دانلود مقاله اصول بنیادی طراحی باغ

word قابل ویرایش
30 صفحه
4700 تومان

اصول بنیادی طراحی باغ
در تمام رشته‌های طراحی (طراحی منزل، طراحی باغ، طراحی ساختمان و ….) هم‌آهنگ بودن اجزاء طرح اهمیت بسیار دارد. برای هم‌آهنگ کردن طرح‌ها، طراحان روش‌ها و اصولی خاص برای استفاده از خط، فرم، بافت، رنگ، مقیاس، تکرار، تنوع و تعادل وضع نمودند. رعایت این اصول در طرح تمام آثار هنری ضروری است. طراحی منظره و باغ‌سازی خاصیتی منحصر به فرد دارد و آن چند بعدی بودن فضای طراحی شده است.

یک تابلوی نقاشی را بر سطح صاف یک بوم خلق می‌کنند و یک مجسمه را بر پایه‌ای قرار داده و از دور نظاره می‌کنند. برای دیدن اغلب آثار هنری، تماشاگر باید تمام حواس خود را در زیبایی‌هایی که در فضایی محدود و کوچک خلق شده، جمع و نظاره کند. حال آنکه طراح باغ فضایی سه بعدی را می‌آراید و نتیجه کار او از جهات مختلف و از داخل و زیر و رو قابل دید و لمس کردن است. در ضمن مقیاس اجسام شناخته شده با مقیاس خود نظاره کننده همگام است. به علاوه در ساعات مختلف روز و در فصل‌های مختلف سال، ترکیب طرح منظره تغییر می‌کند. مثلاً تغییر مکان سایه روشن‌ها در طول روز و حرکت ابرها، مناظر مختلف قابل دید از زوایای مختلف‌، تاثیر تغییر فصول در گیاهان در هر زمان حالتی خاص دارند. این خاصیت منحصر به فرد، کار پردیس‌سازان را مشکل‌تر می‌سازد.

حال به طور اختصار، خواص و معنی خط و فرم و بافت، مقیاس، رنگ، توالی و تنوع و تعادل بیان می‌گردد.
۱٫ خط یا محور:
محور خط و الگویی برای کنترل طرح است. طراح برای کنترل حرکت بصری و کنترل فیزیکی از خطوط استفاده می‌کند. به این معنی که طراح توسط خط می‌تواند دید ناظر را به جسم یا مکانی خاص هدایت نماید. به علاوه مسیر و سرعت حرکت بازدیدکنندگان از باغ نیز به کمک خطوط یا محور مشخص می‌شود. مثلاً پیاده‌روهای وسیع و مستقیم و بلامانع برای حرکت سریع بکار می‌رود و بر پیاده‌روهای مارپیچ و خطوط منحنی حرکت آهسته‌تر است. اغلب در پارک‌های جنگلی و پارک‌هایی که به سبک انگلیسی ساخته می‌شود، خطوط منحنی استفاده می‌شود. پرچین‌ها، دیوارها، لبه و حاشیه پیاده‌روها و حاشیه خود گیاهان خطوط و محورهای بارز طرح به شمار می‌آیند.

۲٫ فرم:
شکل نهایی توده هر جسم را فرم آن جسم می‌نامند. مثلاً فرم گیاهان از مجموع شکل و فرم تنه و شاخه‌ها و برگ‌ها بوجود می‌آیند. فرم اجسام بلند و باریک را فرم عمودی می‌نامند و شکل توده نهایی اجسام کوتاه و پهن را فرم افقی نامیده و فرم اجسام مثلثی را فرم مخروطی می‌دانند.
برخی از گیاهان (درختان و درختچه‌هایی) را که شاخ و برگ انبوه دارند؛ می‌توان به کمک هرس کردن به شکل‌ها و فرم‌های مختلف درآورد. در قرن هفدهم در هلند و انگلستان، توجه خاصی به درختان و درختچه‌های هرس شده به فرم‌های گوناگون می‌شد. خلق و نگاه‌دار این فرم‌های گیاهی به دقت و وقت و هزینه‌ای گزاف نیاز دارد. امروزه ایجاد و نگاهداری گیاهان هرس شده مقرون به صرفه نیست.
۳٫ بافت:

رابطه و هم‌بستگی بین مجموعه بخش‌های مختلف هر جسم، بافت آن جسم نامیده می‌شود. در طراحی باغ کاربرد بافت‌های مختلف گیاهان و سایر اجسام مانند سطح پیاده‌روها، دیوارها و غیره تنوع به طرح می‌بخشند.

به طور کلی، گیاهان را به سه دسته گیاهان ظریف، متوسط و خشن تقسیم می‌کنند. می‌توان گفت که بافت یک گیاه بستگی به طول دمبرگ، درخشندگی و روشنی برگ‌ها، اندازه برگ‌ها، شکل برگ‌ها و فاصله مابین برگ‌ها دارد. در گونه‌ای که دم برگ‌ها بلند و سطح رویی یا زیرین برگ‌ها روشن و یا سفید و برگ‌ها جدا از همدیگر و فاصله‌دار می‌باشند، بافت آن ظریف کم‌پشت و نرم جلوه می‌کند و برعکس، اگر برگ‌ها تیره‌ دم‌برگ‌ها کوتاه و برگ‌ها به هم چسبیده باشند، بافت خشن، سنگین و یا پرپشت است. بنابراین می‌توانیم بگوییم که سونی‌برگان تیره مثل کاج‌هایی که به صورت توده انبوهی بر روی زمین رشد و نمو می‌کنند، دارای بافت بسیار خشن می‌باشد. برعکس، یک درخت ابریشم با شاخه‌های باز و برگ‌های مرکب و دم برگ‌های بلند دارای بافت ظریف می‌باشد.

بکار بردن گیاهانی با بافت مشابه، باعث یک نواختی طرح می‌شود، حال آنکه استفاده صحیح از سه ترکیب ذکر شده به فضای سبز تنوع بخشیده و ناظر را زود خسته نمی‌کند.
۴٫ رنگ:
افراد مختلف نسبت به رنگ‌های گوناگون واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند. عده‌ای از مردم «کوررنگ» هستند، یعنی قدرت تشخیص بعضی از رنگ‌ها را ندارند (مثلاً رنگ‌های سبز را آبی می‌بینند و عده‌ای صورتی را قرمز تشخیص می‌دهند).

به طور کلی رنگ‌های قرمز، نارنجی و زرد جزو رنگ‌های گرم محسوب می‌شوند. طراح باغ برای شاد جلوه دادن محیط و ایجاد تنوع در فصول مختلف سال، بیشتر از رنگ‌های ذکر شده استفاده می‌کند. حال آنکه رنگ‌های سبز و آبی از رنگ‌های سرد به شمار می‌روند. از این رنگ‌ها برای بزرگتر نمایاندن باغ استفاده می‌شود. بعضی از درختانی که برگ‌های دودی و سبز روشن و آبی دارند، در حدود باغ (نزدیک دیوارها) استفاده می‌شود تا عمق بیشتری به باغ بخشد.

هر جسمی در پارک رنگ دارد. این رنگ‌ها، اغلب یکنواخت نیستند. مثلاً‌ تنوع رنگ‌های سبز بی‌شمار است، حتی در یک گونه گیاهی رنگ سبز برگ تغییرات فراوانی می‌کند (در بهار برگ تازه روئیده به رنگ سبز روشن است، در تابستان سبز تیره شده و در پاییز به رنگ‌های قرمز و نارنجی درمی‌آید) گل‌ها و میوه‌های درختان نیز رنگ‌های بی‌شماری عرضه می‌دارند.
رنگ‌های طبیعی همیشه بر رنگ‌های ساخته انسان برتری دارند. یک طراح موفق، رنگ‌ها را می‌شناسد و به موقع آنها را بکار برده و رنگ را یکی از متغیرهای مهم طرح خود قرار می‌دهد.
کاربرد رنگ در باغ

طراحی باغ کاری بیش از قرار دادن گیاهان یکساله و دائمی و درختان و درختچه‌ها در کنار یکدیگر است. طراح باغ درست مثل یک نقاش یا دکوراتور در طرح پروژه، رنگ به کار می‌برد. با انواع مختلف و جدید گیاهانی که در سال‌های اخیر به بازار عرضه شده است، تقریباً می‌توان تمام رنگ‌های چرخ رنگین را در اختیار داشت.
چرخه رنگین

رنگ‌های مختلف طیف نور را می‌توان به ترتیب بر چرخه‌ای منطبق ساخت. رنگ‌هایی که در چرخه رنگ مقابل یکدیگر قرار دارند، مانند قرمز و سبز را «رنگ‌های مکمل»‌ یکدیگر می‌نامند. در نقاشی وقتی رنگ‌های مکمل را با یکدیکر مخلوط می‌کنند، رنگ‌ها خنثی می‌شوند یا مکمل یکدیگر شده و سایه‌ای و رنگی و خاکستری بوجود می‌آورند. اما در باغ‌سازی وقتی دو رنگ مکمل را کنار یکدیگر قرار می‌دهند، باعث زیباتر و بارزتر جلوه‌گر شدن یکدیگر می‌گردند. مثلاً گل‌های قرمز بر زمینه سبز چمن جلوه‌ای خاص می‌یابد.

رنگ‌هایی که بین سه رنگ اصلی، قرمز و آبی و زرد قرار گرفته‌اند، بر طبق محل آن‌ها بر چرخه‌ مخلوط‌های تدریجی از رنگ‌های اصلی دو طرف هستند. به این ترتیب رنگ‌هایی که مجاور یکدیگر قرار دارند، به هم مربوط بوده و آنها را رنگ‌های هم‌آهنگ می‌نامند. هرچه آنها نزدیکتر باشند، تفاوت رنگ آنها نیز کمتر است.

با توجه به رنگ‌های سرد و رنگ‌های گرم، چرخه رنگین بخش‌های گرم و سرد دارد. مرکز رنگ‌های گرم نارنجی و مرکز رنگ‌های سرد، رنگ آبی است.
رنگ‌های گوناگون چرخه رنگین سایه‌های تیره و روشن نیز دارد. رنگ‌های حقیقی در مرکز قرار گرفته و به تدریج هرچه بیشتر با رنگ سفید مخلوط گردد، روشن‌تر و هرچه با رنگ سیاه مخوط گردد، تیره‌تر می‌شود.

زیبایی مناظر ساخته انسان به کاربرد صحیح رنگ در طرح بستگی دارد. در هر باغچه‌ای برای ایجاد تنوع و زیبایی از چند رنگ کامل برای ایجاد تباین استفاده می‌شود. گل‌ها و گیاهان با رنگ‌های مکمل را می‌توان به صورت مخلوط بکار برد. برای مثال، رنگ‌های زرد و آبی (بنفش آبی و لاله زرد) یا آبی و قرمز (ابری و شمعدانی) و یا به صورت توده‌های همجوار (حاشیه‌ای از ایرزین به دور توده‌ای از لواندر) زیبایی بخش محیط هستند. برای انتخاب رنگ‌های مکمل به منظور ایجاد تباین می‌توان از چرخه رنگین استفاده کرد (رنگ‌هایی که در چرخه رنگ در مقابل یکدیگر قرار دارند، رنگ‌های مکمل هستند).

زیاده‌روی در ایجاد تنوع و تباین جایز نیست. در این گونه باغ‌ها آرامش از بین رفته و باعث شلوغی و سردرگمی می‌شود. در ضمن حتماً لازم نیست که همیشه برای بکار بردن رنگ‌های متباین از رنگ‌های تند استفاده شود، بلکه رنگ‌های ملایم نیز مناسب این کار هستند.
با وجود انواع واریته‌های جدید گل‌های فصلی و درختچه‌ها و درختان که در سال‌های اخیر به بازار آمده‌اند، می‌توان در تمام طول سال از رنگ‌های متنوع و هم‌آهنگ در باغچه استفاده کرد. مثلاً گل‌های ستاره دائمی و بنفشه و اطلسی و جونی پروس برگ آبی و پیسه آبی و غیره سایه‌های مختلف آبی را به باغچه آورده، رنگ‌های قرمز و زرد و سبز و بنفش نیز در واریته‌های مختلف گیاهان به وفور پیدا می‌شود. پس بهتر است در موقع انتخاب گیاه،‌ واریته‌ خاص موردنظر ذکر گردد.
در رنگ‌های مختلف باغچه، معمولاً یک رنگ اصلی و مرکزی وجود داشته، به طوری که بقیه رنگ‌های بکار رفته با توجه به رنگ مرکزی انتخاب می‌شوند. در اغلب باغ‌ها رنگ سبز بیش از سایر رنگ‌ها مرکز بوده و در بهار رنگ زرد بیشتر به چشم می‌خورد و در پاییز رنگ‌های گرم نارنجی بیش از سایر رنگ‌ها جلب توجه می‌کند.
۵٫ مقیاس:
در طراحی باغ، شناخت و کاربرد مقیاس و اندازه‌ها اهمیت به سزایی دارد. بدین منظور که اندازه صحیح فواصل و ابعاد بکار رفته در باغ،‌ باعث ایجاد توازن و ترتیب در باغ می‌شود. در جایی که مقیاس کوچک است (مثل حیاط‌های منازل مسکونی کوچک) فاصله یا دامنه دید کم است. پس قوه ادراک و بینش مقدار زیادی تغییر می‌کند. لذا در مقیاس‌های کوچک جزئیات بیشتر گیاهان تک تک دیده می‌شود و کوچکترین دگرگونی در رنگ و گل و یا برگ زود به چشم می‌خورد. در چنین مقیاس‌هایی، هر گیاه بطور انفرادی توده‌ای را تشکیل می‌دهد. زیاده‌روی در بکار بستن آنها باعث ایجاد یکنواختی می‌شود. در صورتی که تکرار گیاهان و کشت توده‌های همگن آنها در محیط‌های وسیع هم‌آهنگی می‌آفریند.
در فضای کم و کوچک از درختان بزرگ و بلند که تاج آنها بالاتر از سطح دید است، به خوبی برای ایجاد سایبان استفاده می‌شود، ولی درختچه‌های بزرگ و پرشاخ و برگ بیشتر سطح را گرفته و محیط را کوچک‌تر نشان می‌دهند.
عطر گیاهان در مقیاس‌های کوچک مهمتر از مقیاس‌های بزرگ هستند، چون تماس مردم با گیاهان بیشتر بوده و لذت‌بخش‌تر است.
۶٫ تنوع:
هم‌آمیزی بافت‌ها و فر م‌ها و رنگ‌های مختلف تنوع ایجاد می‌کند. تنوع کم باعث ایجاد یکنواختی شده و تنوع زیاد سردرگمی پیش می‌آورد. برای ایجاد فضایی دل‌نشین باید تنوع در حد اعتدال باشد. زیاده‌روی در بکار بردن اجسام مختلف نیز ناخوشایند است.
۷٫ توالی:
توالی به عناصر متنوع، معنی و مفهوم می‌بخشد. با تکرار گیاهان و اجسام مختلف در طرح از پیچیدگی احتمالی ناشی از تنوع بسیار، کاسته و نظم و ترتیبی به منظره می‌بخشد. در پروژه‌های بسیار وسیع، طراح می‌تواند به دلخواه خود یک انبوه‌کاری یا گروه‌کاری را تکرار کرده و ایجاد توالی نماید. بدین‌سان باغ تکه تکه و جدا از هم جلوه نخواهد کرد.
۸٫ تعادل:
معمولاً در یک منظره می‌توان به سهولت یک محور پیدا کرد. اگر اجسام دو سوی محور کاملاً یکسان باشند، طرح را قرینه و اگر اجسام دو سوی طرح یکسان نباشد، طرح نامتقارن خوانده می‌شود. در هر صورت ضروری است تعادلی بین اجسام دو طرف محور وجود داشته باشد.
مناظر زیبای طبیعت هرگز متقارن نیستند، ولی توازنی بین دو سوی محور برقرار است. در اصطلاح این توازن را «تقارن نظری» نامند. برای ایجاد فضایی طبیعی و زیبا همیشه باید توازن را درنظر داشت و تقارن نظری کامل بوجود آورد.

طراح با شناخت عناصر فوق و اختصاصات آنها و بکار بردن صحیح عناصر فوق، قادر به هم‌آهنگ کردن طرح باغ‌ها و پارک‌ها خواهد بود. آشنایی با خط و فرم و بافت و مقیاس و رنگ و توالی و تنوع و تعادل گیاهان و اجسام گوناگون که در پارک بکار می‌رود، اهمیت بسزایی دارد. بی‌توجهی به آنها ممکن است باعث بروز خسارت فراوان گشته و طراحی ناموفق ارائه گردد.
مراحل باغسازی

از انتخاب زمین تا احداث باغ
پردیس‌سازی و ایجاد فضای سبز حرفه‌ای حساس و دقیق است. مراحل اولیه شروع کار پردیس‌سازان به دقت و مطالعه بیشتر نیاز دارد. با مشخص نمودن هدف از باغسازی و با برنامه‌ریزی دقیق، کار طرح به سهولت پیش رفته و امکان موفقیت بیشتر خواهد بود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 30 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد