناسب با عفت در هر ساحت و عرصهای در رفتار، گفتار و تعامل اجتماعی فرد عفیف پدیدار میگردد قرآن کریم آنجا که مومنان را به حجاب رفتاری غض بصر فرا میخواند و آنجا که دستور میدهد تا از پشت پرده با همسران پیامبر (ص) سخن بگویند آثار خلقی و نفسانی چنان رفتاری را در هر دو مورد باز میگوید در مورد نخست تزکیه را کارکرد و اثر فروبستن چشم و برآیند حجاب رفتاری میداند در مورد دوم قلمروی بیشتری برای عفاف یاد میکند و حفظ حجاب در هنگام معاشرت مردان و زنان نامحرم را مایه پیدایش و یا افزایش طهارت و پاکی قلب برای هر دو سوی تعامل و معاشرت ارزیابی میکند بنابراین حجاب و عفاف هر یک بر پیدایی و تداوم دیگری اثر گذارند .(۵)

-۱۰ حجاب راهکاری موثر و ضروری

با وجود گسستهایی که میان حجاب و عفاف بر شمردیم این دو با هم ارتباط جدی دارند حجاب و عفاف هر چند در تحلیل عقلی و برخی نمودهای دینی تفکیک پذیرند اما در آموزههای دینی حجاب تجسم و بازتاب بیرونی عفاف شناخته میشود و یکی نشانگرهای عفاف، نوع پوشش، رفتار و گفتار فرد است. این رابطه چنان است که در عرف جوامع اسلامی، بین عفاف و حجاب، رابطه این همانی می بینند و به انسان عفیف، محجوب و به فرد محجوب، عفیف و صاحب فضیلت اخلاقی گفته میشود. عفاف دو ساحت دارد، ساحت درونی که به عنوان صفت و آرایه اخلاقی، جزء خود فرد، کسی بدان دسترسی و آگاهی ندارد و منشاء و خاستگاه غیرت، حیا، حجاب به شمار میرود. و ساحت بیرونی که در رفتار فرد و شیوه زندگی و معاشرت او بروز می یابد قرآناز بعد ظاهری عفاف چنین یاد کرده است ( “فجاء ته احداهما تمشی علی استحیاء) ناگهان یکی از آن دو دختر به سراغ حضرت موسی (ع) آمد در حالی که با نهایت حیا گام بر میداشت .(۱۰)

در کلامی از امام علی (ع) نیز به دو ساحت بیرونی و درونی عفاف اشازه شده است، بر شما باد به عفت پیشگی و امانت داری، چه این دو، شریف ترین صفتی است که در نهان دارید و نیکوترین رفتاری است که آشکار میکنید و برترین فضیلتی است که ذخیره می کنید

-۱۱ روایت حجاب حضرت فاطمه زهرا علیه سلام

حضرت موسی بن جعفر علیه السلام از پدران گرامیش از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام نقل فرمود که: روزی شخص نابینایی اجازه ورود خواست. فاطمه علیهاسلام برخاست و چادر به سر کرد. رسول خدا فرمود: (چرا از او رو میگیری، او که تو را نمیبیند) فاطمه عرض کرد ( او مرا نمیبیند، اما من که او را می بینم. و او اگر چه مرا نمیبیند ولی بوی مرا که حس میکند) رسول خدا فرمود (شهادت می دهم که تو پاره تن منی) .(۱۴)

-۱۲ در متن قرآن به زنان درباره نحوه پوششش دستورهایی داده شده. در آیههای ۳۰ و ۳۱ سوره نور آمده

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 10 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد