مقاله تبیین نقش هوش معنوی در اخلاق کار اسلامی کارکنان

word قابل ویرایش
22 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
در این پژوهش به بررسی تاثیر هوش معنوی به عنوان یک متغیر پیش بین بر اخلاق کار اسلامی کارکنان پرداخته شده است . پژوهش حاضر به روش توصیفی-پیمایشی انجام شده است . جامعه آماری کارشناسان با بیش از ۵ سال سابقه کار و حداقل تحصیلات کارشناسی یک شرکت خودرو سازی تعیین شد. از ۴٠٠ نفر جامعه آماری، پرسشنامه به طور تصادفی ساده میان ٢٢٠ نف ر از ایشان توزیع گردید. برای بررسی رابطه علی میان متغیرهای مستقل (هوش معنوی) و وابسته (اخلاق کار اسلامی ) از مدل معادلات ساختاری و برای بررسی وضعیت نمونه موردبررسی از لحاظ متغیرها از آزمون میانگین یک جامعه آماری (t تک نمونه ای) استفاده شد. نتایج نشان می دهد که اخلاق کار اسلامی کارکنان تحت تاثیر هوش معنوی با ضریب معناداری٠.۶٠ قرار دارد و وضعیت نمونه موردبررسی از لحاظ هر دو متغیر هوش معنوی و اخلاق کار اسلامی در سطح بالاتر از میانگین (٣) است . نتیجه پژوهش نشان دهنده نقش قابل توجه هوش معنوی در اخلاق کار اسلامی کارکنان است و توصیه می شود سازمانها تدابیری برای ارتقاء معنویت کارکنان بیندیشند و با برگزاری دوره های آموزشی در جهت تقویت هوش معنوی و نهادینه سازی اخلاق کار اسلامی در کارکنان خویش تلاش نمایند.
واژه های کلیدی: هوش ، هوش معنوی، اخلاق ، اخلاق کار اسلامی
١-مقدمه
امروزه یکی از اساسی ترین چالشهای پیش روی سازمانها در سراسر جهان ، عدم پایبندی برخی کارکنان به اصول اخلاقی در کار است . چرا که نادیده گرفتن اصول اخلاقی توسط کارکنان سبب خساراتی برای سازمان و جامعه می شود که شاید جبران ناپذیر باش د. برخی از کارشناسان اعتقاد دارند که منشا، بسیاری از مشکلات اقتصادی جوامع ، از میان رفتن اخلاق کار است ( مائولدن و همکاران ، ٢٠٠۴). پای بندی کارکنان به اصول اخلاقی کار که در دین مبین اسلام بسیار به اهمیت و فضیلت آن پرداخته شده است موض وعی حیاتی برای سازمانها است . کار در اسلام فضیلت شمرده می شود و یکی از اساسی ترین ارکان عبادت یک مسلمان کسب روزی حلال است ، پیامبر گرامی اسلام (ص ) می فرمایند: عبادت هفتاد جزء دارد که مهم ترین آن کسب حلال است (وسائل الشیعه ، ج ٢). همان گونه که از سخن پیامبراکرم (ص ) بر می آید، اخلاق کار اسلامی یک جهت گیری به سمت کار و رویکردهای شغلی به عنوان یک ارزش در زندگی بشر است (رخمن ،٢٠١٠) این جهت گیری مشارکت معتقدان به آن را در محیط کار شکل داده ، تحت تاثیر قرار می دهد و تاکید دارد که کار در میان نیازهای شخصی، یک ارزش است (علی و الاویهان ،٢٠٠٨). اخلاق کار اسلامی مجموعه ای از اصول اخلاقی است که خوب را از بد متمایز می سازد(رخمن ، ٢٠١٠) و از مفاهیم تلاش ، رقابت ، صراحت و رفتار و مسئولیت اخلاقی ساخته شده است (علی و الکاظمی، ٢٠٠٧). قرآن کریم به صداقت و عدالت در تجارت و توزیع عادلان ه ثروت در جامعه تاکید دارد، تنبلی را نهی می کند و مسلمانان را به تلاش در جهت کسب روزی حلال ترغیب می کند. از آنجا که اخلاق کار، نگرش فرد را درخصوص جنبه های گوناگون کار از جمله تمایل به فعالیت و مشارکت ، پاداشهای مادی و غیرمادی و پیشرفت شغلی منعکس می کند(یوس ف درویش ،٢٠٠١) بسیار حائز اهمیت است که اخلاق کار اسلامی در کارکنان سازمانهای ایرانی اسلامی نهادینه شود، چرا که سرچشمه نگرش فرد است و نگرش نیز شکل دهنده رفتار است و اگر بخواهیم رفتارهایی همچون خد متگزاری به ارباب رجوع ، درستکاری و وظیفه شناسی را در سازمان شاهد باشیم و سوء استفاده از قدرت و پی گیری منافع فردی در سازمانها ریشه کن شود، می بایست نگرش اسلامی نسبت به اخلاق کار را در کارکنان ایجاد نماییم . تا زمانی که این مهم حاصل نشود، زمان مفید مدیران به کنترل کارکنان می گذرد، مسلم است که این روش کارآمد نیست و هزینه های بسیاری به سازمان و جامعه تحمیل می نماید. بررسی های کارشناسان مسائل اقتصادی و اجتماعی نشان می دهد که اخلاق و فرهنگ کار در ایران در مقایسه با جوامع صنعتی در سطح پایین تری قرار دارد و ضرورت دارد فقدان فرهنگ و اخلاق کار مناسب و عوامل موثر بر آن از طرف اندیشمندان جامعه مورد مطالعه قرار گیرد(معیدفر، ١٣٨۵). اخلاق کار اسلامی در برگیرنده ارزشهایی است که پایبندی به آنها رشد و تعالی را برای سازمان به همراه دارد. اصول اخلاق کار اسلامی بر همکاری و مشارکت در کارها برای پرهیز از خطاها تاکید می کند ” در کارها با آنان مش ورت کن ”(آل عمران /١۵٩) و “کارهایشان به صورت مشورت بین آنهاست ”(شورا/٣٨)، اسلام کار را فضیلت می داند و آنچه که در اخلاق کار اسلامی حائز اهمیت فراوان است قصد و نیت فرد از کارکردن است و نه نتیجه ای که حاصل می شود و زمانی که نیت فرد کسب روزی حلال باشد به طور قطع هیچ گونه رفتارانحرافی را در محیط کار شاهد نخواهیم بود و این راه حل چالش امروزی سازمانها است چرا که دین مبین اسلام آموزه های فراوانی در خصوص اخلاق کار دارد و سازمانها می توانند با نهادینه نمودن اخلاق کار اسلامی در کارکنان خود از وقوع هر گونه رفتار انحرافی در سازمان ممانعت نمایند. این راهکاری بس ارزنده تر از به کارگیری روش های متعدد کنترل است که علاوه بر هزینه و زمان بر بودن ، همواره احتمال خطا نیز وجود خواهد داشت . بنابراین بسیار حائز اهمیت است که متغیرهایی که بر اخلاق کار اسلامی کارکنان تاثیرگذار هستند، شناسایی شوند.
از آنجا که هوش معنوی خردی است که به ما توانایی تمیز و انتخاب می دهد و منجر به بهره گیری از منابع معنوی در جهت حل مسائل زندگی می شود، می توان انتظار داشت بهره مندی از هوش معنوی بر پای بندی بر اصول اسلامی اخلاق کار که خوب و بد را از هم متمایز می نماید، تاثیرگذار باشد. هوش معنوی مجموعه ای از ظرفیتهای ذهنی است که سبب می شود فرد با شناسایی بعد متعالی خود و دیگران و توانایی معنابخشیدن به زندگی به گونه ای هدفمند برای رشد و ت عالی خویش و دیگران گام بردارد، انسان از طریق هوش معنوی با درون خود ارتباطی عمیق برقرار می کند و به صلح و آرامش درونی دست می یابد ( زوهار، ١٩٩٧). هوش معنوی فراتر از بهره هوشی و هوش هیجانی می تواند ظرفیت ما را برای دارا بودن چشم انداز، معنا، ارزش ، رویاها، شهود و اعتقادات توسعه دهد (سلمان و همکاران ،٢٠٠۵). اهمیت هوش معنوی در این است که این هوش ، هوش استدلالی و هیجانی فرد را نیز مدیریت کرده و به فرد کمک می کند که بهترین استفاده را از بهره هوشی و هوش هیجانی خویش داشته باشد (ابراهیمی و همکاران ، ١٣٩١). بنابراین ب هره مندی کارکنان سازمان از هوش معنوی یکی از عوامل موفقیت سازمانی خواهد بود. اگر کارکنان از هوش معنوی بالایی برخوردار باشند ایفاگر نقش الگوی صلح و آرامش درونی در سازمان خواهند بود و با رعایت داوطلبانه اصول اخلاقی و بهره برداری بهتر از توانمندیها و استعدادها یشان در جهت رشد و بالندگی فردی و سازمانی تلاش خواهند کرد. بنابراین انتظار می رود که کارکنان با هوش معنوی بالاتر به طور داوطلبانه اصول اخلاق اسلامی را که درست را از نادرست متمایز می سازد، در همه جوانب زندگی از جمله در کار که در اسلام عبادت محسوب می شود، رعایت نمایند.
از دیدگاه اسلام انسان موجودی اجتماعی و تعلیم پذیر است که تعالی، رشد و شکوفایی اخلاقی وی در بستر جامعه صورت می گیرد. همانگونه که اکثر اندیشمندان تربیتی عقیده دارند مهمترین بعد تربیت ، تربیت معنوی است و پرورش این بعد پایه و اساسی بر همه ابعاد دیگر است . این ویژگی جوهره اساسی رفتار و منش فرد دیندار را تشکیل می دهد و به عنوان مهمترین عامل در ایجاد تمایز تربیت دینی از دیگر حوزه های تربیتی مطرح می گردد. محور اصلی در تربیت معنوی خدا است و منظور از خدا محوری، جهت گیری همه اعمال و رفتارهای انسان در راستای ملاک ها و معیارهای الهی است . این نوع تربیت که شامل پرورش بعد معنوی انسان و فراهم نمودن زمینه ارتباط انسان با خداوند و در نهایت پرورش انسان برای رسیدن به قرب الهی است ، بسیار مورد تاکید انبیا و ائمه اطهار(ع ) بوده است و آن بزرگواران در تمام صحنه های زندگی بیش ترین اهمیت را به پرورش بعد معنوی انسان می دادند ( آرمون ، اسدی، ١٣٩١). طبق مطالعات صورت گرفته هوش معنوی قابل آموزش و ارتقاء است . بدین ترتیب سازمانها با ایجاد محیط کاری مساعد جهت رشد و بالندگی کارکنان و آموزش ایشان می توانند زمینه ارتقاء هوش معنوی را در ایشان فراهم آورند.
آنگونه که اشاره شد نهادینه نمودن اخلاق کار اسلامی در سازمانها امری ضروری است ، با این وجود تاکنون پژوهشی در خصوص شناسایی متغیرهای پیش بین اخلاق کار اسلامی کارکنان صورت نگرفته است . مطالعات انجام شده در حوزه اخلاق کار اسلامی به بررسی تاثیر آن بر متغیرهایی همچون رضایت شغلی و نیت ترک کار کارکنان پرداخته اند و در واقع پای بندی کارکنان به اصول اخلاق کار اسلامی را بدیهی فرض نموده اند، اما آنچه که امروزه در سازمانها به عنوان یک چالش اساسی مطرح است عدم پای بندی برخی از کارکنان به اصول اخلاق کار اسلامی است که برای سازمان و جامعه زیان آور است ، مساله این پژوهش این است که نقش هوش معنوی کارکنان را به عنوان یک متغیر پیش بین در اخلاق کار اسلامی ایشان بررسی نماید.
٢-ادبیات نظری پژوهش
٢-١هوش معنوی
هوش معنوی هوشی است که با کمک آن فرد به عمیق ترین معانی، ارزش ها، اهداف و بالاترین انگیزش های خود دست می یابد. هوش معنوی در واقع هوش اخلاقی فرد است که به وی توانایی درونی برای تشخیص درست از خطا را می دهد. هوش معنوی هوشی است که حلال مسائل معنایی و ارزشی است ، هوشی است که زمینه ساز خوب بودن ، حقیقت ، زیبایی ، دگرخواه ی در زندگی بوده ، موجب غنی تر شدن زندگی و درک معنای بودن می شود (زوهر و مارشال ،٢٠٠۴). از دیدگاه کینگ هوش معنوی مجموعه ای از ظرفیت های ذهنی است که در جستجوی جنبه های غیرمادی و مافوق هستی فرد و رسیدن به نتایجی از قبیل اندیشه وجودی عمیق ، بهبود معنا و شناخت خو یشتن برتر است (کینگ ،٢٠٠٨). از نظر ایمونز هوش معنوی عبارت است از کاربرد انطباقی اطلاعات معنوی با هدف تسهیل حل مسائل روزمره و دستیابی به اهداف . هوش معنوی، چارچوبی برای شناسایی و سازماندهی مهارت ها و توانمندی های موردنیاز است ، به گونه ای که با استفاده از معنویت میزان انطباق پذیری فرد افزایش می یابد (ایمونز، ٢٠٠٠). هوش معنوی بیانگر مجموعه بی همتایی از تجربه ها(مانند تعالی) و توانایی های انسانی( توانایی برقراری پیوندهای معنادار و مهم بین رویدادهای مجزا) می باشد که همه افراد به اندازه ای هرچند متفاوت از آن بهره م ند هستند( سهرابی، ناصری٨٩). سئوالهای جدی مانند اینکه از کجا آمده ایم ، به کجا می رویم و هدف اصلی زندگی چیست ، از نمودهای هوش معنوی می باشند (غباری بناب و همکاران ، ١٣٨۶).
زوهر و مارشال برای هوش معنوی مولفه های خودآگاهی، خودانگیختگی، کل نگری، دگرخواهی، چشم انداز محوری، تواضع و فروتنی، استقبال از تفاوت ها، استقلال رای، تمایل به پرسشهای اساسی، توانایی تغییر چارچوب های ذهنی، بهره گیری مثبت از چالش ها و احساس رسالت را در نظر گرفته اند(زوهر و مارشال ، ٢٠٠۴). از دیدگاه ایمونز افرادی که از نظر معنوی باهوش هستند خصوص یاتی دارند شامل : ظرفیت تعالی، توانایی رسیدن به سطوح بالاتر آگاهی، توانایی تقدیس امور روزانه ، توانایی بهره مندی از معنویت برای حل چالشهای زندگی، ظرفیت رفتار فاضلانه ( ایمونز، ٢٠٠٠). از نظر آمرام هوش معنوی، توانایی به کارگیری به روز منابع ، ارزش ها و کیفیت های معنوی است به طوری که بتواند کارکرد روزانه و آسایش را ارتقاء دهد (آمرام ، ٢٠٠٩) و پنج مولفه ١-هوشیاری: توانایی ارتقاء و یا تغییر هوشیاری برای استفاده از شهود و رسیدن به دیدگاه های مختلفی که سلامت و کارایی ما را در زندگی ارتقاء دهد. هوشیاری به مولفه های شه ود، آگاهی و استناج تقسیم می شود. ٢- جذبه : این بعد شامل نظارت درونی(یعنی تلفیق آزادی و بصیرت )، عشق به زندگی با تکیه بر الهام بخشی، زیبایی و شادی هر لحظه از زندگی است که منجر به عملکرد بهتر و سلامت است . مولفه های این بعد شامل : بصیرت ، آزادی، شادی، قدردانی و درون بودگی ( حضور و تاثیرگذاری خداوند در جهان آفرینش و فرآیندهای آن ) است .٣- معنا: تفسیر به طوری که فعالیت ها و سلامت را حتی در رویارویی با رنج و درد ارتقا می بخشد. این بعد به مولفه های هدف داری و خدمت تقسیم می شود. ۴- تعالی: توانایی همسویی با وجود مقدس و استعلای وجود پست با حسی از یکی بودن و تعلق به نحوی که عملکرد روزانه و سلامت را ارتقا بخشد . مولفه های آن : خودبرتر، کل نگری، تمرین ، تعلق و تقدس است .۵- راستی: داشتن قابلیت عشق و تسلیم حق بودن است . نشان دادن گشودگی و پذیرش حضور، افتادگی و اعتماد به نحوی است که باعث ارتقای عملکرد و سلامت زندگی شود. مولفه های آن : نبود هوای نفس ، انصاف ، یگانگی درونی، گشودگی، حضور و اعتماد است .
کینگ (٢٠٠٨) برای هوش معنوی چهار مولفه در نظر می گیرد: تفکر انتقادی وجودی(استعداد تفکر انتقادی درباره گوهر وجود، واقعیت ، گیتی، مکان ، زمان و موضوعات وجودی و متافیزیک ) تولید معنای شخصی( توانایی استنتاج مفهوم و معنای شخصی از همه تجارب جسمی و ذهنی از جمله توانایی ایجاد هدف زندگی) آگاهی متعالی( استعداد تشخیص ابعاد و چارچوب متعالی خود، دیگران و دنیای مادی در خلال حالت طبیعی هشیاری همراه با استعداد تشخیص ارتباط آنها با خود فرد با دنیای مادی ) بسط حالت هشیاری( توانایی وارد و خارج شدن از حالات بالای هشیاری مانند تامل عمیق ) در این پژوهش تعریف کینگ مبنا قرار گرفته است .
در ذیل به پژوهشهایی که در زمینه هوش معنوی صورت گرفته است اشاره می شود:
در پژوهشی با عنوان تاثیرهوش معنوی و هوش عاطفی بر اثربخشی رهبری، تحلیل ها نشان می دهد که هوش عاطفی و معنوی سازه های روشنی برای رهبری تاثیر گذار بوده و هرکدام به طور مستقل پیش بینی کننده رهبری تاثیرگذار است (آمرام ، ٢٠١٠).
نتایج پژوهشی با عنوان مطالعه کیفی هوش معنوی در رهبران سازمانی، نشان می دهد که هوش معنوی در وظایف روزانه رهبران سازمانی کاربرد دارد و کاربرد هوش معنوی در بین رهبران سازمانی متفاوت است (جرمی و کریکتون ،٢٠٠٨).
بررسی رابطه هوش معنوی و بهره وری کارکنان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نشان می دهد که رابطه مثبت و معناداری میان ابعاد هوش معنوی و بهره وری کارکنان وجود دارد(شیاسی، اعتباریان ، ١٣٩۴).
پژوهشی با عنوان هوش معنوی کارکنان دستگاه های اجرایی و تاثیر آن بر اخلاق حرفه ای آنان ، نشان می دهد که بین اکثر مولفه های هوش معنوی و اخلاق حرفه ای رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد(ابراهیمی و همکاران ، ١٣٩٢).
نتایج بررسی رابطه هوش معنوی و رفتارشهروندی سازمانی کارکنان نشان می دهد که تمامی ابعاد رفتارشهروندی سازمانی به جزء جوانمردی با هوش معنوی ارتباط مثبت معنادار دارند(جهانگیراصفهانی، جهانیان ،١٣٩۴).
فرهنگی و همکاران (١٣٨٨) در پژوهشی به بررسی رابطه هوش معنوی، هوش عاطفی و رهبری تحول آفرین پرداخته اند و نتایج نشان می دهد که ابعاد آگاهی، اعتماد، کل نگری و تجارب معنوی بر رهبری تحول آفرین تاثیرگذارند و بعد پنجم یعنی آرامش رابطه معناداری با رهبری تحول آفرین ندارد.
در پژوهش دیگری به بررسی رابطه بین هوش معنوی و سبک رهبری مدیران مدارس متوسطه شهرستان گرگان پرداخته شده است و نتایج نشان می دهد که بین هوش معنوی و سبک رهبری ضابطه مدار و رابطه مدار رابطه ای وجو ندارد و بین هوش معنوی و سبک رهبری تلفیقی رابطه مث بت معنادار وجود دارد(باقرپور، عبداله زاده ،١٣٩١).
رستگار و همکاران (١٣٩٢) نیز در پژوهشی به بررسی رابطه هوش معنوی و رهبری خدمتگزار پرداخته اند و نتایج نشان می دهد که هوش معنوی مدیران رابطه معناداری با رهبری خدمتگزار دارد.
ب ررسی پیشینه پژوهش نشان می دهد که محققین به نقش ارزشمند هوش معنوی در ارتقاء شاخصهای موفقیت کارکنان و سازمان پی برده اند و تاثیر آن را بر متغیرهایی همچون سبک رهبری، بهره وری، رفتار شهروندی سازمانی و اخلاق حرفه ای بررسی کرده اند اما تاکنون تاثیر هوش معنوی بر اخلاق کار اسلامی مورد بررسی قرار نگرفته است .
٢-٢ اخلاق کار اسلامی
دیدگاه اخلاق کاراسلامی به کارفضلیت وشرافت بخشیده و آن رابسان عبادت درنظرگرفته است . کار در اسلام به عنوان یک ارزش در سایه نیازهای بشر و لزوم ایجاد تعادل در زندگی فردی و اجتماعی در نظر گرفته می شود (علی ٢٠٠١،). پیامبر اکرم (ص ) در این باره می فرمایند: ” کسی که برای خانواده اش زحمت بکشد، همانند مجاهد در راه خداست که شمشیر می زند” (بحارالانوار،ج ١٠٠). در قرآن از کلمات مترادف و هم معنی “کار و تلاش ” فراوان یاد شده . برای مثال از کلمه “عمل ” با مشتقاتش ، ٣۶۶ مرتبه و کلمه “فعل ” با مشتقاتش ١٠٧مرتبه و کلمه “جهد” با مشتقاتش ۴١ مرتبه و کلمه ” سعی” با مشتقاتش سی مرتبه و کلمه “صنع ” با مشتقاتش ، سی مرتبه استفاده شده است .
همچنین حدود چهارصد آیه در ترغیب به ” کار و تلاش ” و بیان ارزش و اهمیت آن وارد شده است . تعدادی از آیات نورانی قرآن کریم نیز درباره مشاغل انبیاء الهی است که به کار و تلاش می پرداختند تا هم معاش خویش را تامین کنند و هم دیگران را تشویق به کار و تلاش نمایند(جان مشایخ ، ١٣٩١). قرآن با تنبلی، اتلاف وقت و یا درگیرکردن خود در یک کار غیر تولیدی مخالف است و از کار به عنوان منبع شادی و کامیابی یاد می کند، کار سخت را ارزش دانسته و معتقد است افراد سخت کوش ، در کار خود احتمال پیشرفت بیشتری خواهند داشت (علی و اوایهان ٢٠٠٨،). قرآن به مسلمانان آموزش می دهد که به طور مداوم و هرجا که ممکن است کار کنند: ” و باز در پی کسب و کار خویش در زمین منتشر شوید و از فضل خدا روزی طلبید “( جمعه ، ١٠) . نبی اکرم (ص ) و امامان معصوم (ع ) در سخنان خود به کار به عنوان یک ارزش توجه می کنند و آن را نه تنها وسیله ای برای امرار معاش بلکه یکی از امور عبادی و حتی بالاتر از برخی عبادتها دانس ته اند.
پیامبر اکرم (ص ) می فرمایند: عبادت هفتاد جزء دارد و برترین آن کسب حلال است (وسائل الشیعه ، ج ٢). در اسلام بیکاری مردود و مطرود می باشد و کار به عنوان یک امر مقدس ، شناخته شده است (مطهری ١٣٧٨،). پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم ) افراد تنبل و بیکار را که تن به کار نمی دهند و میخواهند از دست رنج دیگران استفاده کنند، مورد نکوهش و سرزنش شدید قرار داده ، می فرمایند: “از رحمت خدا دور است کسی که بار زندگی خود را به گردن دیگری بیندازد. ملعون است ، ملعون ، کس ی که اعضای خانواده اش را در اثر ندادن نفقه تباه کند”(تحف العقول ،ص ٣٧). حضرت علی(ع )می فرمایند: مومن باید شبانه روز خ ود را به سه قسمت تقسیم کند: زمانی برای نیایش و عبادت پروردگار، زمانی برای تامین هزینه زندگی و زمانی برای واداشتن نفس به لذت هایی که حلال و مایه زیبایی است (نهج البلاغه / حکمت ٣٩٠).
آفرین به کسی که پیش خود فروتن و کسب او پاکیزه ( و حلال )باشد (بحارالانوار،ج ١٠٣). از امام کاظم (ع ) نقل شده است : کسی که در پی روزی حلال برای خود و خانواده اش باشد، همانند کسی است که در راه خدا جهاد کند ( بحارالانوار ،ج ١٠٣ ) امام صادق (ع ) فرموده اند: هیچ خیری نیست در کسی که دوست ندارد مال حلال جمع کند تا آبروی خود را با آن حفظ کند و قرض خود را با آن ادا کند . ( چنین کسی انسان بی خیر است ) ( بحارالانوا ر، ج ١٠٣).
کلام الهی و آموزه های پیامبر اکرم (ص ) و ائمه اطهار(علیهما السلام ) مبین این است که اخلاق کار اسلامی به انکار زندگی مادی و تلاش برای آن نمی پردازد، بلکه کار را برای تحقق و تکامل زندگی لازم می داند و به تلاش اقتصادی و کاری توجه زیادی دارد. فداکاری برای کار را ارزش می داند و معتقد است افراد برای انجام کاری که در توان آنهاست ، حداکثر تلاش خود را بکنند (یوسف درویش ،٢٠٠١). اما در اسلام هیچ گونه تاکیدی بر فضیلت کار به خاطر کار، آنگونه که در صورتهای خاصی از پروتستانیسم یافت می شود، وجود ندارد. در چشم انداز اسلامی، کار در پرتو نیازهای بشر و ضرورت برقراری تعادل و آرامش در زندگی فردی و اجتماعی یک فضیلت محسوب می شود و همواره با تاکید بر فانی وگذرا بودن دنیا از حرص و آز و ثروت اندوزی، نهی شده است (نصر١٣٨٧،). در اسلام کار به عنوان منبع استقلال و ابزاری برای تسریع رشد شخصی و تحقق رضایت فرد در نظر گرفته می شود (همان منبع ). در اخلاق کار اسلامی، ارزش کار بیشتر به دلیل امتیازها و منافع ضمنی است که فرد هنگام کارکردن به دست می آورد، تا نتیجه ای که آخر کار حاصل می شود . مشارکت هدفمند در کار که دستیابی یه اهداف شخصی و اجتماعی را تسهیل می کند، مبنای اصلی اخلاق کار اسلامی است . در اسلام کار یک ارزش است به این علت که فرد با کارکردن هم به خود و هم به اجتماع خدمت می کند (علی و الکاظمی ٢٠٠٨،). اخلاق کار اسلامی برای کامیابی در زندگی است و انگیزه های کسب و کار را در بالاترین سطوح در نظر می گیرد.، در اخلاق کار اسلامی کار هدف نیست بلکه وسیله ای برای رشد و پرورش شخصی و روابط اجتماعی است (حیاتی، سانیاگو، ٢٠١٢) در نتیجه انتظار می رود افرادی که به اخلاق کار اسلامی در عمل اعتقاد دارند تعهد سازمانی بالاتری داشته باشند و از کارشان راضی تر باشند( یوسف ،٢٠٠١). اخلاق کار اسلامی به همان اندازه که اخلاقی و اجتماعی است ، دارای ابعاد اقتصادی نیز می باشد(علی و الاویهان ،٢٠٠٨).
عناصر اخلاقی کار در اسلام عبارتند از : هدفمندی و انگیزه سالم ، وجدان کاری، تخصص و تعهد، انضباط کاری (ایروانی،١٣٨٣). علی و الاویهان (٢٠٠٨) اساس اخلاق کار اسلامی را مبتنی بر چهار اصل می دانند: تلاش ، رقابت ، صراحت ، سلوک به لحاظ اخلاقی مسئولانه . حضور هم زمان این چهار مفهوم ، سودمندی متعالی را برای فرد و جامعه به همراه می آورد. آنان که تجارت خویش را به گونه ای اخلاقی انجام می دهند، حرمت و عزت بسیاری دارند(علی، ٢٠٠۵) این پژوهش بر اساس چهار مولفه اخلاق کار اسلامی در تعریف علی صورت گرفته است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 22 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد