دانلود مقاله اقتصاد سیاسی رسانه‌ها

word قابل ویرایش
40 صفحه
11700 تومان
117,000 ریال – خرید و دانلود

مقدمه
بی توجهی مطالعات تجربی به نقش نظامهای ارتباطی و ساختا رهای اقتصاد وسیاسی و نبوددیدگاه انتقادی در آنها سبب شد که نظریه های انتقادی این نوع مطالعات را به چالش فراخوانند. مکتب اقتصادی سیاسی رسانه ها از جمله مکاتب انتقادی است که تحت تأثیر آرای اندیشمندانی چون (هربرت شیلرودالاس اسمایت) از دهه۱۹۷۰ میلادی به بعد گسترش یافت . این مکتب براین باور است که رسانه ها مجاری انتقال محتوای فرهنگی هستند.

این محتوا مستقل از رسانه ها شکل گرفته است. آنان همانند سایر محققانی که نسبت به جامعه دیدگاهی سوسیالیستی دارند ضمن مطالعه تاریخی نظام سرمایه داری جهانی نتیجه می گیرندکه نظرات حاکم برجامعه همان نظرات طبقه حاکم است. طبقه ای که به مثابه قدرت مادی در جامعه حضور داردوقدرت فرهنگی ومعنوی حاکم نیز هست . بنابراین نظریه پردازان این مکتب برساختارهای پایه ای وبنیان های اقتصادی جامعه تأکید می کنند وبرای درک شکل ومحتوای رسانه ها به بررسی چگونگی توزیع منابع عظیم رسانه ای وصنایع اطلاعاتی وکسانی که آنها را کنترل می کنند می پردازند. در میان مکاتب انتقادی ‏‏‏‏‏‏‎‎‎، مکتب اقتصاد سیاسی با موضوع وسایل ارتباط جمعی بنیادی تر برخوردکرده است.

شیفتگی نابخردانه دراستفاده از فن آوری های نوین ارتباطی واطلاعاتی وچشم بستن به روی منافع ومصالح بلند مدت ملی وغفلت از سیاستگذاری روشن بینانه ارتباطی پیامدهایی سنگین دارد. این شیفتگی و غفلت ناشی از القا ئات دیدگاه هایی است که به «جبر فن آوری » باور دارند وآینده ای خوشبینانه وتخیلی از جهان به واسطه فن آوری های نوین به تصویرمی کشند. توجه به دیدگاه های انتقادی وموشکافی دیدگاه های تجربی مانع عمق یافتن وابستگی ها،بروزبحران های اجتماعی وفرهنگی واتلاف سرمایه های مادی وانسانی خواهدشد .

ماهیت اقتصادسیاسی
برای درک ماهیت اقتصادسیاسی باید جنبه های اجتماعی اقتصادی وسیاسی جامعه وکنش وواکنش متقابل این نهادهابایکدیگر مورد توجه قرار گیرد. دولت، بازاروروابط متقابل بین این دوواژه های کلیدی اقتصادسیاسی هستندبه ویژه مکتب اقتصاد- سیاسی چگونگی تأثیربازارهاونیروهای اقتصادی برتوزیع قدرت ورفاه بین
دولت ها وفعالان سیاسی راردیابی می کند. رابطه بین دولت وبازاربویژه تفاوت بین این دو محوراصلی اقتصادسیاسی است ازنظر دولت مرزهای جغرافیایی پایه لازم برای استقلال ملی ووحدت سیاسی است امابازارخواهان حذف تمامی محدودیت هاوموانع سیاسی وغیرسیاسی است که برعملکرد سازوکارقیمت تأثیر دارند. منطق بازار قراردادن فعالیتهای اقتصادی در مکان هایی است که این فعالیت های مولد تر وسود آورترباشنداما همزمان منطق دولت تصاحب وکنترل فرایند رشد اقتصادی و انباشت سرمایه است دراین خصوص «رابرت گیلپین» می نویسد.

قرن هاست که بحث درباره ماهیت ونتایج برخورد دو منطق متضاد بازار ودولت ادامه دارد. ونظرات متفاوتی در مورد کنش وواکنش اقتصادوسیاست مطرح است. تفاسیر متضادسه ایدئولوژی اساسا متفاوت از اقتصادسیاسی را به دست می دهد، لیبرالیسم اقتصادی ،اقتصادملی گرا،ومارکسیسم هر یک از این سه ایدئو لوژی حول اثررشد اقتصاد بازارجهانی برماهیت وپویش های روابط بین الملل دورمی زنند. هریک ازاین سه دید گاه به ترتیب از نظرات مرکانتیلیست های قرن ۱۸ – اقتصاددانان کلاسیک ونئوکلاسیک دوقرن گذشته، مارکیست های قرن ۱۹ ومنتقدان رادیکال سرمایه داری واقتصاد بازاری جهانی ریشه می گیرند. این سه دیدگاه درباره تضادهای اجتناب ناپذیر سه مسأله عمومی وبه هم وابسته زیر بحث می کنند :

۱- دلایل وثرات اقتصادی وسیاسی رشد یک اقتصاد بازاری
۲- رابطه بین تحولات اقتصادی وتحولات سیاسی
۳- اهمیت اقتصاد بازاری جهانی برای اقتصادهای ملی
(چگونه اقتصادبازاری جهانی برتوسعه اقتصادی کشوزهای دیگر تأثیر می‌گذارد؟ وچگونه اقتصادبازاری جهانی توزیع ثروت وقدرت را بین جوامع ملی تحت تأثیرقرارمی دهد اکثر لیبرال ها تجارت را موتور رشد می‌دانند و می‌گویند فرآیند رشد تا حد زیادی دراثرعوامل خارجی مثل جریان بین المللی تجارت سرمایه وفن آوری سرعت می گیردمارکسیست های سنتی براین عوامل خارجی باشکستن ساختارهای اجتماعی محافظه کار،توسعه اقتصادی راقدرت می بخشند. یکی ازنتایج اقتصادبازاری برای سیاست ملی وبین المللی- که اثرات اختلال آوری نیز برجامعه می گذارد این است که باواردشدن نیروهای بازارسازوکارقیمت به یک جامعه، روابط ونهادهای اجتماعی سنتی ضعیف شده یاازبین می روند. یک نتیجه دیگراقتصادبازاری این است که اثرقابل ملاحظه ای برتوزیع قدرت وثروت درجوامع دارد.

اقتصادسیاسی رسانه ها
بدون آگاهی به چگونگی توزیع منابع عظیم رسانه ای وصنایع اطلاعاتی واین که چه کسانی این جنبش پرتکاپوراکنترل می کنند نمی توان دریافت که چراشکل ومحتوای رسانه ها به گونه ای است که می بینیم (فرداینگلیس) بنابراین تعبیر فرد اینگلس اقتصاد سیاسی قلب قضیه است به نظر اوحتی در یک ارتباط دو نفره مثل مطالعه یک رمان که در آن رابطه نویسنده وخواننده ظاهرا مستقیم است.

بخش غیر مستقیمی ازصنعت گسترده انتشارات ،(ویراستاران،کتابفروشان) دخالت دارداقتصادسیاسی خود را منحصربه تجزیه وتحلیل رسانه های یک کشور نمی‌بیندوفرض اصولی دراقتصادسیاسی این است که رسانه های جهانی دریک نظام گسترده جهانی جمع می آیند.
انزنس برگر عناصرتشکیل دهنده رسانه های رادرنظام جهانی چنین بیان می کنند.ماهواره های خبری، تلویزیون کاست هانوارهای ویدئویی دستکاه های ضبط ویدئویی . تلفن های تصویری پخش صوت استریوفونیک . تکنیک های لیزری فرایند های تکیثرالکترواستاتیک چاپ الکترونیک باسرعت بالا ماشین های حروفچین وفراگیر میکروفیش ها بادستیابی الکترونیک چاپ رادیویی همه این اشکال جدید رسانه به طورمداوم پیوسته های جدیدی راچه بایکدیگروچه باسایررسانه هامثل چاپ رادیو فیلم تلویزیون تلفن وغیره شکل می دهند. مکتب اقتصادسیاسی نظام توزیع کالاهای فرهنگی ونیز ماهیت نهادهای فرهنگی را موردنقد قرارمی دهد به نظر مکتب اقتصادسیاسی، سیاستگذاری فرهنگی نهادهای فرهنگی . یافتن مخاطب برای آثارهنری برای مخاطبان .به نظراین مکتب فرهنگ محصوردر کل نظام است.

هنرمند خلاق باوجود منحصربه فردبودن هدفش تنهامی توانددرداخل ساختارها وفرایندهای بازاربه خلق اثرهنری بپردازدشیوه تولیدسرمایه داری «هرچیزی» راجذب معادل آن درنظام ارزش های تبادلی می کند این ماهیت سرمایه داری است درچارچوب سرمایه داری روابط اجتماعی دقیقاتحت سلطه روابط تبادلی (خریدوفروش دربازار)قراردارندوشکل می گیرند.

چارچوب مفهومی مکتب اقتصادسیاسی رسانه ها
چارچوب های مفهومی درحوزه اقتصادسیاسی متفاوت از حوزه های دیگر ومفاهیم جدیدی رادرقالب خود دارد. جنبه هایی این مفاهیم رامی توان درمکتب فرانکفورت یافت . آدورنو وهورکهایر عقیده داشتندکه سرمایه داری عصر جدید
می خواهد همه آنچه را که تولید سرمایه داری اولیه به حال خودرهاکرده بودیعنی عرصه های خانوادگی تفریحات واوقات فراغت وعرصه های فرهنگی زندگی راتصاحب وصنعتی کند منطق سرمایه داری آن راوامی دارد تا درجست وجووسپس اشباع بازارهای جدیدبرآید. صنایع فرهنگی تضادهایی رابرای سرمایه داری به وجود می آورداین امرناشی از رقابتی است که درچارچوب صنایع فرهنگی درجریان است. دلیل رقابت محدودبودن منابع ونیز محدودبودن پاداش هااست. تولیدسرمایه داری برتولیدوتوزیع انبوه کالاهامتکی است فروش بیشترقیمت ها راکاهش می دهدوسقف نرخ سودرابالاترمی بردتولیدسرمایه داری نوعی گرایش را برای جایگزینی کالای نوبه جای کالای کهنه به وجودمی آورداین دور«خرید- کهنه شدن- جایگزین

سازی »با تبلیغات صورت می گیرداین دورقوه محرکه سرمایه داری است البته برای تولیدسرمایه داری این مهم است که نوآوری ارزان تمام شود . امافعالیت فرهنگی اقتضامی کند که موادومطالب آزادانه انتخاب شوند وترجیحا تازه باشندمصرف فرهنگی درمقابل کشش تولیدبه سمت قالبی کردن محصولات مقاومت می کند. ازسوی دیگردوام پذیری نسبی کالاهای فرهنگی باتولیدسرمایه داری درتضاداست . برای کنترل تضادهای مذکورشرکت های صنعتی فرهنگی روش های مختلفی را
تجربه می کنند .

۱- گزینش مجموعه ای ازآثارمحبوب قدیمی به عنوان آثارکلاسیک موردتمجید وتحسین ، که فروش منظم آثار مزبوررابرای مدتی طولانی تضمین
می کند .
۲- وقتی که یک صنعت فرهنگی اثری راموفقیت آمیزبیابدتلاش می کندتاحدامکان به تکثیرآن بپردازد .
۳- ارائه مجموعه ای ازآثاربه جای یک اثر، که درنتیجه شانس فروش آنها بالاترمی رودزیرا موفقیت یک اثرنوبه شانس وتصادف بستگی داردواین چیزی نیست که بتوان برای آن برنامه ریزی کرد .

۴- تلاش برای جلوگیری از تکثیرغیرمجازبه وسیله قوانین مربوط به حق انحصارتکثیر
۵- چشم پوشی ازسودحاصله ازفروش فیلم ها نوارهای ویدئویی وکاست ها و
محول کردن مسئولیت سودآوری به سخت افزار. مخاطبان سرکش ودمدمی هستند وقت آنهامحدوداست وبدین ترتیب بازارنمی تواندبرای همیشه گسترش یابدآنها برنوبودن اصراردارندچهره قدرتمندوخلاق شخصی است که به درستی حجم مخاطبین راحدس زندواین مخاطبین راعرض یک مجموعه وسیع ازآثارفرهنگی حفظ کندبراین اساس خلاقانه ترین کارکردرادرصنایع فرهنگی «گزینشگران برعهده دارند.آنان محصول رابامخاطب پیوندمی دهندوهزینه
ساخت فیلم ،کتاب،موسیقی یابرنامه راباقدرت پرداخت مخاطب موردنظروفق
می دهند»

پیوند تاریخی توسعه ارتباطات بااقتصادسیاسی
امروزه سرمایه داری برای حل تضادهای خوددرارتباط بابازاربه حکومت رومی کندبه نظرمارکسیست هاهنگامی که تعارضاتی درساختارهای جامعه صنعتی مدرن وجود دارد حکومت ها سعی می کنند تابابرپایی نوع جدیدی ازیک نهادکم وبیش آشتی دهنده به حل آنهابپردازند. ریموندویلیامزاشاره می کند که وجودرایودر
خانه ها باعث شده که بخشی‌ازنیروی محرکه آن درخدمت توسعه کالاهای مصرفی خانگی قرارگیرد و ورودآن همراه بودباوروداتومبیل موتورسیکلت دوربین اتوی برقی وتلفن خانگی برای کسانی که درآمدشان کفاف تأمین آن رامی کرداین شیوه زندگی ازدهه ۱۹۲۰ آغازمی شودورادیواولین نشانه آن است . بی بی سی این فرایند راشکل داد وبه آن استحکام بخشیدوباانجام این کاردرزمینه آشتی ملی واعاده هویت ملی به عنوان یک نهادنمونه نقش خودراایفاکرد. پخش دولتی چیزی بودکه
«جان ریث» (اولین مدیرکل بی بی سی) خود را وقف آن کرد،بی بی سی دارای فرمان سلطنتی بود

که هم جایگاه منحصربه فردی به آن اعطامی کرد وهم به معنی مستقل بودن ازگروه های دولتی وداشتن وظایف وشرایط کاری مشخص است ، مانند حفظ توازن وبی طرفی وهمچنین مسئوولیت های بزرگی مثل آموزش وفراهم کردن امکان تفریح جامعه…..هدف اقتصادسیاسی این است که چگونگی صورت گرفتن تغییرات وسیع رادریک بسترتاریخی تبیین کند ونمونه هایی مانند بی بی سی ، وشبکه های پخش رادیوتلویزیونی درایالات متحده به این تبیین به خوبی کمک می کنند. بی بی سی باحضورهمیشگی واطمینان بخش خوددرهمه جادرزندگی مردم عادی ریشه های عمیقی دواند. کمیسیون اتباطات فدرال در۱۹۳۷ مقرراتی راجهت تنظیم رقابت دربازاروضع کرد. اماشبکه هایی مانندبی بی سی و ان بی سی باتوجه به ثروت وقدرتی که دارندهرآنچه رامناسب تشخیص دهند ازایستگاه های تلویزیونی می گیرند تاازخارج می خرند ودرسطح کشورپخش می کنند درواقع غول های شبکه ای درمقابل نفوذ دولت فدرال مصون هستند وآنچه تحت عنوان خدمات دولتی وعمومی درایالات متحده وجوددارد درواقع رابطه ضعیف شبکه های تجاری است . پس از

جنگ جهانی دوم فرکانس های ارسال امواج به نحوقابل توجهی دراختیارنیرو های مسلح قرار گرفت . «آر.سی.آ شرکت بزرگ تولید کننده رادیو در آمریکا مورد حمایت مالی برای تحقیقات نظامی قرار داشت . وزارت دفاع به تنهایی دارای شبکه جهانی متشکل از ۴۰ ایستگاه تلویزیونی و بیش از ۲۰۰ ایستگاه رادیویی بود . ریموند ویلیامز در کتاب تلویزیون : فن آوری و گونه فرهنگی » عنوان می کند . ویژگی تجاری تلویزیون را باید در سطوح مختلف مورد توجه قرار داد : از نظر ساخت برنامه جهت سود بردن در یک بازار شناخته شده از نظر اقتصادی کانالی برای تبلیغات تجاری و به عنوان یک شکل فرهنگی و سیاسی که مستقیماً توسط هنجارهای یک جامعه سرمایه داری به وجود آمده و بدان ها وابسته است جامعه ای که هم کالاهای مصرفی و هم شیوه زندگی مبتنی بر آن کالاها را به فروش می رساند و
این کار را در فضایی روحی انجام می دهد که همزمان هم زاده منافع و نفوذ
صاحبان سرمایه محلی است و هم در چار چوب یک برنامه سیاسی توسط قدرت غالب سرمایه داری بین المللی سازمان یافته است .

مروری بردیدگاه های هربرت شیلر (هربرت شیلر)
مکتب اقتصاد سیاسی رسانه ها ازسال ۱۹۶۹ تحت تأثیر اندیشه های هربرت شیلر اندیشمند فقید امریکایی گسترش یافت وی درآن سال با انتشارکتاب «وسایل ارتباط جمعی وامپراتوری امریکا»ابعادسلطه جهانی امریکایی را با تأکید برنقش قدرت فرهنگی رسانه ها مطرح کرد. دالاس اسمایت در مورد این
کتاب می گوید که با چاپ این کتاب برای اولین بارساختار وسیاست ارتباطات جمعی در ایالات متحده به طور جامع با توجه به مهمترین کار کرد آن – کار کردهای اقتصادی وسیاسی به صورت انتقادی مورد بررسی قرار گرفت (معتمدنژاد۱۳۷۷)او درسال ۱۹۷۳ درکتاب گردانندگان افکار- چگونگی سوء استفاد ه متخصصان
نمایشگری های سیاسی تبلیغات بازرگانی ، ارتباطات جمعی وافکار سنجی ایالات متحده در جلب عقاید عمومی را آشکار کرد. شیلر در سال ۱۹۷۶ در کتاب «ارتباطات وسیله فرهنگی » ریشه های استیلای فرهنگی وارتباطی جهانی امریکا و

همچنین شرایط کنونی این سلطه جهانی وشیوه های گوناگون آن رامطالعه کرده است کتاب دیگراو «حاکمیت ملی وارتباطات بین المللی» نام دارد که در سال ۱۹۷۹ انتشاریافت دراین کتاب اوزیربنای اطلاعاتی شرکت های چند ملیتی بین المللی شدن سرمایه وصدور مصرف. مداخله مستقیم دروسایل ارتباطی محلی از طریق شرکت های چند ملیتی فن آوری رایانه ای وسیستمهای اطلاعاتی ونقش آن در وابستگی کشورها رابررسی کرده است قلمرو مورد علاقه شیلر اقتصادسیاسی ارتباطات
است. کتاب دیگراواطلاعات واقتصاد بحران نام دارد. دراین کتاب شیلر درصدد
است تامنابع فن آوری های نوین، نیروهای موثربراختراع وکاربردآنهاوکسانی

راکه در این میان سود می برندبه دقت مورد بررسی قراردهد. روش شناسی اونگرشی است که نیروهای ساختارموجودوحاکم وهمین طور طبقات اجتماعی قابل شناسایی رادربرگیرد. او می گوید «من ازمنابع متعدد برای تفکربهره می جویم
اما به اقتصادسیاسی کلاسیک که به ساختارطبقاتی توجه داردنزدیک هستم
این روش به من کمک می کند تادریابم چه کسانی سودمی برند وچه کسانی می‌پردازنداز مهم ترین روشنگری های نقادانه شیلر آشکار سازی جنبه های اقتصادی سیاسی گسترش فن آوری های جدید ارتباطی واطلاعاتی درجهان معاصراست. هربرت شیلر اصلی ترین پیامدخصوصی سازی امکانات وفرایندهای ارتباطی را«تحمیل معیاربازار» می داند پیامد دیگرواگذاری مسئولیت برنامه ها وبینندگان به شرکت های فراملی است که از طریق واسطه ای به نام آژانس تبلیغاتی عمل می کنند به تعبیر شیلریک مدارالکترونیکی دنیارابه هم پیوندداده است تا درخدمت کنترل اموربرای جامعه شرکت های فراملی باشد شیلر عقیده دارد که سیستم ها و فرایند های پیشرفته ارتباطی به طرزی فراگیر در خدمت تجارت و بازاریابی قانون و نظم و سرگرمی های ایدئولوژیک قرار گرفته اند ووسایل ارتباط جمعی زمینه روانی این تحولات را فراهم کرده اند شیلر تصریح می کند که

«عصر اطلاعات » عبارتی بی مسمی و «انقلاب ابزارهای ارتباطی » عبارتی
بی معناست و نظام های اطلاعاتی به این دلیل از راه های مختلف توسعه یافته اند
که حافظ و ضامن اقلیتی ناچیز باشند اقلیتی که ضررها را به اکثریت بزرگ تحمیل کرده است .
خصوصی سازی – تضعیف بخش عمومی
مرجع خصوصی سازی همه گیر شده و در حال عقب راندن و حتی حذف قلمروهایی است که به لحاظ تاریخی عمومی و غیر تجاری بوده اند این موج بیشترین تأثیرات را بر امنیت فرهنگی آموزشی بهداشتی و اقتصادی اکثر مردم گذاشته است شیلر به نمونه هایی از افول قلمرو عمومی و پیشروی بخش خصوصی
اشاره می کند ولی مهم ترین مورد را کنترل اطلاعات ضروری جامعه توسط

بخش خصوصی می داند . به نظر او بخش عمومی بر آیند جدایی ناپذیر و پیوسته مبارزات اجتماعی و بحران های سیاسی – اقتصادی است . او بخش عمومی را مجموعه ای متشکل از کارکردهای اجتماعی و دستگاهی که از نیروی قهریه برخوردار است می داند به عقیده شیلر قدرت ثروت و اقتدار شرکت های محوری خصوصی وارد بخش عمومی شدند و مشخصه اجتماعی آن را تهی ساختند و در عین حال رشد جنبه قهریه آن (پلیس ‏، نیروهای مسلح و سرویس های امنیتی و اطلاعات) را تقویت کردند . شرکت ها علاوه بر سلاح های سنتی از ابزارهای نوین برای این کار استفاده کرده اند – این ابزار ها عبارتند از مشاوران روابط عمومی ها . تبلیغات و دسترسی عام به نظام های اطلاع رسانی ملی و فراملی . در حال حاضر بانکداری بیمه ارتباطات تبلیغ مسافرت و سرگرمی به طرز گسترده ای به جریان های اطلاعاتی و پردازش‌ داده ها متکی شده اند . مالکیت و دسترسی به اطلاعات ابزاری سود آور شده و ذخیره کنندگان اطلاعات و انبارهای اطلاعاتی در قلمرو سرمایه‌گذاری شرکت های خصوصی قرار گرفته اند تبدیل شدن اطلاعات به کالایی فروختنی باعث شده که نهادهایی مثل دانشگاه ها کتابخانه ها و خود دولت ناچار به خصوصی سازی شوند و یا کنترل خود را بر فرایند اطلاعات از دست بدهند .

واحد های دانشگاهی ملی به منابع بالقوه سود آور اطلاعاتی تبدیل شده و به لحاظ مالی و ساختاری به شرکت های خصوصی گره خورده اند آزمایشگاه ها بیش از بیش درهای خود را به روی صنایع گشود ه اند نتایج و یافته های پژوهشی به منظور کاربردتجاری در اختیار شرکت ها قرارگرفته اند و کتابخانه ها امکانات خود را به بانک های اطلاعاتی سرمایه گذاری تجاری متصل ساخته اند . ویژگی عمومی بودن کتابخانه ها تضعیف ورابطه تجاری آن تعمیق شده است و ترکیب و ویژگی مطالب موجود در کتابخانه هابا تغییر مراجعه کنندگان از عامه مردم به افراد پولدارناگزیر تغییر خواهد کرد بازده عظیم اطلاعاتی و اطلاعات فراوان علمی و اجتماعی توسط شرکت های خصوصی در حال سازماندهی ، بسته بند ی و فروخته شدن است . اطلاعاتی که اساسا‏‎‎‎‏ًبا پول مردم تولید شده اند هنگامی که قدرت پرداخت معیار دسترسی به اطلاعات شود شکافت ها ی جامعه عمیق تر می شود .

خصوصی سازی ایدئولوژیک و تبلیغات
توسعه پخش مستقیم ماهواره ای فضای مناسبی را برای جامعه تبلیغاتی به وجود آورده است و هزینه های آگهی ها در همه رسانه ها سال به سال رو به
افزایش است و فعالیت فرهنگی مقبول همگان بدون اندک مخالفتی در حال ضعیف شدن است شیلر به زیان های اجتماعی ناشی از خصوصی سازی سپهر فرهنگی ارتباطی اشاره می کند و می گوید . اداره هنجار و نظم اطلاعاتی فرهنگی توسط شرکت های بزرگ فراملی مخاطرات زیادی دارد .
یکی از این مخاطرات این است که آگاهی اجتماعی به هدف عمده حملات
ایدئولوژیک تبدیل می شود . به عقیده شیلر در نتیجه بروز این سپهر فرهنگی –
ارتباطی خودسانسوری به یک مؤلفه درونی و ذاتی در کارهای فکری و مبتنی بر خلاقیت تبدیل می شود در چنین فضا ی رسانه ای بیننده شنونده و
خواننده با ایدئولوژی شرکت ها احاطه شده و به نفع رفتارهای لازم برای
خصوصی سازی دستور دریافت می کنند . به نظر شیلر مخاطره دیگر عمیق تر شدن شکافی است که بین درک مردم وواقعیت های جهانی وجود دارد . پیام های رسانه های تحت کنترل شرکت ها «کشمکش های اجتماعی معاصر» و نیز خواست مردم جهان برای تغییر بنیادین مناسبات فرهنگی و اقتصادی را حذف می کنند واقعیت ها را کوچک جلوه می دهند و دست به تحریف آنها می زنند از دید
شیلر فن آوری های نوین برای نظام تجاری بین المللی سودمند های زیر را دارند .

۱- جریان های اطلاعاتی در خدمت تولید کالاها و خدمات :
همه امور تجاری و بیمه نظام پرداخت ها مدیریت دارایی بانکداری بین المللی واوراق بها دار با استفاده سریع از ابزارهای جهانی ارتباطی صورت می‌ پذیرد جریان داده های فرامرزی به عوامل حیاتی از نظام تجاری جهانی تبدیل شده اند .
۲- تقسیم کار جدید بین المللی
شرکت های عمومی در جست وجوی نیروی کار ارزان با دسترسی به بازارهای جدید و یا تسهیل عملکرد در جوامع ضعیف و ضربه پذیری به موجودیت هایی فراملی تبدیل می شوند که در چندین کشور صاحب تسهیلات هستند . قابلیت اداره یک تجارت پراکنده جهانی . کاملاً به جریان های اطلاعاتی پر حجم سریع و مطمئن وابسته است توسعه فن آوری های اطلاعاتی در پاسخ به همین نیازها صورت گرفته است .

۳- جریان های اطلاعاتی برای بازرایابی و مصرف :
فعالیت های تبلیغی و بازار یابی فراملی ها عمدتاً بر دسترسی کامل به نظام های ملی رسانه ای استوار است مقامات سخن پراکنی دولتی . تضعیف و تعویض می شوند و یا تحت فشار قرار می گیرند تا در جریان نفوذ با موجودیت های تجاری شریک شوند این اتفاقات با حمایت های سیاسی و مالی فراملی ها رخ می هد . هدف نظام های تجاری علاوه بر پول سازی غلبه بر بی میلی تاریخی مقامات دولتی سخن پراکنی است تا اجازه تبلیغات را بدهند در مجموع به نظر شیلر سرمایه فراملی ها فن آوری نوین اطلاعاتی و نظام های رسانه ای وابسته به پول تبلیغات فراملی ها به همراه نیروهای مسلح همیشه حاضر ستون های نظم بین المللی اطلاعاتی
و اقتصادی را تشکیل می دهند .

نظریه های اندیشمندان در مورد اقتصاد سیاسی رسانه ها
ریموند ویلیامز
ریلیامز در مقاله ابزارهای ارتباطی به مثابه ابزارهای تولید صایع فرهنگی را بخش لاینفک حفظ اقتصاد بازار و در واقع هسته اصلی آن معرفی می کند و عقیده دارد که باید به نقش متقابل اقتصاد و فرهنگ توجه داشت تا مرزهای فرهنگی به گونه ای وسیع تر و بزرگ تر تحمیل شوند به نظر او صورت بندی ها و ضوابط نظریه ای باید بازسازی شوند و از طریق بازنگری در نظریه های پیشین می توان تغییرات نوین را مورد بررسی قرار داد وی بر این باوز است که تمایز قدیمی «زیر ساخت » اقتصادی و «روساخت» غیر مادی(یعنی شکل های فرهنگی و نمود های یک نظم اجتماعی مفروض مستلزم اصلاح است زیرا : ابزارهای ارتباطی – به مثابه ابزارهای تولید اجتماعی – در شخصیت ارتباطی جوامع مدرن و در ارتباط با مناسبات بین جوامع نوین اهمیت زیادی پیدا کرده اند این مقوله در تمامیت اقتصاد مدرن و تولید صنعتی قابل رؤیت است «تولید ارتباطی » در حمل و نقل چاپ و صنایع الکترونیک به جایگاه کیفی متفاوتی دست یافته اند

این تحول چشمگیر هنوز در مرحله اولیه خود به سر می‌برد و به خصوص در عرصه الکترونیک راه درازی را درپیش دارد با توجه به دگرگونی هایی که در ابزارهای تولید اجتماعی و همچنین درباره تولید اجتماعی به خصوص در قلمرو آموزش به وجود آمده است . فرایند های بنیادی و اصولی آموزشی دگرگون شده اند . بدین ترتیب انتقال خرد اجتماعی و انتقال تعاریف و نشانه های اصلی سازنده این خرد تغییر یافته اند در چنین شرایطی آمیزه تغییرات فن آورانه محاسبات اقتصادی و شکل نهادی اجتماعی بر شرایط کلی فرهنگی – اجتماعی تأثیر می گذارد . ویلیامز در کتاب به سوی ۲۰۰۰ کالایی کردن اطلاعات را ویژگی فراگیر صحنه اجتماعی امروزی می داند به نظر او کالایی کردن اطلاعات ناشی از نوعی دیدگاه کوته بینانه بر اساس مزیت های آنی است اما هم تأثیرات فردی دارد و هم قلمرو عمومی زندگی را به تحلیل می برد و معیارهای بازار را به عرصه های تعامل اجتماعی تسری می دهد .

نیکلاس گارنهام
وی در سال ۱۹۷۹ در ماهنامه رسانه فرهنگ و جامعه مقاله ای دارد با عنوان « سهم اقتصادی سیاسی در ارتباطات جمعی» وی در این مقاله خاطر نشان می کند که تفکیک فرهنگ ، سیاست و اقتصاد بی معنی است ارتباطات الکترونیک مخرج مشترک تولید رو به رشد کالاها و خدمات است و اطلاعات به اصلی ترین بخش فرایند تولید تبدیل شده است وتحت کنترل معیارهای بازار در آمده است . به نظر او معیارهای بازار در تولیدات صنعتی و فرهنگی هم سانی ایجاد می کنند او
می نویسد : برای ساختار فرهنگ و همچنین تولید مصرف و بازار تولید آن . و نیز برای درک نقش وسایل ارتباط جمعی در این فرایند باید برخی از مسائل محوری اقتصاد سیاسی را مورد توجه قرار دهیم مسائلی مانند کار مولد و غیر مولد رابطه بخش های خصوصی و عمومی نقش دولت در انباشت سرمایه نقش تبلیغات در سرمایه داری امروز و غیره .

ادوارد هرمان و نائوم چامسکی
به نظر آنان رسانه های گروهی در خدمت جلب حمایت مردمی برای منافع
ویژه ای هستند که بر کشور حاکم است و در جهانی که تمرکز سرمایه و درگیرهای عمده منافع طبقاتی وجود دارد تبلیغات مهم ترین جنبه خدمات کلی رسانه هاست
مهم ترین عاملی که بر محتویات رسانه ها تأثیر می گذارد مالکیت رسانه ها است و نیاز رسانه ها به منفعت شدیداً بر فعالیت خبری و محتوای کلی آنها تأثیر می گذارد .

آنان تأکید می کنند که رسانه های گروهی به واسطه نیاز اقتصادی و منافع متقابل به یک رابطه همزیستی یا منافع قدرتمند اطلاعات کشیده می شوند به نظر آنان ایدئولوژی حاکم که یا در قالب خیر خواهی دولتی و یا شایستگی بخش خصوصی معرفی می شود به عنوان یک مکانیسم کنترل و انضباط در اقتصاد سیاسی عمل می کند به نظر آنان برای کمک به ساخت سیستم رسانه ها به طوری که نیازهای یک جامعه مستقل را بر آورده سازند

باید دستیابی بیشتری به کانال های پخش وجود داشته باشد این دستیابی باید شامل مالکیت و نه صرفاً یک برنامه ظاهری و موقت باشد آنان حاکمیت معیارهای بازار بر رسانه های گروهی را باعث تمرکز مرکز خبری و تسهیل دخالت دولت می دانند ادوارد هرمان در مقاله دیگری با عنوان رسانه ها در اقتصاد سیاسی ایالات متحده – با اشاره به نقش گزینشگران ارتباطی در اقتصاد سیاسی رسانه ها می گوید که گزینشگران پیش از آن که دست اندرکاران حرفه ای مطبوعات و رسانه ها باشند سازمان های سود سازی هستند که روابطی نزدیک با حکومت و بازار دارند . این شبکه صاحبان قدرت اخبار و سرگرمی ها را طوری گزینش می کنند که بر آورنده نیاز امنیت حاکم باشند ارائه مطالب مخالف ، تنها به شکل فرعی در چار چوب های رسمی در می آیند و به وسیله نیروهای بازار آزاد و بدون سانسور دولتی پیاده می شوند که اعتبار ایدئولوژی حاکم و چشم اندازهای آینده را توسعه دهند .

سیس . جی . هاملینک
هاملینک واژه جامعه اطلاعاتی را یک اسطوره مربوط به انتهای قرن بیستم
می داند که از طریق آن مفاهیم ضمنی هنجارسازی در تفسیر تاریخی ارائه می شود . او جامعه اطلاعاتی را یک مفهوم ذهنی می داند که در پی اعلام دوره ای اساساً متفاوت از تاریخ بشر است دوره ای که در آن ارزش ها ، آرایه های اجتماعی و شیوه‌های تولید پیشین گسسته می شوند اسطوره جامعه اطلاعاتی دارای سه بعد
اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی است . هاملینک می گوید علی رغم این که جامعه اطلاعاتی به مثابه انقلابی معرفی می گردد که در آن انحصار زدایی می شود و عمر تولید سرمایه داری و صنعتی به پایان می رسد با یک تحلیل هوشیارانه روشن می شود که این جامعه یک پدیده غیر انقلابی است به نظر هاملینک اگر جهان را از دیدگاهی تاریخی مشاهده کنیم خواهیم دید که تحولات ابزارهای فنی هیچ گاه به تنهایی نتوانسته است روابط قدرت را میان برندگان و بازندگان ومیان حاکمان و زیر دستان تغییر دهد به عقیده او بنا به دلایل زیر افراد همانند دوره های فئودالی و سرمایه داری که در دسترسی به زمین و سرمایه محدودیت داشتند برای دسترسی به اطلاعات دچار محدودیت هستند .
پیچیده و تخصصی تر شدن اطلاعات باعث می شود که علی رغم افزایش حجم اطلاعات موجود بر شمار افراد کم دانش افزوده شود .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 11700 تومان در 40 صفحه
117,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد