مقاله مناسب سازی بافت تاریخی شهر یزد برای سکونت جوانان (مطالعه موردی: محله شش بادگیری )

word قابل ویرایش
19 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
توجه و برنامه ریزی برای جوانان موجب ارتقای وضعیت زندگی کل جامعه و بر پایداری شهرها تأثیر مثبت دارد. بافت تاریخی شهر یزد علیرغم مساحت قابل توجه و قابلیت های ویژه ، به سرعت در حال تخلیه شدن از جمعیت جوان و بومی است . این امر زمینه ی فرسودگی جمعیتی بافت و به طور خاص حاکمیت ساختار سنی سالخورده در محله شش بادگیری را فراهم نموده است . جایگزین این جمعیت ، مهاجرانی هستند که کمترین احساس مسئولیت و وظیفه نسبت به حفظ محلات بافت قدیم و ارزش های آن ندارند.
پژوهش حاضر در جستجوی مناسب سازی بافت برای سکونت جوانان با تاکید خاص بر محله شش بادگیری با توجه به گرایش ها و ارزش های مورد پذیرش جوانان و پتانسیل های بافت تاریخی جهت سکونت آن ها است . روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و از دو تکنیک مطالعات میدانی و کتابخانه ای- اسنادی برای گردآوری داده ها استفاده شده است .
یافته های تحقیق نشان داد: ١- محله شش بادگیری دچار فرسودگی اجتماعی، اقتصادی و کالبدی- کارکردی از حیث شاخص های مورد استفاده است . ٢- این محله ، به عنوان محملی مأنوس با انسان ، دارای ارزش اجتماعی- فرهنگی، متعددی برای سکونت قشر جوان است که در فرایند هویت یابی جوانان به عنوان محیط زندگی آن ها مؤثر باشد. ٣- از دو دسته اقدامات برنامه ای و آموزشی برای مناسب سازی محله برای سکونت قشر جوان میتوان بهره گرفت . ۴- اقدامات دسته ی اول باید بیشتر حول رفع مسائل موجود و کاهش فرسودگیها متمرکز شود و اقدامات دسته ی دوم در بر محور آشنایی و تقویت ارزش های حاکم بر بافت محله سازماندهی گردد.
کلیدواژه ها: بافت تاریخی – فرسودگی -کالبد و کارکرد –جوان – مناسب سازی – محله شش بادگیری .
١-مقدمه
بافت تاریخی شهر یزد نظیر سایر بافتهای تاریخی واجد آثار گرانبهایی است که فرهنگ و دانش شهرسازی و معماری بومی کشورمان را در خود دارد. این بافت در بردارنده ی ظرافت ، زیبایی و نیز روح خلاق مردمی است که طی سالیان دراز آن ها را طبق سنت ، فرهنگ و نوع معیشت خود به وجود آورده اند. اما با گسترش شهر یزد و پیدایش مظاهر زندگی مدرن در نواحی جدید، بافت قدیم شهر بخشی از جذابیت های سکونتی خود را از دست داده و به تدریج نقش آن در سیمای شهر کمرنگ تر شده است . در این روند، محلات دارای بافت قدیم بطور عام و به تدریج از جمعیت بومی تخلیه شده و جمعیت مهاجر جایگزین آنها شد که بطور خاص و در حد قابل توجه ، جمعیت ساکن آن ها در گروه سنی میانسال و سالخورده هستند. تغییر ساختار و فرسودگی اجتماعی بافت قدیم مشکلات متعدد نظیر عدم تعلق خاطر مهاجرین به محل زندگی، عدم توجه به حفظ و نگهداری ارزش های دیرین آن ، فرسودگی کالبدی و کارکردی عناصر محلات ، دگرگونی در رفتارها و هنجارهای اجتماعی اصیل از جمله کاهش روابط همسایگی و مشارکت مردمی، از بین رفتن فرهنگ تعمیر و مرمت ، عدم امنیت اجتماعی و … موجب شده است .
در کنار این مشکلات ، محلات بافت تاریخی دارای ارزش های کالبدی –فضایی، تاریخی، زیبایی شناسی بسیار و توجه ویژه سازمان های محلی، ملی و حتی بین المللی را می خواهد. توجه به این ارزش ها میتواند زمینه ساز و پاسخگوی بسیاری از تغییر و تحولات در راستای سکونت گروه سنی جوان در محلات باشد. این گروه ، به عنوان مهمترین نیروی اجتماعی از ظرفیت های بالقوه و بالفعل فراوان از قبیل پویا بودن ، فعال بودن ، تخصص ، مشارکت پذیری فعال ، مولد علم و دانش و… برخوردارند. از طرفی، جوانان دارای دو دسته نیاز؛ نیازهای مادی (مسکن و محل سکونت ، امکانات و خدمات مورد نیاز سکونت و…) و نیازهای معنوی (جستجوی هویت ، نیاز به استقلال ، امنیت و…) هستند و توجه به این نیازها و فراهم کردن بستری برای تأمین آنها امری مهم و ضروری است .
برقراری ارتباط صحیح بین نیازهای جوانان و مشخصات بافت تاریخی در محله مورد مطالعه میتواند گام مؤثری در جهت جذب و استقرار این گروه برای زندگی در آنجا باشد. تحقیق حاضر پس از بررسی موضوع و معرفی محدوده ی تحقیق نقاط ضعف و قوت موجود در محله شش بادگیری را شناسایی نموده و متناسب با نیازها و خواسته های جوانان راهبردهای مربوط را به منظور تناسب و تطبیق این بافت با سکونت این گروه ارائه دهد.
٢- سؤالات تحقیق
– آیا محله شش بادگیری در بافت تاریخی یزد دچار فرسودگی است ؟
– آیا این محله پتانسیل پذیرش جوانان را با توجه به ارزشهای مورد پذیرش آنان برای سکونت دارد؟
– چگونه می توان بافت محله را برای سکونت قشر جوان مناسب سازی نمود؟
٣- روش تحقیق
برای انجام تحقیق از روش توصیفی – تحلیلی بهره گرفته شده و برای گردآوری داده ها از تکنیک مطالعات کتایخانه ای و اسنادی (برای بررسی موضوع ، شناخت دو متغیر اصلی تحقیق یعنی جوانان و بافت تاریخی محله شش بادگیری و تهیه نقشه های پایه ) و مطالعات میدانی بصورت تکمیل پرسشنامه ، مشاهده و تهیه عکس برای شناخت مسائل و مشکلات و پتانسیل های محدوده پیرامون موضوع استفاده شده است .
جامعه آماری در تکمیل پرسشنامه شامل کلیه جوانان شهر(گروه اول : جوانان ساکن محله شش بادگیری یا ساکن بافت تاریخی و گروه دوم : جوانان ساکن خارج از بافت تاریخی) است . با توجه به حجم ١٩۶ نفری جوانان ساکن این محله و سطح اطمینان ٩۵% بر اساس رابطه مورد استفاده ٣، حجم نمونه گروه اول ١٣٠ نفر بدست آمد. در مورد گروه دوم ، از دانشجویان دانشگاه یزد بعنوان نماینده این گروه به تعداد۵۶۴٠ نفر استفاده و با همان سطح اطمینان ، حجم نمونه این گروه نیز ٣۶٠ نفر بدست آمد.
۴- مرور ادبیات موضوع
۴-١-تعریف جوان و معرفی نیازهای آنان : جوانان با داشتن همه امکانات و تواناییهای جسمانی و فکری، سعی در برنامه ریزی برای رسیدن به اهداف دراز مدت خود دارند(ربانی، ١٣٨٠: ١١۴). براساس تقسیمات دبیرخانه سازمان ملل متحد گروه سنی ٢۴-١۵ سال جوان نامیده میشود(معاونت مطالعات و تحقیقات سازمان ملی جوانان ، ١٣٨٧: ٢٠). جدول شماره ١خلاصه مهمترین ویژگیها، نیازها، پتانسیل ها و سبک زندگی جوانان را پس مرور منابع متعدد نشان میدهد:
جدول شماره ١- خلاصه ای از مهمترین ویژگیها، نیازها، پتانسیل ها و سبک زندگی جوانان
۴-٢-بافت تاریخی: فضاهایی است که قبل از سال ١٣٠٠ ه .ش شکل گرفته و به ثبت آثار ملی رسیده یا قابلیت ثبت شدن را دارد و واجد ارزش فرهنگی – تاریخی باشد(حاتمینژاد وکلانتری، ١٣٨۵: ٣٠).
٣-۴-فرسودگی و شاخص های آن در بافت شهری: فرسودگی در اشکال گوناگون کالبدی، کارکردی، قانونی و رسمی، مکانی، زیست محیطی، ایمنی، تصویر ذهنی و … قابل بروز و تعریف است . جدول شماره ٢ شاخصها و تعاریف برخی انواع فرسودگیها را بطور خلاصه نشان میدهد.
جدول شماره ٢- انواع فرسودگی بافت تاریخی و مهمترین شاخص های آن
ماخذ: ١- مهندسین مشاور آرمانشهر، ج ١، ١٣٨۶: ١١-١٠)؛ ٢- سازمان مسکن و شهرسازی استان یزد. ،بیتا، ١٣-١
۴-۴-ارزشهای بافت تاریخی : ارزش اجتماعی، ارزش فرهنگی، ارزش زیبایی شناختی، ارزش معماری، ارزش تاریخی، ارزش سیاسی و اقتصادی، ارزش تنوع زیست محیطی، ارزش تداوم خاطره تاریخی(شفایی، ١٣٨۴: ٢۴) ارزش قدمت ، ارزش ندرت ، ارزش مردم شناسی، ارزش فنی، محیطی، ارزش بصری منحصر به فرد بودن ، ارزش پدیدار شناسی بخشی از ارزشهای بافت تاریخی هستند(کوششگران – گلوردی، ١٣٨٧) .

۵-معرفی محدوده ی تحقیق : بافت تاریخی شهر یزد دارای هفت محله اصلی به نامهای فهادان ، گودال مصلی، شش بادگیری، گازرگاه ، شیخداد، دولت آباد و گنبد سبز و چهل ودو زیر محله است (حاتمی نژاد-کلانتری، ١٣٨۵: ١٩٧) موقعیت بافت تاریخی و محله شش بادگیری در مرکز شهر به ترتیب در تصاویر ١و٢ مشخص شده است :
تصویر ١: موقعیت محدوده ی بافت تاریخی در شهر یزد تصویر ٢: موقعیت محله شش بادگیری در شهر یزد
محله شش بادگیری در جنوب بافت تاریخی قرار دارد(تصویر٣) و توسط چهار محور اصلی سواره ؛ شامل خیابان سلمان فارسی در شمال ، خیابان دهم فروردین در جنوب ، خیابان امام خمینی در غرب و بلوار بسیج در شرق ، محدود گردیده است .( تصویر۴)
تصویر ٣: موقعیت محله شش بادگیری در محدوده بافت تاریخی تصویر ۴: موقعیت محله شش بادگیری نسبت به معابر و میادین اصلی اطراف
۶-بررسی ابعاد فرسودگی در محله شش بادگیری
۶-١فرسودگی اجتماعی
۶-١-١-ساختار سنی: جمعیت هایی دارای ساخت سنی سالخورده اند که نسبت افراد کمتر از پانزده سال آن ها از ١۵ تا ٢۵درصد کل جمعیت را تشکیل دهد و نسبت افراد شصت ساله به بالا معمولاً از دوازده درصد کل تجاوز نماید(زنجانی، ١٣۶٩: ۴٧). در محله شش بادگیری ٢۵.٧۶% را افراد کمتر از ١۵ سال و ١٢.۶٩% را افراد ۶٠ سال به بالا تشکیل میدهد. لذا، از نظر جمعیتی دارای ساخت سنی سالخورده است (جدول ٣). تصویر شماره ۵توزیع فرسودگی جمعیتی را در این محله نشان میدهد.
تصویر شماره ۵: فرسودگی جمعیتی در محله شش بادگیری
جدول شماره ٣-درصد فراوانی جمعیت گروه های عمده سنی در محله شش بادگیری
(ماخذ: مهندسین مشاور آرمانشهر، ١٣٨٨)
۶-١-٢-مهاجرت : بر مبنای نتایج پرسشنامه ها، درمحله شش بادگیری ٣۴ درصد ساکنین را مهاجرین تشکیل میدهند. در میان ساکنین بومی بویژه قشر جوان تمایل به مهاجرت شدید است . ٧٣ درصد ساکنین بومی که ۶۵ درصد این رقم را جوانان تشکیل می دهند، تمایل به مهاجرت دارند.
۶-١-٣-امنیت : آرامش از نیازهای اساسی بشر است و یکی از فاکتورهای مهم آن امنیت می باشد. ساکنین محله به دلیل حضور مهاجران و تعدد واحدهای مخروبه و متروکه که محل تجمع معتادان و بزهکاران شده ، محله را ناامن میدانند. از نظر ١٧٪ اهالی مهمترین مشکل محله عدم امنیت است . ۴۵٪ اهالی به همسایگان خود اعتماد ندارند و با آنها در ارتباط نیستد و دلیل آنرا مهاجر و غیربومی بودن آنها برمیشمارند. بر مبنای تئوری جرم خیزی تخلیه بافت از جمعیت بومی و جایگزینی مهاجران ، نظارت اجتماعی را کاهش و میزان جرم و جنایت را افزایش میدهد. بدین ترتیب ، محله شش بادگیری با پدیده فرسودگی اجتماعی روبروست .
جمع بندی نتایج پرسشنامه ها نشان میدهد؛ عوامل فرسودگی جمعیتی در محله شش بادگیری به ترتیب ، عدم تشخص بافت (حضور مهاجران غیر بومی)، فرسودگی کالبدی، مشکلات امنیتی و بهداشتی، فرسودگی اقتصادی و در نهایت فرسودگی کارکردی است .
۶-٢-فرسودگی اقتصادی
۶-٢-١-قیمت زمین : بررسی ارزش زمین و مسکن در محله شش بادگیری نشان از پایین بودن قیمت مسکن نسبت به سایر نقاط شهر و تفاوت محسوس قیمت بین بخش های میانی بافت و لبه های تجاری، دارد(تصویر شماره ۶). در بخش های میانی محله قیمت اندک و بین ۵٠ تا ٣٠٠ هزار تومان است ، در حالی قیمت در بخش های لبه وآپارتمان های شرکت نفت و کوچه برخوردار بیشتر است (بین ۵٠٠ هزار تا ٢٠میلیون تومان ). همچنین ، بنا به اظهار مشاورین املاک قیمت زمین های محله در شرایط فعلی (با توجه به فرسودگی کالبدی) ارزش افزوده نیز ندارد و تغییرات آن در بستر زمان بسیار محدود و ناچیز است .
تصویر شماره ۶: توزیع قیمت زمین در محله شش بادگیری بر اساس نتایج مصاحبه با مشاورین املاک همجوار محله

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 19 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد