مقاله شناسایی عوامل تاثیر گذار برتوسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل SWOT (مطالعه موردی روستای اسفرجان )

word قابل ویرایش
16 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
صنعت گردشگری در قرن حاضر به عنوان یکی از پر رونق ترین صنایع و نیرو محرکه توسعه اقتصاد جهانی شـناخته مـیشـود. ایـن صنعت نو ظهور توانسته با تاثیرگذاری خود روی دیگر صنایع نظر بسیاری از دست اندر کاران صنایع را بـه خـود جلـب کندتوسـعه گردشگری در مناطق روستایی یکی از راههای نجات روستاها از فقر قلمداد مـی شـود..اولین گـام در توسـعه گردشـگری روسـتایی ،شناسایی موانع و چالشهای آن است . هدف از این پژوهش شناسایی عوامل تاثیر گذار برتوسعه گردشگری روستای اسـفرجان مـی باشد و از مدل swot برای تحلیل آن استفاده شده است .روش این پژوهش بر اساس هدف کاربردی می باشد و بـر اسـاس ماهیـت توصیفی موردی است .جهت جمع آوری اطلاعات از مصاحبه و پرسشنامه استفاده شده است . نتایج حاصله از این پژوهش نشـان داد عدم وجود تبلیغات نبودن امکانات مناسب دسترسی عدم وجـود مراکـز خـدمات بهداشـتی عـدم اختصـاص بودجـه بـرای توسـعه گردشگری مهمترین عواملی می باشند که در ضعف گردشگری روستایی اسفرجان نقـش دارنـد در پایـان نیـز سـعی شـده اسـت راهکارهایی به منظور استفاده بهینه از قابلیت ها و امکانات موجود در صنعت گردشگری روستایی اسفرجان ارائه گردد.
واژگان کلیدی : گردشگری ،گردشگری روستایی،یاسه چای،SWOT
١-مقدمه
صنعت گردشگری به عنوان مهمترین صنعت جهان در دهه های اخیر رشد سریعی در توسعه اقتصادی جهان داشته است .در نتیجه افزایش نرخ رشد سالانه در تولید ناخالص ملی در سطح جهان ،صادرات ،تجارت جهانی و خدمات ،سهم گردشگری بین المللی در فعالیت اقتصادی جهان به طور مداوم بالا رفته است (گزارش ارزیابی زیست محیطی ٧،١٣٨۶)وبا دویست میلیون نفر شاغل ،گردش ملی سالانه آن حدود ۵/۴ تریلیون دلار میرسد .به بیانی دیگر این فعالیت ٨درصد کل اشتغال جهانی را به خود اختصاص میدهد(رضوانی ١،١٣٨٧). گردشگری می تواند باعث تحولاتی از لحاظ اقتصادی ، اجتماعی در یک جامعه شود . بطوریکه با گسترش این صنعت می توان باعث ایجاد در آمد ، استقلال و بالا بردن اقتصاد یک منطقه شد.البته اگر بصورت برنامه ریزی شده و با مدیریت مطلوب باشد.یکی از راهبردهایی که اخیرا در اغلب کشور های جهان مورد توجه قرار گرفته و حتی در برخی از این کشور ها به اجرا در آمده و نتایج مثبتی به همراه داشته ، توسعه و گسترش توریسم در نواحی روستایی است که دارای پتانسیلهای لازم برای گسترش گردشگری است .سیاست گذاران وبرنامه ریزان به گردشگری به عنوان صنعتی که ثبات اقتصادی و جمعیتی را برای جوامع روستایی به دنبال دارد ،می نگرند و بسیاری نیز می پندارند که توسعه گردشگری راه حل بسیاری از مشکلاتی است که مناطق روستایی گرفتار آنها می باشند (افتخاری و مهدوی ٢،١٣٨۵). گردشگری روستایی به عنوان فرآیندی در توسعه روستایی قلمداد می شود که با ایجاد فعالیت های مکمل کشاورزی، می تواندتوسعه اقتصادی و زیست محیطی روستا را در زمینه افزایش درآمد، اشتغال زایی و معیشت پایدار فراهم کند. از آنجا که نواحی روستایی منبعی آسیب پذیر و مستعد تغییرات زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی است ؛تجربه نشان داده است که هر جا گردشگری به طور خودجوش و اتفاقی و بدون برنامه ریزی و مدیریت موثر، گسترش یافته ، پیامدهای نامطلوبی به بار آورده و در درازمدت مشکلات آن بیشتر از فواید آن بوده است (کریمی طهماسبی ١٣٩٢).کشور ما نیز با قدمت تاریخی چندین هزار ساله و منابع فراوان و غنی جذب گردشگری می تواند در رقابت جهانی گردشگری شرکت کند و ازاین منبع سرشار ، سهمی شایسته و در خور داشته باشد . و همچنین با توجه به این مطلب که در کشور ما ٣٠ در صد جمعیت در مناطق روستایی زندگی می کنند ، کشاورزی به تنهایی نمی تواند اشتغال و در آمد کافی را برای جمعیت روستایی فراهم آورد. بنابراین گسترش توریسم بعنوان یک راهبرد جدید در زمینه توسعه روستایی در ایران می تواند نقش مهمی در متنوع سازی اقتصاد و جوامع روستایی ایفا نماید و زمینه ساز ایجاد فرصتهای جدیدی در اشتغال و در آمد شود(سید اکبر غلامیان ،١٣٨٩).گردشگری روستایی از آن رو اهمیت دارد که می توان با بهره گیری مناسب از منابع طبیعی و انسانی ،علاوه بر امکان رشد و توسعه اقتصادی به ترویج بخش کشاورزی و تولید صنایع دستی محلی پرداخت و گامی موثر در مسیر بهبود شرایط زیست محیطی و پاسداشت میراث فرهنگی ،بومی و آداب و رسوم محلی برداشت (شهیدی و همکاران ١٠٠،١٣٨٨)گردشگری روستای می تواند به احیا و زنده نگه داشتن این آداب در این محیط های اجتماعی تاریخی کمک شایان توجهی بکند(جواد ملکان و همکاران ٣،١٣٩١) در خصوص موضوع تحقیق در ایران و جهان مطالعات پراکنده ای صورت گرفته است .مریم روستایی (١٣٩٢)در ایران به صورت پیمایشی ؛به واکاوی اثرات گرشگری در روستای ابیانه با استفاده از تکنیک SWOTپرداخته وبه این نتیجه رسیده است که این روستا علی رغم برخورداری از ظرفیت تبدیل شدن به یک منطقه نمونه گردشگری ،کمبود عواملی چون تسهیلات بهداشتی برای گردشگران ، تبلیغات مناسب جهت معرفی و شناساندن روستا ، نیروی متخصص و آموزش دیده در بخش گردشگری و طبیعت گردی و باآشنایی اهالی در نحوه برخورد با گردشگران به عنوان موانع اساسی در راه توسعه گردشگری میباشد.مکدونالد و جولیف (٢٠٠٣)در کانادا به صورت پیمایشی به بررسی صنعت گردشگری در مقایسه با صنایع دستی روستایی پرداختند وبه این نتیجه رسیدند که گردشگری می تواند به عنوان یک ابزار پیشرفت برای بسیاری از روستاها و مکمل صنایع دستی روستاها عمل کند.باکلی (٢٠٠٨)طی مقاله ای در یکی از مناطق مکزیکو که به دلیل جاذبه های طبیعی تعداد زیادی از افراد را به سوی خود جلب کرده است به شیوه پیمایشی و استفاده از پرسشنامه به بررسی اثر حضور گردشگر در این منطقه پرداخت .او به این نتیجه رسید که حضور گردشگر برای ایجاد فرهنگ و الگوهای نو در منطقه تاثیر گذار بوده است .همچنین با وجود درآمدی که از گردشگرها به وجود می آید ،اشتغال چندانی برای منطقه به وجود نیامده و متاسفانه امنیت غذایی و تنوع زیستی در این منطقه مورد تهدید واقع شده است .رکن الدین افتخاری و مهدوی (١٣٨۵)با استفاده از روش پیمایشی ،مطالعات میدانی و تعیین قوت ،ضعف ،فرصت ها و تهدیدها به شیوه SWOT به ارائه راهبردی در جهت توسعه گردشگری در مناطق روستایی لواسان پرداخته اند .افتخاری و مهدوی نقاط قوت ،ضعف ،فرصت ها و تهدیدهای منطقه مورد نظرشان را در چهار مبحث جداگانه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی ،اکولوژیکی و نهادی مورد مطالعه قرار داده اند .پور قاسمیان (١٣٨٧)در پژوهشی به بررسی فاضاهای ناشناخته شهری و روستایی در صنعت گردشگری شهرستان اصفهان در مورد قلعه ها،برج ها و مناره ها با ترکیبی از روش های کتابخانه ای ،اسنادی ،پیمایشی و همچنین استفاده از مدل SWOT پرداخته ودر انتها شناخت این مناطق را به صورت الگو و مدل برای توسعه گردشگری سایر مناطق استان ارایه کرده است .
٢-بیان مساله
با توجه به افـزایش روزافـزون نیازهـای تفرجـی، نیـاز بـه مکـان هـای مناسـب بـرای فعالیـت هـای تفرجـی انکارناپـذیر بـه نظـر مــی رســد. بنــابراین مقولــه ی فضــا و مکــان ، چــارچوب و زیربنــایی اساســی اســت کــه بــرای کــنش هــای مربــوط بــه بخــش گردشـگری بسـیار شـایان اهمیـت اسـت ، پـس تعیـین چنـین مکـان هـایی، مسـتلزم ارزیـابی دقیـق منـابع مختلفـی اسـت کـه احتمال مـی رود بتوانـد بـه ماننـد یـک منبـع تفرجـی مـورد اسـتفاده قـرار گیرنـد. روسـتای یاسـه چـای نیـز بـا برخـورداری از شــرایط متنــوع آب و هــوایی و جاذبــه هــای فرهنگــی , طبیعــی و اقلیمــی وگســترش آداب و رســوم محلــی ایــن توانمنــدی را دارد تــا بــا شناســایی و ارزیــابی جایگــاه گردشــگری فرصــت توســعه ی گردشــگری روســتایی را فــراهم کنــد امــا متاســفانه گدشگری در روسـتای اسـفرجان بـه دلایـل مختلفـی همچـون نبـود امکانـات و منـابع مـالی هرگـز نتوانسـته پیشـرفتی در ایـن زمینه داشته داشته که این مشکلات ذهن نگارندگان را بر آن داشت تا به بررسی این موضوع بپردازند.
٣- روش پژوهش
روش پژوهش بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی تحلیلی میباشد. ابزارجمع آوری اطلاعات بـه صـورت میـدانی بوده و از پرسش نامه به عنوان ابزار گردآوری استفاده شده است . تعداد حجم نمونه ٢۵ نفر بوده که از این تعداد ۵نفر زن و٢٠ نفـر مرد میباشد پرسش نامه طراحی شده مشتمل بر یک بخش مربوط به گردشگری روستایی یاسه چای و توسعه گردشگری می باشد و با سوال در برگیرنده متغیرهای پژوهش بود. در این پژوهش پرسش نامه را شخصا و حضوری به اعضای نمونه پژوهش ارائـه شـده است
۴-مبانی نظری
گردشگری عبارت است از حرکت اشخاصی که به مکا نهایی غیراز مکان معمولی زندگی یشان مسافرت می کنند؛ به شرطی که این مسافرت بیش از یک سال نباشد و به منظور گذران اوقات فراغت ، تجارت و یا سایر اهداف صورت گیرد(مرادمند،١٣٩٢ :٢٩ ) در نیمه دوم قرن ١٨میلادی با گسترش شهرنشینی ،ارتقاء وسایل حمل و نقل و به ویژه گسترش خطوط راه آهن ،تغییرات اجتماعی و افزایش طبقه میانی اجتماع ،اوقات فراغت بیشتر و …گسترش یافت (راسق قزلباش ١٠٠،١٣٨٨)گردشگری را می توان رفتار مشترک گروههای انسانی دانست که از ابعاد جغرافیایی و فضایی برخوردار بوده و بازتاب های این رفتار نیز فضا و ویژگی های محیط جغرافیایی را متاثر می سازد (تقدیسی و دانشور١٨١،١٣٨۶) و یا می توان گردشگری را به مفهوم دقیق کلمه مسافرت اشخاص که به طور موقت از محل مسکونی خود دور می شوند تا نیازهای حیاتی فرهنگی و شخصی خود را به شکل مصرف کننده کالاهای اقتصادی و فرهنگی بر آورند (شهابیان ٢٣،١٣٨۴)صنعت گردشگری می تواند زمینه مناسبی برای سرمایه گذاری به حساب اید و با اتکای کمتر به منابع فرصتی را در اختیار کشورهای کمتر توسعه یافته برای تحریک رشد اقتصادی در جهت تولید درآمد و اشتغال قرار دهد (موسوی به نقل از شریف زاذه و مرادنژادی ،١٣٨٣) توجه به موضوع گردشگری روستایی از دهه های ١٩۵٠ م ،به بعد گسترش یافت و در دهه های ١٩۶٠و ١٩٧٠ م بیشتر در زمینه اقتصاد گردشگری روستایی برای کشاورزان و جوامع محلی مورد توجه قرار گرفت و تا به حال برنامه ریزان و صاحب نظران در کشورهای مختلف باارائه راهبردها و راهکارهای گوناگون ،فعالیت های و اقدامات گسترده ایی در فراهم کردن زمینه جذب توریسم و گسترش فعالیت های توریستی انجام داده اند .به طور کلی گردشگری روستایی از دو جنبه دارای اهمیت است .یکی به عنوان فعالیت گسترده جهانی و دیگری تقش آن در توسعه سیاست های منطقه ای و محلی (قادری و افتخاری ٢٧،١٣٨١)بنابراین تعریف گردشگری روستایی کار آسانی نیست و توافقی درباره آن وجود ندارد ،این مسئله چند دلیل دارد :ابتدا تعریف نواحی روستایی که گردشگری روستایی انجام می شود با دشواری همراه است چرا که کعیارهای مورد استفاده توسط کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد .دوم همه انواع گردشگری که در نواحی روستایی صورت می گیرد اساسا روستایی نیست زیرا می تواند ماهیت شهری داشته باشد با این وجود می توان گردشگری روستایی را در برگیرنده دامنه ای از فعالیت ها و خدمات مربوط به تفریح و آرامش گردشگران دانست که به وسیله کشاورزان و مردم روستایی برای جذب گردشگران به مناطق خود و به منظور کسب درآمد صورت می گیرد (رضوانی ۵۵،١٣٨٧)
۴-١ماتریس SWOT
ماتریس سوات در مراحل گوناگون فرایند برنامه ریزی راهبردی از مرحله تحلیل وضعیت تا تـدوین راهبـرد موضـوعیت دارد. بـرای تحلیل وضعیت شیوه های گوناگونی موجود است . یکی از این شیوه ها آغاز کار با بازشناسی مسائل مهم است : شیوه دیگر آغاز کار با تعیین اهداف و مقاصد سازمان است ، شیوه سوم تمرکز کردن بر فرصت ها است و… در واقع هیچ پاسخ منحصر بـه فـردی بـرای چگونگی آغاز تدوین راهبرد وجود ندارد. یعنی می توان از بررسی محیط خارجی و یا محیط داخلی آغاز نمود که از این روبعضـا بـه جای SWOT از لفظ TOWS استفاده کرده اند . بنابراین فرایندی که در این نوشتار مورد بحث قرار می گیرد صرفا یکی از حالت های ممکن را بیان می دارد.
نمودار١راهبردهای چهارگانه بر اساس مدل SWOT
۴-٢قلمرو مکانی تحقیق
روستای اسفرجان ازنقاط سرسبزوییلاقی است که در فاصله ۴١ کیلومتری جنوب شرقی شهرضا واقع شده است سابقه تاریخی روستا به قرن هفتم هجری قمری ویاقبل از آن میرسد چنانچه درصفحه ١٠٧ بستان السیاحه درباره اسفرجان چنین آمده است ذ کر اسفرجان به کسر اول وسکون ثانی وفتح فا وسکون را قریه ای است که پانصد خانه دراوست خرم محلی است اسفرجان به جهت آبش ازرود گوارنده وهوایش به سردی مایل وفرخنده آن قریه در محل پست وبلند اتفاق افتاده اکثر فواکه سردسیری ممتاز خصوص گردکان وبادام وزردآلویش درآنجا امتیاز است مرامش شیعه ورند مشربنددراسفرجان سدی درقدیم ساخته شده است که به سد قتلغ شاه معروف است که به روی رودخانه ای بسته شده این سد قدیمی که اکنون هم آثاروویرانه های آن باقی است بطوریکه درافواه شهرت دارد درقدیم موقعی که آب فراوان پشت سد فراهم می شده زمینهای اطراف راتا شهرضا مشروب می نموده می گویند اسفرجان درگذشته جمعیتی بالغ بر ۴٠٠٠ نفر داشته که از روستاهای بزرگ ومرکز اقتصادی روستاهای همجوار ومرکز دادوستد عشایر ودیگر روستاها بوده است بنا به آمار ارائه شده اسفرجان درسال ١٣۴۵ دارای جمعیتی بالغ بر٣۶٩۶ نفر بوده است که زبان آنان فارسی بدونه لهجه خاص وشیعه مذهبند(ویکی پیدیا)

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 16 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد