مقاله تأثیر نورپردازی در سرزندگی محله های شهری (مطالعه موردی : محله پادادشهر اهواز)

word قابل ویرایش
22 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

١-چکیده
درحال حاضر فضاهای عمومی درشهرهای جدید فاقد هویت و سرزندگی میباشند. امروزه تأمین نشاط و سرزندگی شهری به یکی از دغدغه های اصلی نظامهای مدیریت شهری به ویژه درکشورهای توسعه یافته تبدیل شده است . روش این پژوهش ، توصیفی، تحلیلی است و یافته های پژوهش حاکی از آن است که چنانچه نسبت به نورپردازی-نه به عنوان یک فعالیت تزیینی و جنبی، بلکه به عنوان یک راه کار مؤثر در معماری مجدد شهر ها به هنگام شب – رویکردی علمی و برنامه ریزی شده اتخاذ گردد، می تواند ضمن بهبود کیفیت زندگی شهری، نقش مهمی در افزایش جذابیت ، زمان فعالیت و امنیت شهری برای گردشگران و به تبع آن توسعۀ گردشگری شهری را نیز به همراه داشته باشد. هدف ازپژوهش حاضر،بررسی معیارهای تاثیرگذار در ارتقاء سرزندگی فضاهای عمومی ازطریق نورپردازی فضای شهری و بررسی آنها در محله پادادشهر اهواز است .
واژه های کلیدی : سرزندگی ، نورپردازی ، محله پادادشهر.
٢-مقدمه
همه کس ، از کارشناس و متخصص گرفته تا شهروند ساده و عادی، از وضعیت نا به سامان شهرهایمان ناراضی اند، عناصر ناهمگون و ناهنجار گوناگونی در کنار هم به اغتشاشات محیط دامن می زنند. نور یکی از عوامل مؤثر بر ارزش فضایی است واین عامل به این دلیل پراهمیت است که قادر به تأثیر گذاری بر ویژگی های دیگر فضا می باشد. با نور می توان خواص دیگر فضا، مثل رنگ و بافت را تغییر داد یا بر آنها تأکید کرد. از طرف دیگر، فضاهای باز شهری به دلیل اهمیتی که در بازسازی روحی و زدودن خستگی افراد جامعه دارند، باید هم در طول روز و هم در طول شب ، از این نظر که چه نوع فضایی را برای ناظران و استفاده کنندگان ایجاد می کنند، مورد بررسی قرار گیرند. گستردگی و وسعت شهرها و تداوم زندگی شبانه در شهر و همچنین تأکید بر زیبایی های بصری شهر، روزبه روز بر اهمیت نقش نور در اماکن عمومی می افزاید. عدم وجود مطالعه کافی در زمینه تأثیرات نور در فضا بر انسان ، باعث ایجاد وضع نامناسب نورپردازی های موجود شده که نه تنها فضا را جذاب و زیبا نساخته ، بلکه در ایجاد آلودگی زیست محیطی نقش تعیین کننده ای داشته است .
هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر نورپردازی در ارتقاء سرزندگی فضای عمومی است ، که درمحله پادادشهر واقع در شهراهواز به آزمون گذاشته شده است .ابتدا نورپردازی و سرزندگی شهری را مورد بررسی قرار می دهیم و در ادامه برای اثبات فرضیه پژوهش از طریق توزیع پرسشنامه بین شهروندان در محدوده مطالعاتی، میزان سرزندگی محدوده مطالعاتی مشخص میشوند و در پایان میزان تاثیر مولفه نورپردازی بر سرزندگی محدوده مطالعاتی، بیان میشود.
٣-سؤال پژوهش
در این پژوهش مهم ترین و اصلی ترین سؤالی که به دنبال یافتن پاسخ ان هستیم عبارت است از: آیا نور باعث سرزندگی فضاهای شهری می شود؟
۴-فرضیه پژوهش
به نظر می رسد نورپردازی مناسب سبب افزایش حضور پذیری و سرزندگی فضاهای شهری میشود.
۵-قلمرو پژوهش
با توجه به عکس هوایی تصویر شماره ١ ، پادادشهر در شرق منطقه ی یک اهواز یعنی ریل راه آهن – حد فاصل میدان تره بار سابق تا روبروی زیبا شهر و انتهای شرق زیبا شهر قرار گرفته است که یکی از محلات به نسبت قدیمی شهر اهواز است و جزو محلات اعیان نشین شهر به حساب می آمد. خیابان ١٠ پادادشهر ، خیابان جوادالائمه و خیابان کمپانی (پیروزی جدید) ،جزء خیابان های اصلی پادادشهر هستند که از خیابان های پرکاربری و پر ترافیک این محله محسوب می شوند.
تصویر ١. عکس هوایی از محدوده مورد مطالعه
۶-پیشینه تحقیق
بن بوا در کتاب زیبایی نور ( ١٣٧۶ ) به بررسی ابعاد مختلف تأثیر گذاری نور بر زندگی انسان و محیط زیست پرداخته و کاربردهای مختلف نور را در صنایع و هنرهای متفاوت برجسته نموده است . کرمونا معتقد است در مدت زمانهای متفاوت از روز و شب محیط شهر دارای استفاده های متفاوتی است که این امر می تواند به عنوان یک آگاهی و تجربه برای طراحان شهری جهت مشاهده یک زندگی روزانه در فضای عمومی و یا برخی فضاها در فصول متفاوت قراریابد (١٩۴ .p,٢٠٠٣,Carmona). (علایی،١٣٩٠) بیان کرده که عواملی مانند امنیت ،نورپردازی مناسب ، کاربری های تجاری مختلط و … بر میزان حضورپذیری مردم تأثیر می گذارد.در مورد نورپردازی شهری، احمدی ( ١٣٨٨) بابیان ضرورت وجود نور به عنوان یکی از اصلی ترین عنصر منظر شهری به بررسی نقش نورپردازی در تأمین امنیت شهر می پردازد.اعتمادی فر( ١٣٨٨) با آشنایی بر ضرورت وجود نور به عنوان یکی از اصلی ترین عناصر منظرشهری به بررسی نقش نورپردازی شهری در تأمین امنیت شهر و نقش بازدارنده ی آن از وقوع جرم و جنایت می پردازد. رفیعی( ١٣٩٠ ) نیز به شناخت خصوصیات روشنایی مصنوعی، درک تأثیر نور،امکان فضاسازی مناسب با روش های نورپردازی و… پرداخته است .
٧-چارچوب مبانی نظری
١-٧-نور:
نور یک جز ضروری برای محیط انسان ساخت است بنابراین نخستین عامل محیطی که برای هر نوع فعالیتی ضروری است ، نور و روشنایی میباشد .این عامل بیش از سایر متغیرهای فیزیکی تاثیر دارد؛ زیرا متغیرهای دیگری را که در کیفیت انجام کار نقش مهمی دارند، دستکاری میکند(١٩۶٩١٢،Birren ). نور می تواند ادراک فضایی ما را تحت تاثیرقرار دهد، به گونه ای که منجر به ظاهر متفاوت از یک فضا شود و از طریق گوناگون توسط متخصصان نورپردازی اعمال شود (Onge swee hong،۲۰۰۷:۱۹).
٢-٧-نورپردازی در فضای شهری :
نور همواره به عنوان عنصری موثر در جوامع انسانی، از دو جنبه مادی و معنوی مطرح بوده است و یکی از مهمترین عوامل کیفی و نمادین بوده و از نظر کارکرد عملی از جایگاه ویژه ای در معماری و شهرسازی برخوردار بوده است . نور و روشنایی به خصوص درشب تاثیرات متفاوتی برکیفیت فضا برجای می گذارد و یک فضا با نورپردازی ازجنبه های مختلف کیفی تاثیر می پذیرد (اعتمادی فر،١٣٨٨).
همانطور که از نام آن مطرح می شود، نورپردازی شهری به طراحی روشنایی مصنوعی برای همه عناصر در محیط شهری اشاره دارد .قبلا، نورپردازی شهری در درجه اول برای چهار هدف اصلی ارائه شد، که عبارت بودند از:ایمنی عناصرشهری، امنیت ساکنان شهر، زیبایی محیط و رونق اقتصادی کشور، که از توانایی نور برای حمایت از فعالیت های شب و زیبا نمودن آن به کار گرفته می شود .از چهارجنبه های فوق ، نورپردازی برای ایمنی”حصول اطمینان ازسطح مناسب نورپردازی است تا شرایط کاری ایمن را فراهم کند .”با در نظر گرفتن دوعامل اصلی که عمدتا به ارائه سطح روشنایی کافی برای توانایی ساکنان درنظارت برتعلق خود و درک روانی امنیت ، نور خوب شهری اغلب با درخشندگی بالا اشتباه گرفته شود .همچنین روشنایی خوب در حالی که به تحرک در فضا اجازه می دهد، باید استفاده از فضا را راحت کند .همچنین ، نورپردازی مناسب باید با هدف ترویج “یک احساس خوب بودن دریک محیط خاص و درعین حال افزایش حس زیبایی در محیط “عمل نماید (٢٠٠٧١۴،Onge swee hong).
نور و رنگ در شهر به عنوان یکی از مولفه های غیر کالبدی منظر یک فضای شهری، کیفیت خاصی به فضا بخشیده و خواستگاه ادراک، بازشناسی،اثر گذاری و رفتار فضایی افرد است که به دو منظور تامین روشنایی و نور پردازی مورد استفاده قرار می گیرد .بین این دو واژه یک تفاوت بنیادی وجود دارد .در روشنایی بیشتر مباحث کمی و مهندسی و نور پردازی بیشتر جنبه های کیفی و زیبا شناختی مطرح است .لذا پیچیدگی زیادی دارد .ولی در عمل نمی توان و نباید این دو مفهوم را از یکدیگر تفکیک کرد و به طور جداگانه به آن پرداخت .همان طور که در طراحی معماری نمی توان عملکرد و فرم را جدا کرده و هر یک را به طور جداگانه طراحی کرد ، در طرح های نور پردازی نیز بحث های روشنایی که به زمینه های مهندسی و اجرایی می پردازد، نمی تواند جدا از بحث های کیفی نورپردازی مورد مطالعه و طراحی قرار گیرد .(موسوی و طاهباز،١٣٨٧).
٣-٧ضرورت نورپردازی :
بدیهی است ، ضرورت پرداختن به مسأله ی نورپردازی محدود به اهمیت حفظ و ارتقاء شخصیت مکان نمی گردد.موارد زیر برخی از انواع ضرورت های نورپردازی در شهر را بیان میکند(پاکزاد ،١٣٩١).
١-٣-٧-کارکردهای نورپردازی :
روشنایی:روشن کردن فضا در هنگام شب برای استفاده از ان فضا با استفاده از انواع نورهای آفتابی و مهتابی امنیتی: در این حالت مهمترین موضوع ، روشن بودن فضا و قابل رؤیت بودن افراد و پدیده هاست .
تفریحی: نورپردازی برای مقاصد تفریحی از یک سو به توسعه استفاده از فضاهای فراغتی و از سوی دیگر به توسعه کیفیت و سرزندگی فضاها و عناصر کمک می کند.
زیباشناسانه : استفاده از نور جهت ایجاد مناظر، تصاویر و تجلیات گوناگون از یک فضا (سلطان زاده ،١٣٨٧).
٢-٣-٧-تکنیک های نورپردازی :
همان طور که گفته شد،نورپردازی مناسب می تواند یکی از عوامل تقویت کننده هویت و شخصیت یک شهر و حتی ارتقاء آن محسوب گردد.در نورپردازی شهر و فضاهای آن همواره باید به این نکته توجه داشت ، که نورپردازی هر شهر باید به گونه ای انجام گیرد که منظری آشنا و هماهنگ با منظر روز آن برای شهروندان و مراجعان به تصویر کشد و امکان تشخیص شهرهای مختلف از هم را فراهم سازد (پاکزاد ،١٣٩١).
بدون شک نورپردازی باعث غنای تصویر ذهنی مخاطب از فضای شهری شده و موجد خاطره جمعی شهروندان از شهر می شود.علاوه بر آن بخش عمده ای از درک هویت شهر وابسته به نورپردازی فضاهای شهر است که از طریق آن می توان به خوانایی، نمادپردازی و ایمنی شهر افزود و به شهروندان احساس تعلق داد که در نتیجه شهری پویا، سرزنده و شاداب کرد (رضوان ؛خیری،٧٨،١٣٨٩). از این رو توجه به کیفیات نورپردازی در شهرها برای ایجاد شهری ایمن و سلامت به منظور ایجاد حیات و اقتصاد شبانه و در امتداد آن سرزندگی و شادابی یک شهر بسیار مهم و حیاتی است . بدین منظور به ارائه راهکارهای عملی می پردازیم :
١-تنوع و نوآوری در استفاده از رنگ ها و تابش های مختلف در نورپردازی شهری و منطقه ای .
٢-در هنگام نورپردازی ساختارهای عمودی مانند تابلوهای تبلیغاتی، نور باید در صورت امکان به صورت مستقیم و رو به پایین باشد.در صورت عدم امکان برای نوردهی محیطی، باید مانند نورپردازی تزئینی، از پوشش محافظ ، لوور برای کاهش و به حداقل رساندن نشت نور، استفاده شود.
٣-دوری از اغشتشاش و آشفتگی در نورپردازی و توجه به جنبه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست توسط استفاده از تأسیسات نورپردازی کارآمد.
۴-استفاده از تجهیزات خاص طراحی شده برای به حداقل رساندن گسترش نور در نزدیکی و بالاتر از خط افق .و باید به این نکته هنگام انتخاب لامپ توجه شود که تابش خیره کننده ای ایجاد نکند.
۴-٧-تعاریفی از سرزندگی شهری و ابعاد آن
حیات و زندگی فرد در میان جمع بودن است و آنچه به یک فضا زندگی می بخشد مردم و حضور فعال و پرشور و نشاط انها در فضاست (پاکزاد،٩٨:١٣٨٢). برای دست یافتن به شهری زنده و یا سر زندگی در محیط شهر ، باید مکان ها و موقعیت هایی برای ایجاد تجربه های دوست داشتنی فراهم آورد(لنارد،٨٢:١٣٧٧). هدف اصلی ما در تعریف منظر مداخله ماهرانه در عناصر شهری هستند تا با گذاردن مناظر دل انگیز در کنار یکدیگر، شهر سرزنده تر گردد(کالن ،٨:١٣٨٧). تنوع فعالیتهایی که در یک مکان در ٢۴ ساعت در روز، هفت روز هفته ، رخ میدهد، شاخصی از سرزندگی مکان است (چپ من ،١۴٩:١٣٨۶).
دیدگاههای متفاوت در مورد حالت وجودی سرزندگی شهری به تفکیک زیر میباشد:
– دیدگاه عینی(جبر محیطی): سرزندگی شهری، صفت و کیفیتی است که در ذات محیط کالبدی و معماری و مستقل از ناظر وجود دارد. محیط کالبدی مناسب ، خود به خود به ایجاد سرزندگی می انجامد(گلکار،١٣٨۶).
– امکان گرایی محیطی (دیدگاه ذهنی): هندسه ی محیط بدون اهمیت تلقی میشود و تنها ویژگی های روان شناختی و موقعیت اجتماعی- اقتصادی ناظر است که محیطی را سرزنده و محیط دیگر، یا همان محیط را در زمانی دیگر محیطی افسرده تلقی می کند(گلکار،١٣٨۶).
-احتمال گرایی محیطی: سرزندگی شهری، پدیده ای ادراکی- شناختی است که در جریان فرایند داد و ستد میان خصوصیات کالبدی و ادراک پذیر شهر از یک سو و الگوها و رمزهای فرهنگی، تواناییهای ذهنی، تجارب قبلی و اهداف ناظر از سوی دیگر شکل میگیرد(گلکار،١٣٨۶).
نظریه پردازانی چون لینچ ، جیکوبز، کریر، هر یک از دریچهای خاص به موضوع سرزندگی محیط پرداختهاند. لذا به خلاصهای نظریات این افراد در باب سرزندگی در محیط شهری اشاره میکنیم تا به شاخص های موثر بر سرزندگی محیط شهری از جوانب مختلف دست یابیم .
کوین لینچ سرزندگی را یکی از هفت محور اصلی کیفیت یک شهر میداند. این هفت محور اصلی عبارتند از: سرزندگی، معنی، تناسب ، دسترسی، نظارت و اختیار، کارایی و عدالت . وی سرزندگی را این گونه تعریف میکند: سرزندگی، یعنی اینکه تا چه اندازه شکل شهر حامی عملکردهای حیاتی و نیازهای بیولوژیکی بوده و از همه مهمتر چگونه بقاء همه موجودات را ممکن میسازد(لینچ ،١۵۴:١٣٧۶).
جین جیکوبز مدعی بود که شهرهای سالم و با نشاط ، شهرهایی ارگانیک ، خودجوش و خوش اقبالند. آنها بر پایه پویائی و تنوع اقتصادی و انسانی، معماری، جمعیتهای متراکم و اختلاط کاربریها می بالند

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 22 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد