مقاله بررسی وتحلیل نقش گردشگری در توسعه اقتصادی نواحی روستایی سیستان

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
امروزه گردشگری به عنوان سومین صنعت و پویاترین صنعت از لحاظ تحرک و ایجاد زمینه های اشتغال و توسعه در جهان به خودنمایی پرداخته و جلوه گر شده و توانسته اثرات عمیقی درچشم اندازهای جغرافیایی و زندگی افراد و جوامع بر جای بگذارد.بسیاری از برنامه ریزان و سیاستگزاران توسعه از فعالیت های گردشگری به عنوان رکن اصلی توسعه پایدار یاد می کنند. زمانی که شرایط ملی یا بین المللی اجازه گسترش و توسعه گردشگری بین المللی را ندهد، توسعه داخلی به ویژه در مناطق توسعه نیافته و محروم می تواند نقش مهمی در توسعه این مناطق داشته باشد.امروزه سیاحت وگردشگری به عنوان فعالیتی فرهنگی واقتصادی در جوامع مختلف شناخته شده است وصاحب نظران معتقدند که گردشگری به منزله نیروی محرک توسعه اقتصادی کشور هاست ویکی از پردرآمد ترین بخش های اقتصاد جهانی بشمار می رود .گردشگری روستایی می تواند نقش مهمی در متنوع سازی اقتصاد روستایی داشته باشد وبا گسترش آن در نواحی روستایی می توان به پایداری جمعیت واقتصاد این نواحی کمک کرد وزمینه دستیابی به توسعه پایدار روستایی را فراهم نمود سیستان با وجود متمدن بودن و و غنی بودن جاذبه های گردشگری از جمله کوه خواجه ، دهانه ی غلامان ، شهر سوخته ، قلعه نو و…میتواند باعث تنوع اقتصادی شود، و با ایجاد اشتغال در مناطق گردشگری می تواند از لحاظ اقتصادی کمک شایانی به منطقه کند و باعث پیشرفت منطقه شود، چرا که جاذبه های گردشگری سیستان از لحاظ قدمت خصوصا شهر سوخته مورد توجه بسیاری از گردشگران خارجی و داخلی شده است و یک اثر بین اللمللی و تاریخی شناخته شده است .
. پژوهش حاضراز نوع توصیفی – تحلیلی است و روش گردآوری اطلاعات درآن به صورت کتابخانه ای وهدف ازآن بررسی وتحلیل نقش گردشگری در توسعه اقتصادی روستا ها منطقه سیستان می باشد .
واژگان کلیدی:توریسم ،گردشگری روستایی،توسعه اقتصادی ،روستا،سیستان
مقدمه وبیان مسئله
امروزه صنعت گردشگری درجهان توسعه فراوانی یافته است وبسیاری ازکشورها از این رهیافت توانسته اند وضعیت خویش را تاحد در خور توجهی بهبود بخشیده وبسیاری از مشکلات خود از قبیل بیکاری ،پایین بودن سطح درآمد سرانه وکمبود درآمد ارزی را پوشش دهند .صنعت جهانگردی به عنوان بزرگترین ومتنوع ترین صنعت در دنیا به حساب می آید .بسیاری از کشورها این صنعت پویا را به عنوان منبع اصلی درآمد ،اشتغالزایی،رشد بخش خصوصی وتوسعه ساختار زیر بنایی می دانند .بطوریکه این صنعت می تواند با انتقال ثروت از جوامع دارا وتزریق آن به کشورهای جهان سوم ،امید بخش ترین ابزار توسعه برای کشورهای جنوب باشد .از سوی دیگر توسعه یکباره وبدون برنامه صنعت گردشگری ممکن است کشور را با چالش های جدی مواجه سازد (ایمانلو وعاشری ،١٣٩١: ٢) . گردشگری یکی از مهم ترین بخش های اقتصادی جهان است که فرصت های شغلی وپایداری اقتصادی در بسیای از کشور ها ایجاد کرده است .آخرین تحقیقات نشان می دهد که صنعت گردشگری۳/۲۳۴میلیون شغل وبیش از ۳/۱۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی را به خود اختصاص داده است .گردشگری به طور فزاینده ای به یک نیروی کلی تغییر ،به ویژه در کشورهای در حال توسعه تبدیل شده است (ایمنی قشلاق وهمکاران ،١٣٩١: ٢٢۴).گردشگری روستایی می تواند نقش عمده ای را در توانمند سازی مردم محلی ،توسعه منابع انسانی ،تنوع ورشد اقتصادی وهمچنین خلق فرصتهای شغلی جدید در ارتباط تنگاتنگ با سایر بخش های اقتصادی واجتماعی ایفا کند .تجربه در کشورهای فرانسه ،اتریش ،سوییس ،انگلستان ،ایرلند ،تایلند وژاپن نشان می دهد که گردشگری روستایی به سرعت در اقتصاد روستایی رشد کرده ومکمل فعالیتهای کشاورزی شده است .ماهیت صنعت گردشگری ایجاد اشتغال ودرآمد ،متنوع سازی اقتصاد ،مشارکت اجتماعی واستفاده از منابع محلی است . ازآنجاکه بخش اعظم مشکلات عقب ماندگی وتوسعه نیافتگی روستایی نیز به فقدان این صنعت برمی گردد ،گردشگری روستایی با حل مشکلات فوق می تواند به توسعه روستایی کمک نماید (بلوچیوخراسانی،١٣٩٢: ٩۴).در اقتصاد ایران نیز گردشگری می تواند با توجه به گوناگونی محیطی ومزیت های نسبی موجود درآن به عنوان یکی از عرصه های تنوع بخشی به اقتصاد کشور مورد توجه قرار گیرد ،در شرایطی که بسیاری از فعالیت های اقتصاد روستایی وسطح درآمد ،طی دهه های اخیر دچار افول شدید شده وافزایش نرخ بیکاری ودر نتیجه خروج نسل جوان وافراد دارای تحصیلات بالا از جامعه روستایی ،توسغه نواحی روستایی را به مخاطره انداخته ،اگر به طور کامل توسعه گردشگری در روستاها طرح ریزی شوند ،می توان تا حدودی این مناطق را از رکود وانزوا خارج کرد وموجب تنوع فرهنگی وگسترش توسعه روستایی شد(ابراهیمیکوهبنه وایزد،١٣٩٣: ٧۵ ).صنعت گردشگری با ویژگی های خاص خود،صنعتی پویا با آینده ای روشن تلقی می شود وسرمایه گذاری در این صنعت در تمام کشورهای دارای جاذبه های جهانگردی روبه افزایش بوده وجذب گردشگران خارجی به رقابتی فزاینده در بین نهادهای مرتبط در صنعت گردشگری تبدیل شده است ؛ زیرا این صنعت نه تنها در پیشبرد اقتصاد ملی ودرآمد ارزی نقش دارد بلکه صنعتی است پاک وعاری از آلودگی ودر عین حال ایجاد کننده مشاغل جدید نیز می باشد (نعمتی وحسینی،١٣٩١ :٣ ).
پیشینه تحقیق
اجنیو-مارتین وهمکاران (٢٠٠۴)،به بررسی رابطه گردشگری ورشد اقتصادی در کشورهای آمریکای لاتین طی دوره ی ١٩٨۵ تا١٩٩٨ پرداخته اند .آنها از روش داده های تابلویی وتخمین زننده آرلانو –بوند برای پانل های پویا استفاده کرده اند وبرآوردی از روابط بین رشد اقتصادی ورشد سرانه ی گردشگری را به دست آورده اند .نتایج مطالعه نشان می دهد که صنعت گردشگری بررشد اقتصادی کشورهای با درآمد پایین ومتوسط هم چون کشور های امریکای لاتین مناسب است (طیبی وهمکاران ،١٣٨۶: ٨٧).دریتساکس (٢٠٠۵)به بررسی اثر گردشگری بررشد اقتصادی یونان پرداخت ونشان داد که یک رابطه هم جمعی بین تولید ناخالص داخلی ،نرخ ارز موثر ودرآمد حاصل از گردشگری بین المللی برای سالهای ١٩۶٠ تا٢٠٠٠ وجود داشت .آزمون علیت گرنجر مشخص کرد که یک رابطه علی دوطرفه بین درآمدهای حاصل از گردشگری بین المللی ورشد اقتصادی یونان وجود دارد (نعمتی وحسینی،١٣٩١ :۴ ). روح الله زاده اندواری (١٣٨۵)در بررسی گردشگری روستایی آثار اقتصادی واجتماعی آن بر توسعه منطقه ای در روستای آبگرم لاریجان نشان می دهد که رونق گردشگری در روستا آثار مثبتی مانند ایجاد اشتغال ،افزایش درآمد ،مهاجرت معکوس ،رونق ساخت وساز و…را در پی داشته است واز سوی دیگر ،ورود گردشگران آثار نامطلوب اجتماعی مانند افزایش انحرافات اجتماعی ،اعتیاد تغییرات نامطلوب فرهنگی و…را به دنبال داشته است (عنابستانی وهمکاران ،١٣٩١: ٣) . غفاری وترکی هرچگانی (١٣٨٨)،در تحقیقی نقش گردشگری در توسعه اجتماعی –اقتصادی مناطق روستایی در بخش سامان استان چهار محال وبختیاری را مورد بررسی قرار دادند .یافته های کلی این تحقیق نشان داد که میزان افزایش شمار گردشگران ،رونق گردشگری وبهبود شاخص های اجتماعی –اقتصادی رابطه معنا داری وجود دارد .همچنین بین افزایش شمار گردشگران وافزایش فرصتهای شغلی ،ارتقای سطح درآمد،بهبود وضعیت شاخص های فرهنگی ورفاه اجتماعی ،رابطه معنی دار ودر اکثر موارد مثبت وجود دارد.
میر کتولی ومصدق (١٣٨٩)،در مقاله ای تحت عنوان بررسی وضعیت گردشگری روستایی ونقش آن دررونق صنایع دستی نشان داد که با رونق گردشگری وافزایش گردشگران آثار مثبتی در بهبود وضعیت اقتصادی ،کاهش مهاجرت ،توسعه روستاها ،افزایش سطح اشتغال ،رونق بازار تولیدات کشاورزی وهمچنین تبلیغ محصولات ،افزایش میزان فروش ،در یافت ایده های جدید ،رقابتی شدن از لحاظ کیقیت کالا ها در بین صنعتگران منطقه وبه طور کلی ،رونق وتوسعه صنایع دستی منطقه را به دنبال داشته است .
مبانی نظری
اهمیت وضرورت توجه به گردشگری روستایی
گردشگری روستایی امروزه با توجه به این که صنعت کشاورزی اهمیت خود را به عنوان محوراصلی تسعه روستایی از دست داده است روبه توسعه دارد زیرا رشد فزاینده ی جمعیت ،افزایش بهره برداری ها وکاهش منابع طبیعی ودر نتیجه ی آن تهدید محیط زیست انسانی در جوامع روستایی را برای ادامه ی حیات وتداوم رشدخود به منابع درآمدی دیگری وا داشته است دولت ها وبرنامه ریزان نیز سعی دارند تا از عرضه کنندگان بخواهند جریان گردشگری روستایی را به نواحی مختلف سوق دهند تا از طریق آن علاوه بر رشد اقتصاد محلی وضعیت خانواده های کشاورزان نیز بهبود یابد(خدا پناه ونوری اوغورآباد ، :٢). گردشگری روستایی می تواند راهبردی برای توسعه همه جانبه دولت از نظر اقتصادی ،اجتماعی وزیست محیطی باشد .از نظر اقتصادی ،گردشگری روستایی می تواندا ثرات اقتصادی مهمی را برای نواحی روستایی در برداشته باشد .گردشگران روستایی برای اقامت ،خرید کالاهای محلی ،وخدمات ،پول پرداخت می کنند .این پول ها در فعالیت های محلی جریان می یابد وموجب تحرک مناطق روستایی دربرآورده کردن هرچه بیشتر نیازهای بازدید کنندگان می شود واثرات مهم اقتصادی آن به کند شد ن روند تخلیه سکونتگاههای روستایی منتهی می شود (جوان وسقایی ،١٣٨٣: ١١٣) . سازمان تجارت جهانی (١٩٩۶)عمده کارکردهای توریسم روستایی را برای برآوردن دوهدف زیر میداند .
الف )افزایش ظرفیت اقتصاد جوامع روستایی برای نوآوری وتوسعه منابع انسانی با جلب سرمایه گذاری در این مناطق ومتنوع کردن ساخت وکارکردهای اقتصادی جوامع روستایی.
ب )خروج مناطق روستایی از حالت انزوای اقتصادی ،اجتماعی ،فرهنگی موجود واتصال اقتصاد مناطق روستایی کشورها به اقتصاد منطقه ای ،ملی وجهانی با توجه به فرایند های روبه رشد جهانی شدن (مقصودی،١٣٨٣ : ۵۵).
مفهوم گردشگری
لغت گردشگریtourism ازکلمه tour به معنای گشتن اخذ شده که ریشه درلغت لاتین turns به معنای دور زدن ،رفت وبرگشت بین مبداومقصد دارد که از یونانی به اسپانیایی وفرانسه ودرنهایت به انگلیسی راه یافته است .در واقع این واژه به معنای مسافرت کردن ،جابه جایی وحرکت به سوی اهداف مختلف به منظور تفریح ،تفرج ،سیاحت ،زیارت ،گذرلن اوقات فراغت ،استراحت ،آشناییبا سایر فرهنگ ها ،باستان شناسی و…. است (محلاتی،١٣٨٠: ٢ ).
گردشگری روستایی
گردشگری به عنوان یکی از عظیم ترین صنایع دنیا با بسیاری از بخش های اصلی اقتصاد جهانی ارتباط دارد. هر پدیده ای نظیر گردشگری که با ابعاد اقتصادی، فرهنگی_اجتماعی و زیست محیطی زندگی بشر به شکل پیچیده ای در ارتباط بوده و بر سه سطح تولید، ارائه و خدمات متکی باشد، به آسانی قابل تعریف نیست ( ٢٣ ,٢٠٠۵ ,craige, smith).
گردشگری روستایی به عنوان موتور محرکه توسعه روستایی
گردشگری روستایی به عنوان موتور محرکه توسعه روستایی معرفی شده ودلایلی به شرح زیر برای آن ارائه گردیده است : الف )همانند هرفعالیت صادراتی که سازماندهی شده وتوسعه یافته ،گردشگری نیز منبع شغل ودرآمد به حساب می آید.
ب )گردشگری روستایی برخلاف سایر کالا ها ،خدمات وفرآوردهای کشاورزی مانند غذا ،تولیدات فعالیت ماهیگیری ،پوشاک ونساجی،ساختمان سازی وکارهای عمومی،حمل ونقل وبیمه وغیره همانند مولدی برای تعداد زیادی از فعالیتهای اقتصادی عمل می کند .هرگز نباید فراموش کرد که گردشگری روستایی زنجیره هایی از فعالیت های اقتصادی وخدماتی را به وجود می آوردوصرفا مرحله ای ساده از فعالیتهای اقتصادی نیست .
ج )گردشگری روستایی،نواحی روستایی یا پدیده های طبیعی راکه هیچ گونه ارزش اسنادی ندارند مرد بهره برداری قرار می دهد وبا استخراج منابع یا صنایعی مانند نفت ومعدن برابری می کند .
د)گردشگری روستایی تقاضا برای صنایع دستی ،هنرهای سنتی وفعالیتهایی را که نیاز به نیروی کار بیشتری دارند بالا می برد .این فعالیتها همان فعالیتهایی است که در محیط روستا مورد نظر است به همان اندازه ای که گردشگری روستایی ،گردشگرانی را خارج از فضای اقتصاد روستا جذب می کند ،جریانهای برونزا،هزینه را به منطقه تزریق کرده وآثار ضریب تکاثری سنتی را نیز ترغیب می کند از طرفی نظر به اینکه اکثر برنامه های توسعه روستایی ،اولویتهای زیر را مد نظر قرار می دهند :
-امنیت غذایی در برخی نقاط روستایی
-کاهش اشتغال ناقص در مناطق روستایی
-بهبود بخشیدن به درآمد وکیفیت عمومی زندگی در مناطق روستایی
-جلوگیری از روند تخریب منابع طبیعی مناطق روستایی
-افزایش میزان مشارکت جمعیت روستایی در تعیین سرنوشت خود

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد