مقاله مناسب سازی بافت تاریخی شهر یزد برای سکونت جوانان (مطالعه موردی : محله شش بادگیری )

word قابل ویرایش
19 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
توجه و برنامه ریزی برای جوانان موجب ارتقای وضعیت زندگی کل جامعه و بر پایداری شهرها تأثیر مثبت دارد. بافت تاریخی شهر یزد علی رغم مساحت قابل توجه و قابلیت های ویژه ، به سرعت در حال تخلیه شدن از جمعیت جوان و بومی است . این امر زمینه ی فرسودگی جمعیتی بافت و به طور خاص حاکمیت ساختار سنی سالخورده در محله شش بادگیری را فراهم نموده است . جایگزین این جمعیت ، مهاجرانی هستند که کمترین احساس مسئولیت و وظیفه نسبت به حفظ محلات بافت قدیم و ارزش های آن ندارند.
پژوهش حاضر در جستجوی مناسب سازی بافت برای سکونت جوانان با تاکید خاص بر محله شش بادگیری با توجه به گرایش ها و ارزش های مورد پذیرش جوانان و پتانسیل های بافت تاریخی جهت سکونت آن ها است . روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است و از دو تکنیک مطالعات میدانی و کتابخانه ای – اسنادی برای گردآوری داده ها استفاده شده است .
یافته های تحقیق نشان داد: ١- محله شش بادگیری دچار فرسودگی اجتماعی ، اقتصادی و کالبدی – کارکردی از حیث شاخص های مورد استفاده است . ٢- این محله ، به عنوان محملی مأنوس با انسان ، دارای ارزش اجتماعی – فرهنگی ، متعددی برای سکونت قشر جوان است که در فرایند هویت یابی جوانان به عنوان محیط زندگی آن ها مؤثر باشد. ٣- از دو دسته اقدامات برنامه ای و آموزشی برای مناسب سازی محله برای سکونت قشر جوان می توان بهره گرفت . ۴- اقدامات دسته ی اول باید بیشتر حول رفع مسائل موجود و کاهش فرسودگی ها متمرکز شود و اقدامات دسته ی دوم در بر محور آشنایی و تقویت ارزش های حاکم بر بافت محله سازماندهی گردد.
کلیدواژه ها: بافت تاریخی – فرسودگی – کالبد و کارکرد – جوان – مناسب سازی – محله شش بادگیری .

١- مقدمه
بافت تاریخی شهر یزد نظیر سایر بافتهای تاریخی واجد آثار گرانبهایی است که فرهنگ و دانش شهرسازی و معماری بومی کشورمان را در خود دارد. این بافت در بردارنده ی ظرافت ، زیبایی و نیز روح خلاق مردمی است که طی سالیان دراز آن ها را طبق سنت ، فرهنگ و نوع معیشت خود به وجود آورده اند. اما با گسترش شهر یزد و پیدایش مظاهر زندگی مدرن در نواحی جدید، بافت قدیم شهر بخشی از جذابیت های سکونتی خود را از دست داده و به تدریج نقش آن در سیمای شهر کمرنگ تر شده است . در این روند، محلات دارای بافت قدیم بطور عام و به تدریج از جمعیت بومی تخلیه شده و جمعیت مهاجر جایگزین آنها شد که بطور خاص و در حد قابل توجه ، جمعیت ساکن آن ها در گروه سنی میانسال و سالخورده هستند. تغییر ساختار و فرسودگی اجتماعی بافت قدیم مشکلات متعدد نظیر عدم تعلق خاطر مهاجرین به محل زندگی ، عدم توجه به حفظ و نگهداری ارزش های دیرین آن ، فرسودگی کالبدی و کارکردی عناصر محلات ، دگرگونی در رفتارها و هنجارهای اجتماعی اصیل از جمله کاهش روابط همسایگی و مشارکت مردمی ، از بین رفتن فرهنگ تعمیر و مرمت ، عدم امنیت اجتماعی و … موجب شده است .
در کنار این مشکلات ، محلات بافت تاریخی دارای ارزش های کالبدی – فضایی ، تاریخی ، زیبایی شناسی بسیار و توجه ویژه سازمان های محلی ، ملی و حتی بین المللی را می خواهد. توجه به این ارزش ها می تواند زمینه ساز و پاسخگوی بسیاری از تغییر و تحولات در راستای سکونت گروه سنی جوان در محلات باشد. این گروه ، به عنوان مهمترین نیروی اجتماعی از ظرفیت های بالقوه و بالفعل فراوان از قبیل پویا بودن ، فعال بودن ، تخصص ، مشارکت پذیری فعال ، مولد علم و دانش و… برخوردارند. از طرفی ، جوانان دارای دو دسته نیاز؛ نیازهای مادی (مسکن و محل سکونت ، امکانات و خدمات مورد نیاز سکونت و…) و نیازهای معنوی (جستجوی هویت ، نیاز به استقلال ، امنیت و…) هستند و توجه به این نیازها و فراهم کردن بستری برای تأمین آنها امری مهم و ضروری است .
برقراری ارتباط صحیح بین نیازهای جوانان و مشخصات بافت تاریخی در محله مورد مطالعه می تواند گام مؤثری در جهت جذب و استقرار این گروه برای زندگی در آنجا باشد. تحقیق حاضر پس از بررسی موضوع و معرفی محدوده ی تحقیق نقاط ضعف و قوت موجود در محله شش بادگیری را شناسایی نموده و متناسب با نیازها و خواسته های جوانان راهبردهای مربوط را به منظور تناسب و تطبیق این بافت با سکونت این گروه ارائه دهد.
٢- سؤالات تحقیق
• آیا محله شش بادگیری در بافت تاریخی یزد دچار فرسودگی است ؟
• آیا این محله پتانسیل پذیرش جوانان را با توجه به ارزشهای مورد پذیرش آنان برای سکونت دارد؟
• چگونه می توان بافت محله را برای سکونت قشر جوان مناسب سازی نمود؟
٣- روش تحقیق
برای انجام تحقیق از روش توصیفی – تحلیلی بهره گرفته شده و برای گردآوری داده ها از تکنیک مطالعات کتایخانه ای و اسنادی (برای بررسی موضوع ، شناخت دو متغیر اصلی تحقیق یعنی جوانان و بافت تاریخی محله شش بادگیری و تهیه نقشه های پایه ) و مطالعات میدانی بصورت تکمیل پرسشنامه ، مشاهده و تهیه عکس برای شناخت مسائل و مشکلات و پتانسیل های محدوده پیرامون موضوع استفاده شده است .
جامعه آماری در تکمیل پرسشنامه شامل کلیه جوانان شهر(گروه اول : جوانان ساکن محله شش بادگیری یا ساکن بافت تاریخی و گروه دوم : جوانان ساکن خارج از بافت تاریخی ) است . با توجه به حجم ١٩۶ نفری جوانان ساکن این محله و سطح اطمینان ٩۵% بر اساس رابطه مورد استفاده ٣، حجم نمونه گروه اول ١٣٠ نفر بدست آمد. در مورد گروه دوم ، از دانشجویان دانشگاه یزد بعنوان نماینده این گروه به تعداد ۵۶۴٠ نفر استفاده و با همان سطح اطمینان ، حجم نمونه این گروه نیز ٣۶٠ نفر بدست آمد.
۴- مرور ادبیات موضوع
۴-١- تعریف جوان و معرفی نیازهای آنان : جوانان با داشتن همه امکانات و توانایی های جسمانی و فکری ، سعی در برنامه ریزی برای رسیدن به اهداف دراز مدت خود دارند(ربانی ، ١٣٨٠: ١١۴). براساس تقسیمات دبیرخانه سازمان ملل متحد گروه سنی ٢۴-١۵ سال جوان نامیده می شود(معاونت مطالعات و تحقیقات سازمان ملی جوانان ، ١٣٨٧: ٢٠).
جدول شماره ١ خلاصه مهمترین ویژگی ها، نیازها، پتانسیل ها و سبک زندگی جوانان را پس مرور منابع متعدد نشان می دهد:
جدول شماره ١- خلاصه ای از مهمترین ویژگی ها، نیازها، پتانسیل ها و سبک زندگی جوانان
۴-٢- بافت تاریخی : فضاهایی است که قبل از سال ١٣٠٠ ه .ش شکل گرفته و به ثبت آثار ملی رسیده یا قابلیت ثبت شدن را دارد و واجد ارزش فرهنگی – تاریخی باشد(حاتمی نژاد وکلانتری ، ١٣٨۵: ٣٠).
٣-۴- فرسودگی و شاخص های آن در بافت شهری : فرسودگی در اشکال گوناگون کالبدی ، کارکردی ، قانونی و رسمی ، مکانی ، زیست محیطی ، ایمنی ، تصویر ذهنی و … قابل بروز و تعریف است . جدول شماره ٢ شاخصها و تعاریف برخی انواع فرسودگی ها را بطور خلاصه نشان می دهد.
جدول شماره ٢- انواع فرسودگی بافت تاریخی و مهمترین شاخص های آن
ماخذ: ١- مهندسین مشاور آرمانشهر، ج ١، ١٣٨۶: ١١-١٠)؛ ٢- سازمان مسکن و شهرسازی استان یزد. ،بی تا، ١٣-١
۴-۴- ارزشهای بافت تاریخی : ارزش اجتماعی ، ارزش فرهنگی ، ارزش زیبایی شناختی ، ارزش معماری ، ارزش تاریخی ، ارزش سیاسی و اقتصادی ، ارزش تنوع زیست محیطی ، ارزش تداوم خاطره تاریخی (شفایی ، ١٣٨۴: ٢۴) ارزش قدمت ، ارزش ندرت ، ارزش مردم شناسی ، ارزش فنی ، محیطی ، ارزش بصری منحصر به فرد بودن ، ارزش پدیدار شناسی بخشی از ارزشهای بافت تاریخی هستند(کوششگران – گلوردی ، ١٣٨٧) .
۵- معرفی محدوده ی تحقیق : بافت تاریخی شهر یزد دارای هفت محله اصلی به نامهای فهادان ، گودال مصلی ، شش بادگیری ، گازرگاه ، شیخداد، دولت آباد و گنبد سبز و چهل ودو زیر محله است (حاتمی نژاد-کلانتری ، ١٣٨۵: ١٩٧) موقعیت بافت تاریخی و محله شش بادگیری در مرکز شهر به ترتیب در تصاویر ١و٢ مشخص شده است :
تصویر ١: موقعیت محدوده ی بافت تاریخی در شهر یزد تصویر ٢: موقعیت محله شش بادگیری در شهر یزد
محله شش بادگیری در جنوب بافت تاریخی قرار دارد(تصویر٣) و توسط چهار محور اصلی سواره ؛ شامل خیابان سلمان فارسی در شمال ، خیابان دهم فروردین در جنوب ، خیابان امام خمینی در غرب و بلوار بسیج در شرق ، محدود گردیده است .( تصویر۴) تصویر ٣: موقعیت محله شش بادگیری در محدوده بافت تاریخی تصویر ۴: موقعیت محله شش بادگیری نسبت به معابر و
میادین اصلی اطراف
۶- بررسی ابعاد فرسودگی در محله شش بادگیری
۶-١ فرسودگی اجتماعی
۶-١-١- ساختار سنی : جمعیت هایی دارای ساخت سنی سالخورده اند که نسبت افراد کمتر از پانزده سال آن ها از ١۵ تا ٢۵ درصد کل جمعیت را تشکیل دهد و نسبت افراد شصت ساله به بالا معمولا از دوازده درصد کل تجاوز نماید(زنجانی ، ١٣۶٩: ۴٧). در محله شش بادگیری ٢۵.٧۶% را افراد کمتر از ١۵ سال و ١٢.۶٩% را افراد ۶٠ سال به بالا تشکیل می دهد. لذا، از نظر جمعیتی دارای ساخت سنی سالخورده است (جدول ٣). تصویر شماره ۵ توزیع فرسودگی جمعیتی را در این محله نشان می دهد.
تصویر شماره ۵: فرسودگی جمعیتی در محله شش بادگیری
جدول شماره ٣-درصد فراوانی جمعیت گروه های عمده سنی در محله شش بادگیری
(ماخذ: مهندسین مشاور آرمانشهر، ١٣٨٨)
۶-١-٢- مهاجرت : بر مبنای نتایج پرسشنامه ها، درمحله شش بادگیری ٣۴ درصد ساکنین را مهاجرین تشکیل می دهند. در میان ساکنین بومی بویژه قشر جوان تمایل به مهاجرت شدید است . ٧٣ درصد ساکنین بومی که ۶۵ درصد این رقم را جوانان تشکیل می دهند، تمایل به مهاجرت دارند.
۶-١-٣- امنیت : آرامش از نیازهای اساسی بشر است و یکی از فاکتورهای مهم آن امنیت می باشد. ساکنین محله به دلیل حضور مهاجران و تعدد واحدهای مخروبه و متروکه که محل تجمع معتادان و بزهکاران شده ، محله را ناامن می دانند. از نظر ١٧٪ اهالی مهمترین مشکل محله عدم امنیت است . ۴۵٪ اهالی به همسایگان خود اعتماد ندارند و با آنها در ارتباط نیستد و دلیل آنرا مهاجر و غیربومی بودن آنها برمی شمارند. بر مبنای تئوری جرم خیزی تخلیه بافت از جمعیت بومی و جایگزینی مهاجران ، نظارت اجتماعی را کاهش و میزان جرم و جنایت را افزایش می دهد. بدین ترتیب ، محله شش بادگیری با پدیده فرسودگی اجتماعی روبروست .
جمعبندی نتایج پرسشنامه ها نشان می دهد؛ عوامل فرسودگی جمعیتی در محله شش بادگیری به ترتیب ، عدم تشخص بافت (حضور مهاجران غیر بومی )، فرسودگی کالبدی ، مشکلات امنیتی و بهداشتی ، فرسودگی اقتصادی و در نهایت فرسودگی کارکردی است .
۶-٢- فرسودگی اقتصادی
۶-٢-١- قیمت زمین : بررسی ارزش زمین و مسکن در محله شش بادگیری نشان از پایین بودن قیمت مسکن نسبت به سایر نقاط شهر و تفاوت محسوس قیمت بین بخش های میانی بافت و لبه های تجاری ، دارد(تصویر شماره ۶). در بخش های میانی محله قیمت اندک و بین ۵٠ تا ٣٠٠ هزار تومان است ، در حالی قیمت در بخش های لبه و آپارتمان های شرکت نفت و کوچه برخوردار بیشتر است (بین ۵٠٠ هزار تا ٢٠میلیون تومان ). همچنین ، بنا به اظهار مشاورین املاک قیمت زمین های محله در شرایط فعلی (با توجه به فرسودگی کالبدی ) ارزش افزوده نیز ندارد و تغییرات آن در بستر زمان بسیار محدود و ناچیز است .
تصویر شماره ۶: توزیع قیمت زمین در محله شش بادگیری بر اساس نتایج مصاحبه با مشاورین املاک همجوار محله

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 19 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد