مقاله بیمارستان سبز، رویکردی پایدار درطراحی مراکز درمانی

word قابل ویرایش
8 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

بیمارستان سبز، رویکردی پایدار درطراحی مراکز درمانی

چکیده

امروزه پیامدهایی نظیر آلودگی روزافزون هوا و محیط زیست، کاهش منابع طبیعی و بحران انرژی که ناشی از زندگی در دنیای صنعتی امروز میباشد، باعث گردیده تا حفظ و پاسداری از منابع طبیعی به یکی از مهمترین دغدغههای انسان عصر حاضر تبدیل گردد. معماری سبز برای رسیدن به این هدف از طریق افزایش کارآیی ساختمان، صرفهجویی در مصرف انرژی، گام برداشتن در جهت استفاده از انرژیهای نو و بطورکلی همسو شدن با طبیعت، نقش مهمیایفا میکند. در این بین نگرش به رویکردهای معماری سبز در بین متخصصان معماری مراکز درمانی از جایگاه ویژهایی برخوردار است و با اینکه اصول اصلی آن در طراحی مراکز درمانی همگام با اصول کلی معماری سبز است ولی علل دیگری در گرایش به طراحی بیمارستان های سبز وجود دارد که مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

این مقاله ابتدا به بررسی ابعاد معماری سبز (Green Architecture) و اصول اساسی آن و سپس جایگاه آن در توسعه پایدار شهری پرداخته و سپس به علل گرایش طراحان بیمارستانی و ایجاد رویکردی جدید و پایدار با عنوان بیمارستان سبز ( Green (Hospital میپردازد. هدف اصلی مقاله ضمن معرفی این رویکرد جدید در طراحی مراکز درمانی، شناخت سازمانهای بینالمللی
مرتبط با معماری سبز بیمارستانی و پروسه دریافت عنوان معماری سبز از این سازمانها میباشد زیرا به صرف رعایت اولیه اصول معماری سبز، نمیتوان یک بیمارستان و یا هر بنایی را معماری سبز نامید. روش تحقیق این مقاله توصیفی و تحلیلی و بر پایه مطالعات و یافتههای کتابخانهای، اسنادی و مدارک و یافتههای علمیمعتبر و جدید است.

کلمات کلیدی:

معماری سبز، پایداری، بیمارستان، بیمارستان سبز، Green architecture، Green Hospital، .Sustainability

-۱ مقدمه

انسانها همواره در طول تاریخ بشریت برای برطرف نمودن نیازهای روزمره اشان دست به فعالیتهایی زده اند که همه آنها مستلزم تغییر در محیط بوده است. محیط زیست یک سیستم پیچیده است که برهم خوردن بخشی از آن موجب عدم تعادل در کل سیستم میشود. عدم بی توجهی به این محیط که فضای در برگیرنده طبیعت، انسان، فرهنگ و شرایط اجتماعی است، معضلات بسیاری را برای بشر ایجاد کرده است. ادامه این بیتوجهی به محیط زیست باعث ایجاد نگرانیهایی در جوامع متفکر بشری شده است. این نگرانی از ادامه روند موجود منجر به آن شد که الگوهایی از توسعه که آسیبهای کمتری را به محیط وارد میکنند و قابلیت تداوم و استمرار دارند، مدنظر کارشناسان امر قرارگیرد. نظریه پردازان مبحث پایداری شهرها برای رفاه در اجتماع، پایداری را در سه زمینه اجتماعی، محیطی و اقتصادی جستجو میکنند و بر این باور هستند که توسعه پایدار یک استراتژی است که به دنبال حصول اقتصادی قوی، محیطی پاک و عدالت اجتماعی است به طوریکه جامعه نیز در فرایند توسعه دخیل باشد.[۱] این رویکرد نه تنها برای نسل حاضر بلکه برای آیندگان نیز توانایی خلق جامعهای سالم و پایدار را دارد. در حوزه محیط پاک، معماران، برنامهریزان و طراحان شهری نقش عمدهایی را ایفا میکنند، زیرا تمامی مناطق شهری حاصل تفکر و برنامهریزی این گروه از متخصصان است. لرد

راجرز در نشریه Architecture Design در مورد طرح پایدار چنین مینویسد: “طرح پایدار به دنبال برآورده کردن نیازهای امروز بشر بدون به خطر انداختن ذخیره منابع طبیعی و باقی نهادن آن برای نسلهای آینده است. این طرح میبایست با سازگاری با اصول پایداری اجتماعی و اقتصادی، توجه ویژهای به مصرف انرژی و تأثیر زیستبومی ساختمانها و شهرها داشته باشد و موارد عمدهای که باید برای این منظور در نظر گرفت عبارتند از: انرژی کم، سازگاری مناسب، بهرهگیری مطلوب از منابع.”[۲]

-۲ معماری سبز

با توجه به مقدمهای که اشاره شد، توجه طراحان به بحثهای پایداری در معماری و ایجاد زمینهایی که معماریها در زیباترین و سودمندترین شکل طراحی شوند و در عین حال کمترین آسیب را به محیط خود وارد کنند به یکی از مباحث عمده در طراحی معماری تبدیل شده است. معماری سبز عنوانی است که به معماریهای همگام با محیط زیست اطلاق میشود و یکی از شاخصههای معماری پایدار میباشد که در آن توجه به جنبه پایداری زیست محیطی پررنگ تر میباشد .[۳] شش اصل کلی، اصول معماری سبز را تشکیل میدهند که اشاره به آنها قبل از ورود به بحث بیمارستان های سبز دارای اهمیت میباشد. این اصول عبارت است:

• اصل اول: حفاظت از انرژی: هر ساختمان باید به گونهای طراحی و ساخته شود که نیاز آن به سوخت فسیلی به حداقل ممکن برسد. امروزه بحث تأمین انرژی های پاک، پایانناپذیر و همچنین الگوهای استفاده از آن در معماری، یکی از چالشهای اصلی معماری سبز میباشد.

• اصل دوم: کار با اقلیم: ساختمانها باید به گونهای طراحی شوند که قادر به استفاده از اقلیم و منابع انرژی محلی باشند. شکل و نحوه استقرار ساختمان و محل قرارگیری فضاهای داخلی آن میتوانند بگــونــهای باشند که موجب ارتقاء سطح آسایش درون ساختمان گردد و در عین حال از طریق عایقبندی صحیح سازه، موجبات کاهش مصرف سوختفسیلی پدید آید. این دو فرآیند مذکور ناگزیر دارای همپوشانی و نقاط مشترک فراوان میباشند.

• اصول سوم: کاهش استفاده از منابع جدید: هرساختمان باید بگونهای طراحی شود که استفاده از منابع جدید را به حداقل برساند و در پایان عمر مفید خود، منبعی برای ایجاد سازههای دیگر بوجود بیاورد. این استفاده مجدد میتواند در مسیر استفاده از مصالح بازیافت شده یا فضاهای بازیافت شده شکل بگیرد.
• اصل چهارم: احترام به کاربران: یکی از مباحث اصلی در معماری سبز میباشد و هدف اصلی آن آسایش کاربران میباشد. معماری سبز باید در راستای افزایش رضایتمندی محیطی باشد. معماری سبز با رویکردهای طراحی خود توانسته است به این مهم دست یابد که در طول مقاله به مقایسه این اصل اساسی در ساختمانهای سبز و عادی پرداخته میشود.

• اصل پنجم: احترام به سایت: این اصل به تعامل صحیح و منطقی بین سایت پروژه و معماری میپردازد. در معماری سبز باید کلیه پتانسیلهای سایت شناخته شده و در راستای بهبود پروژه وارد طراحی شود.

• اصل ششم: کل گرایی: یک معماری سبز باید بیش از یک ساختمان منفرد بوده و قطعه همسایگی خود را شامل شود و باید شامل یک شکل پایدار از محیط شهری باشد.[۴]

-۱-۲ مقایسه رضایتمندی و آسایش میان ساکنین ساختمانهای سبز و ساختمانهای عادی

بحث کیفیت محیط از مباحث بسیار مهم در ساختمانهای سبز میباشد. جهت تضمین روند رشد تکنولوژیهای ساختمان سبز لازم است تا نیازهای مشتریان مبنی بر کارآیی مورد نیاز تأمین گردد. درواقع منظور، ارزیابی هزینههای کارآیی و عمر مفید ساختمانهای سبز جدید در کنار بحث های کیفی فضا میباشد. بررسیها نشانگر آن است که آسایش با رضایتمندی و سودمندی در ارتباط است.[۵] در محیط کار ساختمانهای سبز جهت افزایش میزان آسایش و رضایتمندی نسبت به ساختمانهای معمولی باید تمهیدات منحصر بفردی درنظر گرفت و یا حداقل بصورت کلیتر از طراحی آنها در جهت کیفیت محیط داخلی بهتر، بهره گرفت تا بتوان ارتباطی بین آسایش و رضایتمندی کاربران فضا ایجاد کرد . برخی از عواملی که با کیفیت محیط داخلی یک ساختمان در ارتباط هستند شامل تهویه طبیعی، استفاده از رنگآمیزیها و مبلمان کمضرر (به سبب

کیفیت هوای بهتر)، نورپردازی طبیعی جهت بهبود کیفیت روشنایی، استفاده از پنجرهها و هواکشهایی که امکان کنترل بر شرایط محیطی را فراهم میکنند و استفاده از مصالح قابل بازیافت که باعث فراهمشدن فضای داخلی مطلوب، زیبا و آرام میگردد، میباشند. همه این موارد از ملزومات استاندارد برای طراحی ساختمانهای سبز میباشند .[۶] برونینگ و روم گزارشی از تحقیقات مختلف از آزمایشهای صورتگرفته بر تأثیر طراحیهای انرژی محور بر کارآیی کارکنان ارائه کردند. یک تحقیق مبنی بر قابلیتهای بهبود انرژی در اداره پست مرکزی رنو در نوادا بود. سقف جدید برای ساختمان طوری درنظر گرفتهشده بود تا نور، دما و سروصدا را برای اتاق طبقهبندی نامهها بهبود بخشد. بعد از این تغییر بهرهوری در انجام کار حدود ۶ تا ۸ درصد افزایش نشان داد .[۷]

-۳ بیمارستان سبز

بیمارستانها از بناهای درجه اول از نظر اهمیت میباشند. به علت ماهیت عملکرد این فضاها و نقش آن در سطح سلامت جوامع و نیاز روزافزون به ساخت و توسعه این بناها در کشورهای درحال توسعه اهمیت نوآوری در طراحی این مراکز مشخص میشود. بیمارستان سبز شاخه ای از معماری پایدار و زیر مجموعهای از مبحث معماری سبز میباشد ولی تفاوتهایی اصلی در نگرش به مبحث پایداری در بیمارستانهای سبز نسبت به سایر ساختمانهای سبز وجود دارد. اول اینکه بحث درمان محور بودن معماری در بیمارستانهای سبز اصل بنیادین میباشد و تمامیتلاشها در راستای طراحی سبز بیمارستان در صورتی کارآمد خواهد بود که نتیجه کار بر درمان تاثیرگذار باشد. بحث دوم اینکه بیمارستانها با اینکه محیط بهداشتی درمانی هستند، ولی خود از آلوده کنندههای مهم شهری محسوب میشوند که باید با رویکردی پایدار و سبز در طراحی، به محیطی پاک تبدیل شوند.

در دهه گذشته صنعت بیمارستانسازی با هدف کاهش آسیبرسانی به محیط دستخوش تغییراتی در شیوههای طراحی، ساخت و ساز و بهرهبرداری شده است. پیشتازان اولیه این صنعت یک دید تازه به اهداف صنعت بیمارستان آغاز نمودهاند. از سال ۲۰۰۰ واردشدن صنعت بیمارستان به طراحی پایدار مورد ارزیابی جدی قرار گرفته است و توجه به بیمارستان سبز نیز از همین سالها در راستای کار طراحان بیمارستانی قرار گرفته است.[۸] ورود به عرصه طراحی و ساخت بیمارستانهای سبز علاوه بر هماهنگی با اصول اصلی معماری سبز نیازمند هماهنگی با سازمانهای ذیصلاح در تعیین استانداردهای لازمه برای بیمارستان های سبز میباشد تا همگی طراحان بیمارستانهای سبز ضمن تبعیت از پروتکلهای بینالمللی، رویکردی واحد و جهانی نیز در بحث معماری بیمارستانهای سبز داشته باشند. با توجه به موارد اشارهشده آشنایی با روند استانداردسازی بیمارستانهای سبز از اصول اساسی در این صنعت جدید بیمارستانسازی است.

-۱-۳ سازمانهای بینالمللی مرتبط با معماری بیمارستان سبز

یکی از بحثهای اساسی در بحث طراحی بیمارستانهای سبز توانایی معماری ارائه شده در دریافت گواهی معتبر در زمینه معماری سبز میباشد. صرف اینکه اصول اولیه در معماری سبز وارد روند طراحی معماری بیمارستانها شود، نمیتوان به طور رسمینام بیمارستان سبز را وارد شناسنامه کاری پروژه کرد . آشنایی با سازمانهای بینالمللی معتبر در زمینه کنترل، بررسی و آزمایش ساختمان های سبز و پروسه ارائه گواهینامه بینالمللی از اصول اولیه و اصلی در طراحی بیمارستانهای سبز میباشد. در حال حاضر سازمانهای مختلفی برای بررسی و ارائه رتبه به معماریهای سبز وجود دارد. سازمان هایی چون BEAM، BREEAM، HKـ BEAM، LEED، CASBEE، .[۳] GREEN STAR همگی این سازمانها گواهیهای خود را در چهار سطح ارائه میکنند که هر سازمانی آییننامه خود را برای سطوح مختلف دارد ولی به طوری کلی اولین سطح از گواهینامه پلاتین میباشد و بعد سایر سطوح به ترتیب عبارتند از طلایی، نقرهایی و برنز .[۳] سه سازمان LEED، BEAM، BREEA از اصلیترین سازمانهایی هستند که در زمینه بررسی پایدار بودن بیمارستانهای سبز فعالیت داشتهاند. این سه سازمان، بیمارستانها را در دو دسته بیمارستانهای موجود و در حال ساخت بررسی میکند. این نشانگر آن است که ایجاد تغییراتی در بیمارستانهای موجود و هماهنگ کردن آنها با محیط زیست باعث دریافت گواهی بیمارستان سبز در سطح مربوطه میشود.[۳]

-۲-۳ فاکتورهای موثر در دریافت گواهینامه بیمارستان سبز

• کاربری: رعایت فاکتورهای اصلی مکانیابی بیمارستانها قبل از طراحی و اجرای پروژه و انتخاب سایت مناسب از نکات اصلی در پایدار بودن یک بیمارستان محسوب میشود. سایت بیمارستان سبز باید منطبق با معیارهای اصلی مکانیابی مراکز درمانی باشد.

• مکانیابی بنا در سایت: رعایت نکات اقلیمی منطقه ساخت، جهتگیری مناسب به نور خورشید به طوری که فضاهای اصلی بیمارستان مخصوصا اتاقهای بستری همگی از نور طبیعی بهره گیرند.

• انرژی: بحث استفاده از منابع انرژی پاک و تجدید پذیر و صرفه جویی در مصرف انرژی از نکات بسیار شاخصی است که بایستی در طراحی بیمارستانهای سبز به آن توجه ویژهای شود. بیمارستانها از جمله بناهایی هستند که مصرف انرژی بسیار بالایی دارند که توجه به شیوههای ساختی که در کاهش این مصرف یاری دهند، همچون استفاده از سطوح دو جداره، بامهای سبز و یا سفید در گرایش به رویکرد سبز در بیمارستانسازی کمک شایانی خواهد کرد. بررسیها نشانگر آن است که استفاده از بامهای سبز در تعدیل هوای داخلی فضا در تابستانها و کاهش اتلاف حرارت در زمستانها و به تبع آن کاهش بار گرمایشی و سرمایشی ساختمان و کاهش مصرف انرژی تأثیر چشمگیری دارد.[۹]

• مدیریت آب: توجه به منابع تامین آب، استفاده از متدهای کاهش مصرف آب، بازیابی و مصرف آب در چرخه مصرفی، همانند تصفیه آب بیمارستان و استفاده از آن در آبیاری فضای سبز بیمارستان، که این فضا در بیمارستانهای سبز نیز از وسعت زیادتری برخوردار است.

• مدیریت آلودگی: بیمارستانها یکی از بناهای عمومیآلوده کننده محیط زیست میباشند. تولید حجم انبوهی از زبالههای عفونی بیمارستان و نبود زبالهسوزهای مدرن در محیط بیمارستان، این مسئله را تشدید میکند. بیمارستانهای سبز بایستی در دو راستای عمده در مدیریت آلودگی عمل کنند. یکی ارائه الگوهای تفکیک زبالههای بیمارستانی به صورت دقیق و انجماد و بعد امحاء در زباله سوزها، به نحوی که زبالهها در همان بیمارستان دفع شوند. ارائه مکانیابی مناسب زباله سوز در سایت بیمارستانی که کمترین خطر را برای کاربریهای اطراف ایجاد کند، یکی از رویکردهای سبز در مدیریت آلودگی بیمارستانهای سبز میباشد. راستای دوم در مدیریت آلودگی سبز مربوط به طراحی معماری فضاهای داخلی میشود به طوری که به طور کامل مسیر تردد لوازم و وسایل کثیف از فضاهای تردد تمیز جداسازی شود. این امر مخصوصا در طراحی بخشهای جراحی بیمارستانها از الویت برخوردار است.[۱۰]

• انتخاب متریال: یکی از مهمترین فاکتورها در رویکرد طراحی سبز بیمارستان، توجه به انتخاب مصالح میباشد. امروزه بحث کنترل عفونت در بیمارستانها به یک معضل عمده تبدیل شده است به طوری که یکی از بیماریهای شایع در بیمارستانها عبارت است از hospital diseaseیا همان بیماری بیمارستان که افراد با حضور در بیمارستان به آن دچار میشوند. امروزه حتی سطوح کاشی که در بیمارستانهای کشور جهت جلوگیری از عفونت استفاده میشود، در بیمارستانهای سبز جای خود را به رنگهای بیمارستانی دادهاند که ضمن قابل شستشو بودن، به دلیل عدم داشتن بند اجرایی که میتواند محل انباشت عفونت باشد، بدون درز بوده و کاملا آنتیباکتریال میباشند .[۱۱]

• کیفیت محیط داخلی((IEQ) Indoor environment quality :(IEQ از نکتههای مهم طراحی در بیمارستانهای سبز میباشد و در اعطای گواهینامه از طرف سازمانهای بینالمللی بخش عمدهایی از امتیاز را (حدود (%۲۲ به خود اختصاص میدهد.[۳] کاهش طول دوره درمان یکی از اهداف طلایی بیمارستانهای سبز میباشد زیرا علاوه بر کاهش طول دوره درمان، باعث صرفهجویی در مصرف سرمایههای درمانی کشور میشود. بحث دیگر اینکه بیمارستان سبز در مراکز بیمارستانی که طول دوره درمان در آن طولانی است، همچون بیمارستانهای بیماران سرطانی، بسیار رایج بوده و فاکتور IEQ در آنها از اهمیت بیشتری برخوردار است. حال باید گفت چرا فاکتور IEQ در پروسه امتیازدهی از اهمیت بیشتری برخوردار است. بررسیها نشان میدهد که به چند دلیل محیط بیمارستان بر سلامت بیماران تاثیرگذار خواهد بود. یکی به علت تأثیر بر روی سیستم تعاملی ذهن ـ بدن میباشد، به طوری که هرچه کیفیتهای محیطی بیمارستان بالاتر باشد، استرسهای محیطی کمتر شده و در نتیجه مغز فرمان تمرکز بر درمان را به بدن صادر میکند و در نتیجه طول دوره درمان کاهش مییابد.[۱۲] فاکتور دیگری که میتوان با بالا بردن کیفیت محیطی در بیمارستان بدان دست یافت ایجاد فاکتور حواس پرتی است. فاکتور حواس پرتی عاملی است که باعث میشود بیمار از تمرکز بر روی درد بیماری خود منحرف شود.[۱۳] با توجه به یافتههای ذکر شده، مشخص میشود که فاکتور IEQ در بیمارستانهای سبز از امتیاز بالایی برخوردار است.

• حضور فضای سبز: استانداردهای بیمارستان سازی حاکی از آن است که به ازای هر تخت بیمارستانی سرانه فضای سبز حدود ۵۰ مترمربع میباشد.[۱۰] این استاندارد در بیمارستانسازی کشور به هیچ وجه رعایت نمیشود و سرانه فضای سبز بیمارستانی بسیار پایین تر است. در

رویکرد طراحی بیمارستان سبز حضور فضای سبز از الویتهای اصلی محسوب میشود به طوری که طراحی دیوارهها و سطوح سبز بامها در این نوع بیمارستانها از الگوهای طراحی کارا محسوب میشوند.

• حمل و نقل عمومی: در رویکرد طراحی بیمارستان سبز، الگوهای طراحی و برنامه ریزی به هیچ وجه محدود به فضای بیمارستان نمیشود، بلکه این بیمارستانها رویکردی جامعهنگر هم دارند. بیمارستانها بناهایی هستند که به علت ماهیت عملکردیشان ترافیک سنگینی را در بلوک شهری که واقع شدهاند، ایجاد میکنند. تشویق کارکنان به استفاده از دوچرخه برای ارتباط با بیمارستان، ایجاد خدماتی برای خودروهای هیبریدی در سایت بیمارستان، توجه به مسیر خطوط حملونقل عمومی همچون مترو در هنگام مکانیابی بیمارستان از الگوهای سبز در طراحی بیمارستانهای سبز میباشد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 8 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد