مقاله بررسی پتانسیل های گردشگری در توسعه پایدار مناطق ساحلی(مطالعه موردی : منطقه آزاد چابهار)

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
نوارهای ساحلی به عنوان یکی از مناطق استراتژیک و پر اهمیت هر کشور محسوب میگردد. همواره سواحل محل اجتماعات بشری بوده است .کشور ایران نیز با توجه به داشتن مرز آبی وسیع در شمال و جنوب از این قاعده مستثنی نمی باشد. بندر چابهار بنا بر موقعیت استراتژیک در منطقه و دارا بودن بستر فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی مناسب یکی از نواحی ساحلی جنوبی ایران میباشد که از دیر باز توسعه نوار ساحلی آن دستخوش تغییراتی بوده تا پاسخ گوی نیازهای شهری، توریستی، حمل و نقل و غیره بندر چابهار باشد. توسعه ی فعالیت های گردشگری در مناطق آزاد، یکی از راهبردهای مهم جهت توسعه پایدار منطقه می باشد. این پژوهش ازنوع توصیفی – کتابخانه ای می باشد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که منطقه چابهار با توجه به موقعیت استراتژیکی و با دارا بودن پتانسیل های بالقوه و به خصوص اینکه جزو مناطق آزاد میباشد در رشد و شکوفا شدن اقتصاد منطقه تاثیر بسزایی دارد و همچنین استعدادهای آشکار و نهانی را در جذب گردشگر و توسعه گردشگری و تبدیل به یک قطب اقتصادی را دارا می باشد.
واژگان کلیدی: گردشگری، پتانسیل های گردشگری، مناطق آزاد، بندر چابهار
مقدمه :
طی سال های اخیر، گردشگری رشد و تنوع زیادی داشته و به صنعتی تبدیل شده که بیشترین رشد را در جهـان تجربـه مـی- کند(٢٠١٣ ,UNWTO). صنعتی پاک و درآمدی که به خوبی با درآمد صنایعی نظیر نفت و خودرو سازی، که جزو صنایع پر درآمد دنیا هستند، رقابت میکند. رشد این صنعت به عنوان اقتصاد اول جهانی و مسافرت های بـین المللـی بـه سـرعت ادامـه دارد(٢٠٠۶ ,UNWTO). گردشگری در سال ٢٠١٢ بیش از ۳/۱ تریلیون دلار درآمد برای کشورها داشته است (,UNWTO ٢٠١٣). چنین درآمد و اثرات مثبت از جمله اشتغال زایی موجود در این صنعت باعث شده رقابـت تنگـاتنگی بـین قـدرت هـای بزرگ جهانگردی برای به دست آوردن سهم بیشتری از بازار وجود داشته باشـد. بـدین منظـور کشـورها راهبردهـای منسـجم ، اجرایی و مؤثری برای توسعه گردشگری تدوین میکنند(گی، ١٣٨۶). سفر به سواحل و اسـتفاده از خورشـید و تفریحـات آبـی همچون شنا در دریا، ماهیگیری و ورزش های ساحلی از علائق اکثر گردشگران دریایی محسوب میشود(سقایی ١٣٨١: ١٧).
گردشگری با ویژگیهای خاص خود، میتواند به عنوان یکی از اصلی ترین گزینه های مناطق آزاد در جهت ایجاد اشتغال ، کسب درآمد ارزی و توسعه -ی منطقه ای باشد، لذا سرمایه گذاری در این فعالیت در تمام کشورهای دارای جاذبه های گردشـگری و از جمله در ایران رو به افزایش است . در واقع گردشگری برای کشورهای دارای جاذبه هـای گردشـگری نظیـر ایـران مـیتوانـد بـه مهمترین منبع کسب درآمد ارزی تبدیل شود، مشروط بر اینکه برنامه ریزی صحیح و همه جانبه توأم با آینده نگری برای بهـره – برداری منطقی و عملی آن تنظیم و اجرا گردد. در راستای اجرای برنامه هـای فـوق الـذکر اسـتراتژی توسـعه ی گردشـگری در مناطق آزاد با دو هدف تبیین شده که عبارتند از:
– گسترش و توسعه ی گردشگری بر اسـاس جلـب مشـارکت و فعالیـت سـرمایه و تخصـص داخلـی و خـارجی در زمینـه هـای گردشگری دریایی، طبیعی، علمی و فرهنگی، خانوادگی و بوم گرا، از طریق ایجاد بسـترهای لازم بـرای طـرح هـای گردشـگری مناسب ، بهسـازی و سـالم سـازی محـیط و توسـعه ی امکانـات و زیرسـاخت هـا در منـاطق آزاد بـه منظـور تحقـق آن (زیـدی، برقی،١٣٩٢).
– تأکید و توصیه و برنامه ریزی به منظور جذب و افزایش گردشگران علمی و فرهنگـی از کشـورهای توسـعه یافتـه ، گردشـگران خانوادگی، ایرانیان مقیم سایر کشورها و توسعه ی گردشگری داخلی در مناطق آزاد(شورای عالی منـاطق آزاد تجـاری- صـنعتی ایران ، ١٣٨۶). این مقاله در نظر دارد با توجه به اهداف اولیه ی منطقه آزاد چابهار مانند: توسعه ی صادرات ، کسب درآمد ارزی و جذب گردشگر داخلی و خارجی به بررسی عملکرد این منطقه ی آزاد در زمینه ی توسعه گردشگری در این منطقه بپردازد تـا از این رهگذر علاوه بر شناسایی تنگناها و موانع موجود و همین طور شناخت نقاط قوت و فرصت ها به این راهکارهای مناسـب در توسعه آن بپردازد.
مبانی نظری:
مفهوم توسعه پایدار
توسعه پایدار عبارت است از توسعه ای که نیازهای کنونی جهان را بدون آنکه توانایی نسلهای آتی را در بر آوردن نیازهای خود به مخاطره بیفکند تامین میکند. برخی برای توسعه پایدار سه رکن اساسی متصور شده اند : پایداری زیست محیطی (اکولوژیکی) ، پایداری اقتصادی و پایداری اجتماعی(٢٠٠٢ , Shriber). کارآمدی هر سیستمی به لحاظ کردن هر سه بعد پایداری (اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی) است .
اصل عدالت بین نسلی، اصل عدالت اجتماعی (عدالت دوران نسلی)، اصل مسئولیت فرامرزی، اصل وابستگی متقابل انسان و طبیعت ، اصل زندگی ملایم در زمین و حفظ تنوع زیستی ، اصل مشارکت اثر بخش تمام افراد و گروهها در تصمیم گیریهایی که زندگی آنها را زیر تاثیر قرار میدهد، توجه به فرهنگ و دانش بومی، برابری جنسیتی، صلح و امنیت دسترسی به اطلاعات معتبر را به عنوان اصول فرایند توسعه پایدار معرفی میکنند. برنامه های توسعه اقتصادی برای جوامع جهان سوم که از اواسط دهه ١٩۵٠ به این طرف از سوی قدرتهای بزرگ سرمایه داری، به ویژه آمریکا، پیاده شدند در عمل نتوانستند رشد اقتصادی قابل توجهی را دربسیاری از کشورهای مزبور به وجود آورند(٢٠٠١, Duffield). کشورهای در حال توسعه برای دستیابی به توسعه پایدار، بایستی بر اساس شرایط و موقعیت جامعه خود برنامه ای تدوین کنند که بتواند در یک فرایند مشخص و استفاده از همه ظرفیت های ملی با نگرش اقتضایی گام بردارند. با تکیه بر وجود منابع داخلی و یا استفاده از نسخه های تجویز شده ، بدون توجه به شرایط محیطی، نمی توان به توسعه ای پایدار دست یافت .
چگونگی توزیع مناطق آزاد اقتصادی در جهان
آمارهای موجود نشان می دهد که جمهوری اسلامی ایران با هفت منطقه آزاد اقتصادی- در صورت احتساب منطقه آزاد ماکو – در میان سی و شش کشور دارای منطقه آزاد اقتصادی رتبه هشتم را در اختیار داشته و این در حالی است که کشورهای ترکیه و امارات متحده عربی، هر کدام با تعداد بیست و یک منطقه آزاد اقتصادی در جایگاه اول قرار گرفته اند.
جدول (١)به تشریح نحوه توزیع مناطق آزاد اقتصادی در جهان میپردازد.
تاثیر مناطق آزاد اقتصادی بر اقتصاد و گردشگری منطقه :
کارکردهای گردشگری مناطق آزاد:
در حال حاضر تعداد کثیری از مناطق آزاد اقتصادی در سراسر جهان به بهره برداری رسیده و یا فرآیند برنامه ریزی جهت بهره برداری از آنها انجام یافته است . باور عمومی بر این است که احداث مناطق آزاد اقتصادی منجر به جذب سرمایه گذاری خارجی، ارتقای صادرات ، افزایش عایدات ناشی از سرمایه گذاری های خارجی و ایجاد فرصت های شغلی مناسب برای نیروی کار و جذب گردشگر در منطقه خواهد گردید. بدیهی است که برآورده شدن موارد یاد شده تاثیرات مثبتی بر اقتصاد کشور میزبان بر جای گذارده و به بهبود استاندارد زندگی مردم خواهد انجامید. بنابراین توسعه اقتصادی نیازمند سرمایه گذاری در بخشها و فعالیتهای مختلف اقتصادی است . بدون سرمایه گذاری در طرحهای زیربنایی و روبنایی نمیتوان انتظار گسترش اشتغال ، تولید و رفاه اقتصادی را داشت . امروزه بسیاری از کشورهای جهان ، تمایل شدیدی به جذب سرمایه های خارجی پیدا کرده اند. یکی از راههای مفید و مناسب بدین منظور ایجاد«مناطق پردازش صادرات » یا مناطق آزاد تجاری-صنعتی است (شاکری، سلیمی، :٩۵).
نقش مناطق آزاد در کمک به رشد و بالندگی اقتصادی کشور و تحقق اهداف جهاد اقتصادی موضوع غیر قابل انکاری است .
جذب سرمایه گذاران خارجی به مناطق آزاد، یکی از مهمترین اهداف مناطق آزاد و ویژه اقتصادی است که در طول سال گذشته مورد نظر تمام مدیران این مناطق بوده و نتایج بسیار مطلوبی نیز با خود به همراه داشت .در منطقه چابهار از این مورد میتوان در پروژه های گردشگری سود عالی را بدست آورد زیرا این منطقه جاذبه های گردشگری فراوانی را در خود جای داده است ، فقط نیازمند آن است که تسهیلات و اعتبارات لازم را دریافت کند. حضور هزاران مسافر نوروزی و گردشگران در تمام مناطق آزاد کشور در سال های جاری، نشان داد که این مناطق نه تنها مراکزی برای جذب سرمایه گذاران حوزه صنعت و تجارت هستند بلکه میتوانند به عنوان مقاصد گردشگری در ایران و سایر کشورها مطرح شوند.
توسعه مناطق آزاد اقتصادی قابلیت های فراوانی را برای کشورهای میزبان ایجاد نموده و قادر است کشورهای در حال توسعه را در پیمودن فرآیندهای صنعتی شدن ، هدایت نماید. با وجودی که کشورهای مختلف ، اهداف متفاوتی را از برقراری مناطق آزاد اقتصادی دنبال می نمایند. غالبا” شباهت های فراوانی میان این اهداف مشاهده می شود.
از یک سو می توان اهداف کوتاه مدت کشورهای میزبان در تشکیل مناطق آزاد اقتصادی را در افزایش صادرات و عایدات ناشی از مبادلات خارجی، تولید فرصت های شغلی، تحریک منابع سرمایه گذاری و شتابدهی به توسعه منطقه ای و جذب گردشگری دانست . از سوی دیگر اهداف بلند مدت پیاده سازی چنین طرح هایی را میتوان در انتقال فن آوری، اکتساب و ارتقای مهارت های مدیریتی و بهبود ارتباطات اقتصاد کشور میزبان با سایر اقتصادها در عرصه بین المللی جستجو کرد.
جذب سرمایه گذاریهای خارجی (جریانات سرمایه )
تشریک مساعی با سرمایه گذاران خارجی، به عنوان یکی از روش های مرسوم اقتصادهای درحال توسعه بمنظور بهبود صادرات و توسعه ارتباطات سازماندهی شده با بازارهای بین المللی برشمرده می شود. نقش سرمایه گذاران خارجی تنها به وارد نمودن جریانات سرمایه به مناطق آزاد اقتصادی خلاصه نمی شود، بلکه پرورش مهارت های مدیریتی و تسهیل در بازاریابی نیز می – تواند جزء کارکردهای ایشان قلمداد شود. پس مدیریت مناسب و تعهد به آزادی مبادلات ، همراه با مشوق های هدفمند و زیرساخت های کارآمد مناطق آزاد اقتصادی را به فضایی جذاب جهت سرمایه گذاری مبدل خواهد ساخت .سرمایه گذاری خارجی میتواند توسعه گردشگری را سرعت بخشیده ، معیارهای اقتصادی را ارتقا دهد، و ایده ها، فناوری و بازارهای جدیدی را به ارمغان آورد. سرمایه گذاریهای گردشگری در کشورها باقی خواهد ماند. هتلها، رستوران ها و غیره را نمیتوان مانند کالاهای منقول جابه جا کرد(جیمز، الیوت ،١٣٧٩)
ارتقای صادرات و عایدات ناشی از مبادلات بین المللی
در واقع افزایش میزان صادرات و مبادلات در بازارهای بین المللی به عنوان دلیل اصلی وجود مناطق آزاد اقتصادی مطرح می گردد. پیاده سازی استراتژی های صنعتی شدن در کشورهای در حال توسعه از یک سو و محدودیت کشش بازارهای داخلی از سوی دیگر، این کشورها را مجبور به ورود در عرصه های بین المللی از طریق افزایش صادرات نموده است . از این رو راه اندازی مناطق آزاد اقتصادی یکی از مهمترین روش های دستیابی به بازارهای بین المللی جهت صادر نمودن تولیدات خارجی است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد