مقاله تحلیل سیر تحول کالبدی بافت تاریخی محله باباطاهر خرم آباد (از دوره قاجار تا به امروز)

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

تحلیل سیر تحول کالبدی بافت تاریخی محله باباطاهر خرم آباد (از دوره قاجار تا به امروز)

چکیده :
روند رو به رشد شهر خرم آباد، امروزه چهره اولیه شهر در دوران قاجار را دگرگون ساخته است .در اثر خیابان کشی ها و ساختمان سازی ها با گذشت زمان ، با تغییرات فراوان در کالبد و بافت محله باباطاهر و هم چنین فرسودگی آن مواجه هستیم . که باعث دگرگونی و از هم گسیختگی بافت محله شده است . از جمله می توان به خیابان امام خمینی که حصار قلعه را از بین برده است و یا خیابان حافظ محله ی قدیمی درب دلاکان را به دونیم تقسیم می کند و به دو محله باباطاهر و درب دلاکان نام میگیرند.یا خیابان
٢۴ متری که محله باباطاهر را به دوبخش تبدیل کرده ،اشاره نمود.که هرکدام از آنها در مسیر امتداد و گسترش خود باعث تخریب های فراوانی گردیدند.از آن جمله می توان به از بین رفتن مرکز محله قدیمی (درجوار حمام باشی)اشاره نمود. طی گذشت زمان در دوران قاجار تا به امروز ، بافت این محله دستخوش تحولات فراوانی بوده است ، تاجایی که از این بافت ارزشمند بقایای نه چندان زیادی در سطح محله باقی مانده است . در صورت عدم توجه و حمایت دولت ، امیدی به حفظ آن نمی باشد. در این پژوهش ، علاوه بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی نقشه ها و عکس های هوایی و تصاویر قدیمی ، به برداشت های میدانی پرداخته شده ، که نتیجه آن همراه با نتایج حاصل از مقایسه و تحلیل نقشه ها در این مقاله ارائه شده است .

واژه های کلیدی: محله باباطاهر ، خرم آباد، تغییرات کالبدی، بافت های کهن .
مقدمه
محله باباطاهر روزگاری جز محلات اصلی شهر و هسته قدیمی شهر خرم آباد بوده است .این محله در دوران قاجار با نام محله درب دلاکان شکل می گیرد و در طول گذشت زمان ،دستخوش تحولات کالبدی می شود که ساختار اصلی خود را از دست می دهد.
هدف این نوشتار ،تحلیل اثر تغییرات کالبدی بر بافت تاریخی محله بابا طاهر می باشد .
با توجه به اهمیت این محله که در جوار قلعه فلک الافلاک و در بخش تاریخی شهر واقع شده است ، اقدامات چندانی ب لحاظ پژوهشی یا اجرایی در مورد آن صورت نپذیرفته است . تنها اقدامات انجام شده در این محله ، طرح بهسازی و نوسازی محله باباطاهر توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهر است که در مرحله تدوین و پیشنهاد می باشد. همچنین مرمت برخی از ابنیه تاریخی این محله توسط سازمان میراث فرهنگی استان لرستان صورت گرفته است .مهمترین اسناد مطالعاتی این مقاله نقشه شهر خرم آباد در سال ١٨۵٠ میلادی (توسط سروان ستاد پرسکو یاکف و سرهنگ ستادچریکف نقشه برداری شده است .) و تصاویرقدیمی و هم چنین عکس های هوایی سال ١٣٣۵ و سال ١٣۶۴ توسط سازمان نقشه برداری کشور می باشند. مسلما تنها جمع آوری نقشه ها و تصاویر هوایی جهت شناسایی و تحلیل اثرات تغییرات کالبدی کفایت نمی کند و نیاز به مقایسه نقشه ها و شناسایی وضع موجود و بررسی اثرات تغییرات حاصله بر بافت بود .بنابراین نگارندگان را بر آن داشت که بررسی و برداشت های میدانی را به صورت گسترده انجام دهند .
مواردی که در این پژوهش مورد توجه قرار می گیرند عبارتند از :
شناسایی استخوان بندی اصلی محله در گذشته و حال ، اثرات تغییرات تحولات کالبدی بافت ،بررسی وضعیت کنونی در مقایسه با نقشه های قدیمی .
محلات تاریخی شهر خرم آباد
قدیمی ترین سندی که به وجود محلات در خرم آباد اشاره دارد، نقشه شهر در سال ١٨۵٠ میلادی که توسط واحد نقشه برداران سروان ستاد پروسکو یا کف و نقشه بردار درجه ١ ئوگرانوویچ زیر نظر سرهن ستاد چریکف نقشه برداری شده است . که طبق این سند ،خرم آباد تنها دارای دو محله بوده است .(محله زیدبن علی و درب دلاکان )و پس از آن در دوران پهلوی خرم آباد با خیابان

کشی ها و ساختمان سازی ها ی جدید ،باگسترش محلات در هسته اصلی شهر مواجه می شود. پس از آن با رشد شهر و مهاجرت های اجباری عشایر به شهر محلات قدیمی گسترش پیدا میکند و به محلات زیدبن علی ، باباطاهر ،درب دلاکان ،پشت بازار،پاسنگر، باجگیران تقسیم می شوند.(نگارندگان )
در سال ١٣٠٧ هجری قمری شهر خرم آباد در دومنطقه زیدبن علی (پشت بازار) و درب دلاکان متمرکز بوده است با انبوهی از باغات در درون بافت و اطراف شهر ،جلوه ای عمیق به شهر بخشیده است .(کاظمی،١٣٧۶، ٧٩)
با یک نظر اجمالی به نقشه ها و عکس های قدیمی این شهر روشن است که رشد شهر در اوایل به سمت پل و در جوار قلعه تاریخی فلک الافلاک بوده است .(همان ،٧٣) پیشینه محله باباطاهر
محله باباطاهر از قدیمی ترین محلات شهر خرم آباد بوده است که در گذشته جزئی از محله درب دلاکان بوده است . با توجه به نقشه سال ١٨۵٠ میلادی شهر که همزمان با دوران قاجار بوده خرم آباد داری دو محله بوده است .(محله زیدبن علی و درب دلاکان ) که در طول گذشت زمان دچار تحولاتی شده و با بر پایی حکومت پهلوی ، ساختمان سازی های جدید و خیابان کشی ها آغاز می شود و چهره هسته اولیه شهر را تغییر می دهد. در این زمان محله در ب دلاکان به دوبخش مجزا توسط خیابان حافظ تبدیل می شود که یک بخش به علت وجود مقبره باباطاهر با نام محله باباطاهر و بخش دیگر با همان نام درب دلاکان معروف
میگردند.باباطاهر نام محله ای است که در جوار بخش تاریخی قلعه فلک الافلاک قرارداشته و حدود آن به شرح زیر است :
شمال :این محله از شمال به بازار شهر(راسته بروجردی ها)با نام خیابان فردوسی وصل شده است .
شرق : سمت شرقی محله باباطاهر به حصار قلعه منتهی می گردد که خیابان امام خمینی بین این محله و حصار قلعه دارد.(با احداث این خیابان در دوره ی پهلوی حصار قدیمی قلعه از بین می رود و دروازه آن که رو به محله است نابود می شود.)
غرب :این محله در غرب به خیابان حافظ وصل می شود و میدان گپ که در روزگار پهلوی میدان بزرگ و فعال شهر بوده در شمال غربی محله قراردارد .(احداث خیابان حافظ در دوره پهلوی باعث جدایی محله درب دلاکان به دو بخش می شود.)
جنوب : محله باباطاهر از جنوب به رودخانه منتهی می شود که امروزه با خیابان کشی های سال ١٣۶۵ تحولات عظیمی رخ داده و
با احداث خیابان ٢۴ متری که تقریبا از وسط محله می گذرد بافت محله را از بین برده است .

ازجمله عناصر شاخص محله باباطاهر می توان به مقبره باباطاهر ،حمام باشی، مسجد حکیم ، زورخانه طیب و خانه های تاریخی آخوند ابو ،کشفی و ابولقاسمی اشاره نمود.
تحولات کالبدی محله باباطاهر
با مراجعه به نقشه ها و تصاویر محله باباطاهر و مطالعه رشد شهر خرم آباد و تحولات آن می توان دوره های کالبدی محله را به به
۴ دوره تقسیم کرد:
١.دوره اول : از سال ١٨۵٠ میلادی تا سال ١٣٠١ هجری قمری(نقشه سال ١٨۵٠)
٢.دوره دوم :از سال ١٣٠١ هجری قمری تا سال ١٣٣۵هجری قمری(عکس هوایی ١٣٣۵)
٣.دوره سوم :از سال ١٣٣۵ هجری قمری تا سال ١٣۶۴ هجری قمری(عکس هوایی ١٣۶۴)
۴.دوره چهارم : از سال ١٣۶۴ تا به امروز
١.دوره اول
با استناد به نقشه ترسیمی سال ١٨۵٠ میلادی ، مقبره باباطاهر در این محله واقع شده است . در دوران قاجار قلعه داری ١۴ برج بوده است که به مرور زمان از بین می روند. در این دوران یکی ازدروازه های قلعه رو به محله باز می شود. در این زمان این محله
درب دلاکان نام دارد.

محله درب دلاکان

٢.دوره دوم
با توجه به عکس های هوایی و تصاویر این زمان محله درب دلاکان توسط خیابان کشی ها به دوبخش مجزا تبدیل شده است . این خیابان کشی ها در دوران پهلوی محله ساتار قدیمی خود را از دست داده و با تحولات شگرفی مواجه می گردد. حصار قلعه که ١۴ برج داشته و دروازه آن که رو به محله باز می شود با خیابان کشی بین حصار قلعه و محله باباطاهر از بین می رود. که مسیری پیاده بوده است و خیابان امام خمینی امروزی می باشد. طبق عکس هوایی سال ١٣٣۵ خیابان حافظ باعث جدایی محله درب دلاکان می شود یک بخش به علت وجود مقبره باباطاهر به محله باباطاهر دیگر بخش به محله درب دلاکان معروف می شود. در این دوران بازار شهردر مرز میانی محله باباطاهر و محله زیدبن علی شروع به فعالیت می کند و میدان گپ در شمال غربی محله
در انتهای بازار (در این زمان بزرگترین و فعالترین میدان شهر بوده است .) بخش فعال شهری محسوب می شود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد