مقاله تکریم ارباب رجوع در حقوق شهروندی

word قابل ویرایش
24 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
توجه به تکریم ارباب رجوع برای داشتن نظام اداری پاسخگو و کارآمد با هدف بهبود و ارتقای سـطح حقـوق شهروندی ضرورت دارد. بدین معنی که شهروندان در برابر قانون برابرند و باید با آنان در شرایط مشابه رفتار یکسانی داشت .حقوق شهروندی از زمره حقوق ذاتی انسانها می باشدکه در روابط فردی و اجتماعی تجلی می یابد. شهروندان به عنوان ذی حق برای نظام اداری هستند که در رفتار و برخورد با ارباب رجوع باید کوشش کرد تا فرهنگ تکریم ارباب رجوع به یک ارزش حاکم در نظام اداری تبدیل شود.به منظـور اجـرای صـحیح حقوق شهروندی در جامعه ، تمهیداتی برای تکریم اشخاص وجود دارد که سعی شده است تا این موضـوع در حقوق شهروندی مورد بررسی واقع شود بطوری که در تحقیق حاضر ، تکریم ارباب رجوع در سـطح قـوانین کشور بررسی وراهکار و تمهیدات مناسب برای آن مورد تأمل وتوجه قرارگرفته است . اگـر بتـوان سـازمانها و نهادهای نظارتی را جهت تکریم ارباب رجوع در حقوق شهروندی شناسایی و یا ایجاد کـرد و تمهیـدات لازم آنان را مورد بررسی قرارداد، به مجموعه ای واحد برای ارتقای سطح حقوق شهروندی دست خـواهیم یافـت .
ازجمله این راهکارها، تسهیل در خدمات عمومی و نیز ارائه بهترین نوع ازخدمات برای دستیابی بـه آن مـی باشد.ارتقای سطح ارائه خدمات عمومی متناسب با تکنولـوژی برتـر دنیـا توسـط دولتمـردان جامعـه سـبب میگردد تا از بروز مشکلات خدماتی جامعه تا حدودی جلوگیری شود.
واژگان کلیدی:تکریم ، ارباب رجوع ، حقوق شهروندی،قوانین کشور
١- مقدمه
کرامت ،حق فطری و ذاتی انسان محسوب می شود و نمیتوان آن را به انسان داد و یا از او گرفت . هجـوم بـه کرامت انسان در طـول تـاریخ باعـث شـد تـا کانـت شـأن فرامـوش شـده انسـان را احیـا کند(محمـد پـور دهکردی،سیما). نقش کانت در احیا نظریه کرامت ستودنی است ، امـا هـیچ مکتبـی بـه قـدر اسـلام ارزش و کرامت انسان را والا نمی داند( قربان نیا، ناصر).
حقوق موضوعه واضع معینی دارد و در جامعه به رسمیت شناخته می شـود و دارای ضـامن اجراسـت ، حـال آنکه حقوق طبیعی، مجموع حقوقی است که ما آن را وضع نکرده ایم بلکه ما آن را بـه یـاری عقـل در مـی یابیم و به آن عمل می کنیم .ضامن اجرای آن افکار عمومی جامعه می باشد. (طباطبـایی مؤتمنی،منـوچهر).
بدین منظور،حقوق شهروندی ریشه در تاریخ دارد.اصطلاح و واژه حقوق شهروندی را می تـوان در بخشـنامه شماره ١/٨٣/٧١۶-٨٣/١/٢٠ قوه قضاییه در مورد رعایت حقوق شهروندان وارد نظام حقوقی ایران دانست که در ماده ١٠٠ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ، دولت موظف شده است تا منشور حقوق شهروندی را مشتمل بر محورهای مذکور در ماده فوق تنظیم و به تصویب مراجع ذیربط برساند. عدم توجه کافی به موضوع تکریم ارباب رجوع در حقوق شهروندی ایران ، مـرا پـیش از پـیش راغب ساخت تا کوششی در این باره صورت گیرد و همگان را بدین موضوع مهم که از حقوق طبیعی بشـمار می آید،آگاه ساخت و به دنبال آن ، پاسخ به این پرسش اصلی وجود دارد که وقتی از ارباب رجـوع صـحبت می شود،ذهن به نظام اداری متبادر میشود؛ اما تکریم آن در حقوق شهروندی بـه چـه صـورتی ظـاهر مـی گردد؟ و تمهیـدات اجرایـی آن نیازمنـد چیسـت ؟دربخش دوم ،تکـریم و کرامـت انسـانی از لحـاظ لغـوی و اصطلاحی، بخش سوم حق کرامت و برابری انسانی از دیدگاه حقوق طبیعـی و منشـور حقـوق شـهروندی و بخش چهارم تکریم ارباب رجوع در قوانین مورد بررسی قرار گرفته است که هدف اساسی و محوری پژوهش می باشد و دربخش نتیجه ،تکریم شهروندان را از طریق شناسایی اصول حقوق طبیعی و تبدیل آن به حقـوق موضوعه جستجوکرد که با ارائه خدمات عمومی و تسهیل آن توسط دولت اجرایی می گردد.

٢- بررسی لغوی و مفهومی تکریم و کرامت انسانی
تکریم به معنای گرامی داشتن ،محترم داشتن ،عزیز و ارجمند شمردن (عمید،حسن ) وکرامت به معنای عـزت ، منزلـت والا و شـرف . کرامـت کـه معـادل درسـت و گویـای واژه انگلیسـی Dignity اسـت ، واژه ای قرآنـی است .خداوند در قرآن کریم از اعطا کرامت به ابناء بشر سخن گفته است .(سوره اسراء/آیه ٧٠) از دیدگاه ادیان الهی، کرامت انسانی تجلی اراده حق تعالی،عطیه مقدسی که خداوند به انسان عنایـت فرمـوده اسـت وهـیچ کس نمی تواند این عطیه الهی را از بشر سـلب کنـد.( قربـان نیا،ناصـر).ارزش وکرامـت انسـان را مـی تـوان مهمترین مبنای حقوق بشر و پایه اساسی حقوق طبیعی انسان دانست که کمـک هـای انسـان دوسـتانه در سازمانهای بشردوستانه اثبات کرامت انسانی است .آیا می توان این صـفت عالیـه انسـانی را در پیشـبرد امـور شهروندی نادیده گرفت ؟هیچ مکتبی به قدراسلام ارزش وکرامت انسان را والا نمی داند( قربان نیا، ناصـر).در اسلام دو نوع کرامت برای انسانها ثابت شده است که عبارت است از کرامت ذاتی و حیثیت طبیعی که همـه انسان ها مادامی که با اختیار خود به جهت ارتکاب به خیانت و جنایت بر خویشتن و دیگـران آن را از خـود سلب نکنند، ازاین صفت شریف برخوردارند. ٢- کرامت ارزشی که از به کار انـداختن اسـتعدادها و نیروهـای مثبت در وجود آدمـی و تکـاپو در مسـیر رشـد و کمـال و خیـرات ناشـی مـی شـود.این کرامـت اکتسـابی است (جعفری تبریزی،محمدتقی). کرامت ، نخستین و ابتدایی ترین ضمانت اجرایی در زندگی انسانهاست که بر اساس آن ،انسان ،فارغ از همه ی ویژگـی هـای نژادی،دینـی، و… ازارزش ذاتـی یکسـان وجایگـاه ویـژه ای برخورداراست .(محمدپوردهکردی،سیما). حرمت و کرامت انسانی حقی مطلق و خدشه ناپذیر است که تجاوز به آن را به هیچ روی، نه به نام نظم عمومی و نه به هیچ بهانه دیگر نمی تـوان جـایز دانسـت . ( قربـان نیـا، ناصر). با بی اعتنایی به مسائل پیرامون افراد، میتوان کرامت انسانی را گرامـی داشـت .چراکه کرامـت انسـانی موجب می شود تا ازارتکاب گناه وجرم و تعدی به حقوق دیگران دور ماند و برای رسیدن به اهـداف متعـالی تلاش و کوشش کرد.امام صادق (ع ) فرمود: سه چیز، دلیل بر کرامت و بزرگواری انسان است (ابن شعبه ،حسن بن علی): ١- اخلاق نیکو ٢- فرو بردن خشم ٣- چشم پوشی از حرام ها. اگر در برخورد بـا یکـدیگر اخـلاق نیکویی باشد و در هنگام عصبانیت خشم خود را فرو بست و در هنگام ارتکاب گناه چشم پوشی کرد، میتوان گفت قدمی برای تعالی کرامت و بزرگواری انسان برداشته شده است .در حقوق شهروندی نیز کـه آمیختـه ای است از وظایف و مسئولیت های شهروندان در قبال یکدیگر، بزرگداشت و تکریم انسان ،اهداف راهبردی جامعه را به سمت پیشرفت سوق می دهد. با این تعریف ، نمی توان جامعه پیشرفته ای را دید که از لحـاظ کرامـت انسانی در پایین ترین سطح خود باشـد.به طـور معمـول ، تکـریم انسـان اسـت کـه موجـب گردیـده تـا بـه دستاوردهای نوین بشری دست پیداکرد. به عنوان مثال ، در جامعه ای که برای کرامـت انسـان و تکـریم آن ارزشی قائل نباشد،هرج و مرج جامعه را فرا میگیرد و افکار و عقاید انسانها برای یکدیگر پوچ و بـی ارزش بـه حساب می آید و برای رسیدن به دستاوردهای نوین و دیگر بخشها مدنظر قرارنمیگیرد.
١-٢)نظریه کرامت از دیدگاه کانت
نظریه کرامت با صبغه حق محور به شدت وامدار معرفت شناسی کانتی است .احترام به کرامت شخص انسان در بطن فلسفه و امر مطلق کانتی نهفته است ، کانت انسان را غایت امر مطلق می داند. غایت مطلق و عینـی نمی تواند محصول اراده ما باشد؛ زیرا محصول صرف اراده نمی تواند ارزش مطلق داشته باشد. کانت در کتاب
«بنیاد بعد الطبیعه اخلاق » یک ادعای جدید اخلاقی مطرح کرد که انقلابی بنیادی در نظریه کرامت به شمار می آید.او خود سامانی انسان را پایه کرامت تلقی می کند که خود این امر مبتنی است بر غایت بودن بشر و چون همه موجودات انسانی ذاتا غایتند و خود سامان ، بنابراین همه در کرامت برابرند و نیز هدف تلقـی مـی شود نه وسیله . کانت با پیروی از همین مبنا، نظام اخلاقـی خـود را پایـه گـذاری کـرده ، مـی گویـد: چنـان رفتارکن که انسانیت را چه در شخص خود و چه در شخص دیگری همواره غایت تلقی کنی و در عین حـال هرگز آن را صرفا به عنوان وسیله به کار نبری. ( قربان نیا، ناصر).
٢-٢)منشأ تکریم ، حق است
خاستگاه تکریم و منشأ آن حق است و بواسطه حق بـودن نـوعی تعهـد والـزام را بـرای طـرفین ایجـاد مـی نماید.(معادی،سعید).حق زمانی در جامعه ای شکوهمند و نمایان می شود کـه میـان مـردم و دولـت رابطـه صمیمانه ای باشد و با آگاهی به وظایف خودعمل کنند و حقوق یکدیگر را پاس بدارند. وجود چنـین رابطـه ای به استحکام حاکمیت و اقتدار آن می انجامد و دشمن را از ضربه زدن مأیوس می سازد.
در وصیت نامه سیاسی- الهی حضرت امام (ره ) خدمت به مردم و پرهیز از ایجاد زحمت بـرای آنهـا بـه وزراء مسئول در عصرحاضر و در عصرهای دیگر اشاره شده است که علاوه بر آنکه شماها و کارمندان وزارتخانه هـا بودجه ای که از آن ارتزاق میکنید مال ملت ،وباید همه خدمتگزار ملت و خصوصا مستضعفان باشید و ایجـاد زحمت برای مردم و مخالف وظیفه عمل کردن حرام و خدای ناخواسته گاهی موجب غضب الهی میشود،همه شما به پشتیبانی ملت احتیاج دارید(الموسوی الخمینی،روح الله ).با توجه به گوشـزد امـام بـه وزراء مسـئول وکارمندان وزارتخانه ها میتوان به تذکر حضرت علی (ع ) به مالک اشتر در نامه ۵٣ نهج البلاغه اشاره کرد که ستون های استوار دین و اجتماعات پرشور مسلمین و نیروهای ذخیره دفاعی، عموم مردم می باشند،پس بـه آنان گرایش داشته و اشتیاق تو با آنان باشد.
٣- بررسی حق کرامت و برابری انسـانی از دیـدگاه حقـوق طبیعـی و منشـورحقوق شهروندی
١-٣)بررسی حق کرامت و برابری انسانی از دیدگاه حقوق طبیعی
کرامت و ارزش والای انسانی را می توان در تعریف حقوق طبیعی جستجو کـرد. حقـوق طبیعـی غیـر قابـل انتقال و مشمول مرور زمان نمی شود و استحکام آن تا بدان پایه است که هیچ قانون گـذار و شـارعی نمـی تواند آن را تغییر دهد یا آن را از مردم سلب کند زیرا از طبیعت و سرشت آدمی سرچشـمه مـی گیـرد و در ذات و فطرت انسانهاست (طباطبایی مؤتمنی،منوچهر).مستفاد از قـانون مـدنی، همانگونـه کـه اهلیـت بـرای دارابودن حقوق ،با زنده متولد شدن انسان شروع و با مرگ او تمام می شود(ماده ٩۵۶ قـانون مـدنی)، انسـان دارای حقوقی است که به صورت طبیعی درزمان حیاتش دارا می باشد و هیچکس نمـی توانـد بـه طـورکلی حقوق مدنی را از خود سـلب کنـد(ماده ٩۵٩ قـانون مـدنی).درعلم حقـوق ،فرد در گـزینش اعمـال و رفتـار خود،مختار است و استقلال و آزادی فرد را تا آنجا که به آزادی دیگران صدمه نزند و یا مخل نظم عمـومی و اخلاق حسنه در جامعه نشود، محترم است (طباطبایی مؤتمنی،منوچهر).در تعریف دیگـری، حقـوق طبیعـی مجموع اصول و مقرراتی است که فطرت ، آنها را در عقل و منطـق انسـان قـرار داده اسـت و قانونگـذار بایـد کوشش کند کـه ایـن اصـول را کشـف ، واداره امـور و قـوانین بشـری(حقوق موضـوعه ) را بـر پایـه آن قـرار دهد(طباطبایی مؤتمنی،منوچهر).برای نمونه میتوان به مصادیق حقوق شهروندی در نظام اداری اشـاره کـرد که طبق بند ١ ماده ٢ مصوبه شورای عالی اداری، حق برخـورداری از کرامـت انسـانی و رفتـار محترمانـه و اسلامی توجه شده است .
بدیهی ترین مفهومی که همه از حقوق و قانون دارند این است که قواعد آن بر اشخاص تحمیل مـی شـود و ایجاد الزام می کند (کاتوزیان ،ناصر).به نیرو و جاذبه پنهان آن ، مبنای حقوق گویند. مبنـای حقـوق دو گونـه
است :
١- مبنای اصلی حقوق عدالت است : قاعده ای به عنوان حقوق قابل احترام است که ، علاوه بر تأمین آسایش و نظم عمومی، حافظ عدالت نیز باشد. مکتب حقوق فطری یا طبیعی معتقد به وجود قواعدی والا و طبیعـی هستند که برتراز اراده حکومت است و دولتها وظیفه دارند که آن قواعـد را بدسـت آورنـد و حمایـت کننـد.
سوالی مطرح می شود که حقوق فطری را چگونه می توان شناسـایی کـرد؟ میتـوان اینگونـه پاسـخ داد کـه هرآنچه در فطرت یا طبیعت انسان وجود دارد، میتواند صورتی قانونی به خود بگیرد و شناسایی آن ، نیازمنـد به تحقیق و تفحص در علوم مختلف می باشد و مدون کردن آنها به صورت قانون ، حالـت اجرایـی بـه خـود میگیرد. و دراینجاست که حقوق طبیعی به شکل حقوق موضوعه در می آید.

٢- مبنای حقوق قدرت حکومت است نه عدالت : هیچکس نمی تواند به بهانـه بـی عـدالتی از اجـرای قاعـده حقوقی سرباز زند یا در برابر آن مقاومت کند. مکتب تحققی حقوق را ناپایدار و ناشی از وضع حکومت و سیر تاریخی هر جامعه می داند.(کاتوزیان ،ناصر).
در برابر قواعدی که در زمان معین حکومت می کند و اجرای آنها از طرف دولت تضـمین مـی شـود، قواعـد ثابتی نیز هست که برتر از اراده حکومت و غایت مطلوب انسان است و قانونگذار باید بکوشد تا آنها رابیابـد و سرمشق خود قرار دهد.به بیان دیگر، حقوق موضوعه به «آنچه هست » تکیه میشود و در حقـوق فطـری بـه
«آنچه باید باشد» (کاتوزیان ،ناصر).زمانی که حقوق موضوعه برای تکریم ارباب رجوع در حقوق شهروندی کم باشد و نتواند نیاز جامعه را برطرف سازد،استفاده از حقوق طبیعی کارآمداست ومیتوانداز طریق شناسایی آن در قالب قوانینی که جنبه حمایتی دارند، شکل گرفت . ازجمله مسائلی کـه در حقـوق فطـری وجـود دارد و هنوز به صورت مدون درنیامده است ؛کمبود قوانین منسجم در حوزه های کارآفرینی، کنترل صادرات صنایع دستی، حمایت از تولید، حمایت ازمعلولین ،خشونت علیه زنان و اطفال یا موارد دیگری کـه هنـوز شناسـایی نشده اند، می باشد.
٢-٣)بررسی حق کرامت و برابری انسانی در منشورحقوق شهروندی
حقوق شهروندی مجموعه قواعد حاکم بر روابـط اشـخاص مـی باشـد.حقوق شـهروندی منظـور شـهروندانی هستند که در جامعه خود ازحقوقی ذاتی برخوردارند و دولتمردان در تلاش و تکاپوی به اجرا درآوردن ایـن نوع ازحقوق می باشند ودر قبال به اجرا درآوردن حقوق شهروندی و نیز ضمانت اجراهای آن مسئول هستند.
حقوقی که در منشور حقوق شهروندی به آن اشاره شده ، بدین شرح می باشد:

در ماده ٧ منشور حقوق شهروندی،شهروندان از کرامت انسانی به نحو یکسان بهره مند هستند که حـاکی از آن است که نگاه نژادپرستانه ،مذهبی،اجتماعی و سیاسی به مردم نباید وجود داشته باشـد(ماده ١٠منشـور) و همه از کرامت انسانی برابر و یکسانی برخوردارند و از این حیث فرقی میان مردان و زنان وجود ندارد و زنـان نیز حق دارند که از فرصتهای اجتماعی برابـر برخوردارشـوند.(ماده ١١منشـور) در قـانون اساسـی جمهـوری اسلامی ایران که از قوانین حاکمیتی است در فصل سوم (حقوق ملت ) اصل بیست و دوم آن اشاره به مصون بودن اشخاص نسبت به تعرض اعم از حیثیت ،جان ،مال ،حقوق ،مسکن و شغل دارد و نیز در اصـل دوم قـانون اساسی که ذکر کرده نظام جمهوری اسلامی برپایه ایمان است ، در بند۶ اصـل مـذکور،کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خداوند مورد اهمیت واقع شده اسـت کـه ازطریـق راه هـای زیـر
صورت میگیرد:
١- اجتهاد مستمر فقهای جامع الشرایط براساس کتاب و سنت معصومین (سلام الله علیهم اجمعین ).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 24 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد